SAĞLIK GÖSTERGELERİNİN YAPISAL EŞİTLİK MODELLEMESİ İLE TEST EDİLMESİ

Mehmet Şener; Yakup Aslan; Vahit Yiğit

SAĞLIK GÖSTERGELERİNİN YAPISAL EŞİTLİK MODELLEMESİ İLE TEST EDİLMESİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, sağlık göstergelerinin yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesidir. Bu amaçla, seçilen bağımsız değişkenlerin (hekim, hemşire, ebe ve yatak sayıları) bağımlı değişkenler (sağlık harcaması, yaşam süresi ve bebek ölüm oranı) üzerine etkileri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Araştırma, Türkiye’nin 1975-2017 yılları arasındaki verileri kullanılarak SPSS Versiyon 24 ve AMOS Versiyon 23 programıyla yapısal eşitlik modellemesi (path) analizi ile test edilmiştir. Oluşturulan modelin sonucuna göre hekim sayısı sağlık harcamalarını pozitif olarak etkilemektedir (1,11). Sağlık harcamaları yaşam süresini pozitif (1,00); bebek ölüm oranını negatif olarak etkilemektedir (-1,00). Ebe sayısı ile sağlık harcaması arasında negatif bir ilişi söz konusudur (-0,44). Hemşire ve yatak sayısının sağlık harcamaları üzerinde etkisi ise sırasıyla (0,22 ve 0,04)’dır. Yapılan analiz sonucunda Türkiye’de sağlık insan gücü içerisinde doktor sayısı ile hemşire sayısının sağlık harcamalarını pozitif olarak anlamlı düzeyde etkilediği ortaya çıkmıştır. Ebe sayısının sağlık harcamaları üzerinde negatif bir etki sağladığı görülmüştür. Hastane yatak sayının sağlık harcamaları üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Türkiye’de sağlık harcamalarının artması, sağlık düzeyleri üzerinde olumlu bir etkisi vardır.

Anahtar Kelimeler

Sağlık Göstergeleri,Yapısal Eşitlik Modellemesi,Türkiye

Kaynakça

Alkış, N. (2016),“Bayes Yapısal Eşitlik Modellemesi: Kavramlar ve Genel Bakış”, Gazi İktisadi ve İşletme Dergisi, 2(3), 105-116.
Aslan, Y. (2018) “İnovasyonun Firma Performansı Üzerine Etkisi: Türk Sermaye Piyasası Üzerine Bir İnceleme”, Doktora Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Atasever, M. vd., (2018), “Şehir Hastaneleri Araştırması”, Sağlık-Sen Stratejik Araştırmalar Merkezi Enstitüsü, Sağlık-Sen Yayınları, Ankara.
Avcı, K. ve Ağaoğlu, S. (2014), “Türkiye’de Sağlık İnsan Kaynakları Planlaması”, Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi, 7(1): 83-94.
Berger, M. and J. Messer (2002), “Public Financing of Health Expenditures, Insurance, and Health Outcomes”, Applied Economics, Vol. 34, pp. 2105-2113.
Bilir, B. Ö. ve Gökdemir, T. (2018), “Kalkınma Göstergeleri Çerçevesinde Yaşam Beklentisinin Yapısal Eşitlik Modeli İle İncelenmesi”, Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2018 6(ICEESS’ 18) 163-167.
Bollen, K.A., (1989), Structural Equations with Latent Variables, Wiley, New York, 514p
Doğan, M. (2013), “Doğrulayıcı Faktör Analizinde Örneklem Hacmi, Tahmin Yöntemleri ve Normalliğin Uyum Ölçütlerine Etkisi”, YL Tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.

Heijink, R., X. Koolman and G.P. Westert (2013), “Spending More Money, Saving More Lives? The Relationship Between Avoidable Mortality and Healthcare Spending in 14 Countries”, European Journal of Health Economics, Vol. 14, pp. 527-538.
Hoyle, R. H. (1995). “Structural Equation Modeling: Concepts, İssues, and Applications: Sage Publications, London.
http://www.oecd.org/els/health-systems/health-data.htm (Erişim: 02.08.2019).
https://www.oecd ilibrary.org/docserver/health_glance-2017 (Health at a Glance 2017 OECD Indicators).
İlhan, M. ve Çetin, B. (2014), “LISREL ve AMOS Programları Kullanılarak Gerçekleştirilen Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) Analizlerine İlişkin Sonuçların Karşılaştırılması”, Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, Cilt 5, Sayı 2, 26-42.
Kaur, M. ve Hall, S. (2001), “Medical supplies and equipment for primary health care A practical resource for procurement and management”, ECHO International Health Services Limited Ullswater Crescent Coulsdon Surrey CR5 2HR United Kingdom.
Moreno-Serra, R. and P. Smith (2015), “Broader Health Coverage Is Good for the Nation’s Health: Evidence from Country Level Panel Data”, Journal of the Royal Statistical Society, Vol. 178, pp. 101-124.
Nixon, J. and P. Ulmann (2006), “The Relationship Between Health Care Expenditure and Health Outcomes: Evidence and Caveats for a Causal Link”, European Journal of Health Economics, Vol. 7, pp. 7-18.
Ozcan Y. (2009). “Quantitative Methods in Care Management: Techniques and Applications”, Jossey Bass Published, USA:161-182.
Öztürk, S. ve Uçan, O. (2017), “Türkiye’de Sağlık Harcamalarında Artış Nedenleri: Sağlık Harcamalarında Artış - Büyüme İlişkisi”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi C.22, S.1, s.139-152.
Raykov, T., & Marcoulides, G.A. (2006). “A first course in structural equation modeling”, Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum.
Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., ve Müller, H. (2003). “Evaluating The Fit of Structural Equation Models: Tests of Significance and Descriptive Goodness-of-Fit Measures”. Methods of psychological research online, 8(2), 23-74.
Şener, M. ve Yiğit V., (2017), “Sağlık Sistemlerinin Teknik Verimliliği: OECD Ülkeleri Üzerinde Bir Araştırma”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26: 66-290.
Tüylüoğlu, Ş. ve Tekin, M. (2009), “Gelir Düzeyi ve Sağlık Harcamalarının Beklenen Yaşam Süresi ve Bebek Ölüm Oranı Üzerindeki Etkileri”, Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi, Cilt:13. Sayı:1. ss.1-31
Wetson, R., & Gore Jr, P.A. (2006). “A brief guide to structural equation model”, The Counseling Psychologist, 34(5), 719-751.
World Health Organization (2000), “The World Health Report 2000 Health Systems: Improving Performance”, Geneva : WHO.
Yılmaz, V., Aktaş, C., Arslan, M.S.T., (2009). “Müşterilerin Kredi Kartına Olan Tutumlarının Çoklu Regresyon Ve Faktör Analizi İle İncelenmesi‖”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 12 Sayı 22 ss.127-139.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehmet Şener ^*
0000-0001-9284-673X
Türkiye

Yakup Aslan
0000-0001-9833-8840
Türkiye

Vahit Yiğit
0000-0002-9805-8504
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2019

Gönderilme Tarihi

5 Ağustos 2019

Kabul Tarihi

28 Eylül 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 9 Sayı: 18

IZ

https://izlik.org/JA56WY88RF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şener, M., Aslan, Y., & Yiğit, V. (2019). SAĞLIK GÖSTERGELERİNİN YAPISAL EŞİTLİK MODELLEMESİ İLE TEST EDİLMESİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(18), 268-276. https://izlik.org/JA56WY88RF

AMA

1.Şener M, Aslan Y, Yiğit V. SAĞLIK GÖSTERGELERİNİN YAPISAL EŞİTLİK MODELLEMESİ İLE TEST EDİLMESİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2019;9(18):268-276. https://izlik.org/JA56WY88RF

Chicago

Şener, Mehmet, Yakup Aslan, ve Vahit Yiğit. 2019. “SAĞLIK GÖSTERGELERİNİN YAPISAL EŞİTLİK MODELLEMESİ İLE TEST EDİLMESİ”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 9 (18): 268-76. https://izlik.org/JA56WY88RF.

EndNote

Şener M, Aslan Y, Yiğit V (01 Kasım 2019) SAĞLIK GÖSTERGELERİNİN YAPISAL EŞİTLİK MODELLEMESİ İLE TEST EDİLMESİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 9 18 268–276.

IEEE

[1]M. Şener, Y. Aslan, ve V. Yiğit, “SAĞLIK GÖSTERGELERİNİN YAPISAL EŞİTLİK MODELLEMESİ İLE TEST EDİLMESİ”, Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 9, sy 18, ss. 268–276, Kas. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA56WY88RF

ISNAD

Şener, Mehmet - Aslan, Yakup - Yiğit, Vahit. “SAĞLIK GÖSTERGELERİNİN YAPISAL EŞİTLİK MODELLEMESİ İLE TEST EDİLMESİ”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 9/18 (01 Kasım 2019): 268-276. https://izlik.org/JA56WY88RF.

JAMA

1.Şener M, Aslan Y, Yiğit V. SAĞLIK GÖSTERGELERİNİN YAPISAL EŞİTLİK MODELLEMESİ İLE TEST EDİLMESİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2019;9:268–276.

MLA

Şener, Mehmet, vd. “SAĞLIK GÖSTERGELERİNİN YAPISAL EŞİTLİK MODELLEMESİ İLE TEST EDİLMESİ”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 9, sy 18, Kasım 2019, ss. 268-76, https://izlik.org/JA56WY88RF.

Vancouver

1.Mehmet Şener, Yakup Aslan, Vahit Yiğit. SAĞLIK GÖSTERGELERİNİN YAPISAL EŞİTLİK MODELLEMESİ İLE TEST EDİLMESİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi [Internet]. 01 Kasım 2019;9(18):268-76. Erişim adresi: https://izlik.org/JA56WY88RF