Sporcularda Etik İlkelere Aykırı Davranış Biçimleri: Derleme Çalışması

Nazlı Yanar

Sporcularda Etik İlkelere Aykırı Davranış Biçimleri: Derleme Çalışması

Öz

Elit sporcular başarılı olmak için yoğun bir antrenman ve rekabet baskısına maruz kalırlar. Sporcuların dünya çapındaki beklentileri, sporcunun başarıya giden yolda hile yapmasına neden olabilir. Bu bağlamda bu çalışmada elit sporda etik ilkelere aykırı davranışlar ile ilgili yapılan araştırmalarda mevcut verileri sunarak eleştirel bir şekilde değerlendirmek amaçlanmıştır. Sistematik derleme formatında hazırlanan bu çalışma kapsadığı yıllara göre “Google Akademik, Researchgate ve Dergipark” veri tabanları kullanılarak etik ilkelere aykırı davranışlar ile ilgili alanyazı taraması yapılmıştır. Değerlendirme sonucunda toplam 21 makale çalışma kapsamında analiz edilmiştir. Elit sporda etik ilkelere aykırı davranışlar üzerine yapılan araştırılmaların gözden geçirilmesine dayanarak sporcuların hedeflerine ulaşmak için en çok kullandıkları uygulamaların çoğu doping ve sportmenlik kavramlarına yönelik çalışmalar olduğu görülmüştür. Sonuç olarak elit sporda kazanma istediği yasaklanmış yöntemlerin, davranışların veya maddelerin kullanımı rekabet ortamında adil oyun sınırlarını aşabilir. Sporcular arasında sporda etik ilkelere aykırı davranışları azaltmak için, tüm spor paydaşlarının birlikte hareket etmesi gerekir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Akoğlu, H.E., Ayyıldız, E. & Sunay, H. (2019). Uluslararası Spor Organizasyonlarına Katılan Sporcuların Sporda Ahlaktan Uzaklaşma ve Sportmenlik Davranışlarının İncelenmesi. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 6 (2), 329-340. http://dx.doi.org/10.33468/sbsebd.111
2. Aydın, İ. (2019). Akademik Etik. Ankara: Pegem Yayıncılık.
3. Bayraktar, C. (2003). Sosyal Yapı Özelliklerinin Spora Etkisi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 17 (1), 19-36.
4. Certel, Z., Alkış, A. & Gürpınar, B. (2018). Antrenörlerin Mesleki Etik İlkelere Uyma Düzeylerinin Antrenör ve Sporcu Gözüyle Değerlendirilmesi. Mediterranean Journal of Humanities. 8(2), 223-231. https://doi.org/10.13114/MJH.2018.418
5. Crowther, N.B. (2007). Sport in Ancient Times. Praeger Series On The Ancient World, Westport, Connecticut: Greenwood Publishing Group.
6. Çelebi, E., Gündoğdu, C., Beyazçiçek, Ö., Beyazçiçek, E. & Özmerdivenli, R. (2017). Atletizm Sporcularının Doping Türleri ve Dopingle Mücadele Hakkındaki Görüşlerinin Belirlenmesi. Konuralp Medical Journal. 9 (3), 250-256. https://doi.org/10.18521/ktd.312903
7. Daumiller, M., Rinas, R. & Breithecker, J. (2021). Elite athletes’ achievement goals, burnout levels, psychosomatic stress symptoms, and coping strategies, International Journal of Sport and Exercise Psychology.1-21. https://doi.org/10.1080/1612197X.2021.1877326
8. De Bosscher, V., De Knop, P., Van Bottenburg, M. & Shibli, S. (2006). A conceptual framework for analysing sports policy factors leading to international sporting success. European Sport Management Quarterly, 6(2), 185–215.

9. Dıncer, N. & Demır, H. (2013). The determination of knowledge levels related to doping in elite athletes. Turkish Journal of Sport and Exercise, 15(2), 56-69.
10. Egesoy, H., Gümüşdağ, H. & Kartal, A. (2013). Gen Dopingi ve Sportif Performans. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 6(1), 71-85. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hititsosbil/issue/7714/101010
11. Ehrnborg, C. & Rosen, T. (2009). The psychology behind doping in sport. Growth Hormone & IGF Research. 19,285–287. http://dx.doi.org/10.1016/j.ghir.2009.04.003
12. Ercan, S., Acar, HT. & Aksöz B. (2020). Spor Hekimliğinde Etik Yaklaşımlar ve Malpraktis. Selcuk Medical Journal. 36(4), 374-380. http://dx.doi.org/10.30733/std.2020.01477
13. Erdemli, A. (2016). Temel Sorunlarıyla Spor Felsefesi. E yayınları, İstanbul.
14. Ertin, H. & Bardakçı, T. (2020). Sporda İnsanı Geliştirme: Doping ve Dopingle Mücadelenin Tarihi. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi Dergisi. 28(1), 99-109. http://dx.doi.org/10.5336/mdethic.2019-71091
15. Eskicioğlu, Y., Doğu, G. & Özsoy, S. (2014). Antrenör ve sporcu gözüyle spor yöneticilerinin kararlarında etik ilkelere bağlılıklarının incelenmesi (Beko Basketbol Ligi örneği). İstanbul Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 4, 15-22. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuspor/issue/9562/119444
16. Güllü, S. & Şahin, S. (2018). Milli Güreşçilerin Sportmenlik Yönelim Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma. Turkish Studies Social Sciences. 13(18), 705-718. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.14152
17. Gülü, M., & Yapıcı, H. (2022). Elite level athletes' perspective on prohibited substances for performance enhancement: A cross-sectional study: Prohibited substances for performance enhancement. International Journal of Curriculum and Instruction, 14(3), 2966-2978 https://ijci.globets.org/index.php/IJCI/article/view/1146/569
18. Gümüşgül, C. & Ersoy, A. (2021). Moral Disengagement in Sports: A Study on Young Turkish Athletes. Turkish Journal of Sport and Exercise. 23(3): 384-389. https://doi.org/10.15314/tsed.944316
19. Gündoğdu, C., Çelebi, E., ve Beyazçiçek, Ö. (2017). Triatlon atletlerinin doping ve anti-doping konusundaki görüşlerinin belirlenmesi. Konuralp Tıp Dergisi, 9, 63–9. https://doi.org/10.18521/ktd.280117
20. Güvendi, B. & Işım, A.T. (2019). Moral Disengagement Level of Team Athletes Depending On Unethical Behaviors They Perceived From Their Coaches. Journal of Education and Learning. 8 (4); 83-92. https://doi.org/10.5539/jel.v8n4p83
21. Güvendi, B. & Keskin, B. (2020). Sporcuların Antrenörlerinden Algıladıkları Etik Dışı Davranış Algısına Göre Saldırganlık ve Öfke Davranışlarının İncelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 5(2), 134-145. https://doi.org/10.31680/gaunjss.718565
22. Hardman, A., Jones, C. & Jones, R. (2010). Sports coaching, virtue ethics and emulation, Physical Education and Sport Pedagogy, 15(4), 345-359. https://doi.org/10.1080/17408980903535784
23. Heuberger, J. & Cohen, AF. (2019). Review of WADA Prohibited Substances: limited Evidence for Performance-Enhancing Effects. Sports Medicine. 49(4):525-39. https://doi.org/10.1007/s40279-018-1014-1
24. Jones, R. L. (2007). Coaching redefined: An everyday pedagogical endeavour. Sport, Education and Society, 12(2), 159–74. https://doi.org/10.1080/13573320701287486
25. Kahn, LM. (1991). Discrimination in professional sports: A survey of the literature. ILR Review. 44(3):395-418. https://www.jstor.org/stable/2524152
26. Kanlı, M., Çağlayan, H.S. & Yıldız, O. (2020). Examination Of Doping Usage Opinions Of Bodybuilding Athletes In The Context Of Sports Ethics. Türk Spor ve Egzersiz Dergisi, 22(2), 244-254. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1030702
27. Karaçam, Z. (2013). Sistematik derleme metodolojisi: Sistematik derleme hazırlamak için bir rehber. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(1), 26-33. https://dergipark.org.tr/tr/pub/deuhfed/issue/46815/587078
28. Karakoç, Ö., Yüksek, S., Aydın, D., Yetiş, Ü. & Baydil, B. (2011). Milli Takım Düzeyindeki Erkek Judocuların Kulüp Antrenörlerinde Gözlemledikleri Etik Dışı Davranışlar. Kastamonu Eğitim Dergisi. 19(1), 321-332. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/817581
29. Kavussanu, M., Seal, A. R. & Phillips, D. R. (2006). Observed prosocial and antisocial behaviors in male soccer teams: age differences across adolescence and the role of motivational variables. Journal of Applied Sport Psychology. 18, 326–344. https://doi.org/10.1080/10413200600944108
30. Keating J. (1973). The Ethics of Competition and its Relation to Some Moral Problems in Athletes. Philosophic Exchange. 4(1), 15. https://doi.org/10.36295/ASRO.2020.231729
31. Kul, M., Şipal, O., Aksoy, Ö.F. & Boz, E. (2020). Sporcu algılarına göre halter antrenörlerinin etik liderlik davranışlarının incelenmesi. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(2), 247-256. https://doi.org/10.25307/jssr.814175
32. Kuter, M. & Öztürk, F. (2003). Sporun Toplumsal Boyutu-Spor Kültürü. http://www.sporbilim.com
33. Lenk, C. (2007). Is enhancement in sport really unfair? Arguments on the concept of competition and equality of opportunities. Sport, Ethics and Philosophy. 1(2), 218-228. https://doi.org/10.1080/17511320701425157
34. Levental, O. (2020). Built heritage or lost nostalgia: Israeli fans and the conservation of sports venues. Israel Stu. 26, 1–16. https://doi.org/10.1080/13537121.2020.1775938
35. Ljungqvist, A. (2017). Brief History of Anti-Doping. Medicine and Sport Science. 62, 1–10. https://doi.org/10.1159/000460680
36. Loland, S. & McNamee, M. (2014). Philosophy of Sport, Social Sciences in Sport, Ed. Joseph Maguire, Human Kinetics, Champaign.
37. Long, T., Pantaléon, N., Bruant, G. & d'Arripe-Longueville, F. (2006). A qualitative study of moral reasoning of young elite athletes. Sport Psychology. 20, 330–347. https://doi.org/10.1123/tsp.20.3.330
38. Mallia, L., Lucidi, F., Zelli, A., Chirico, A. & Hagger, M. S. (2019). Predicting moral attitudes and antisocial behavior in young team sport athletes: a self-determination theory perspective. Journal of Applied Social Psychology. 49, 249–263. https://doi.org/10.1111/jasp.12581
39. Mazzeo, F., Monda, V., Santamaria, S., Nigro, E., Valenzano, A., Villano, I., Cibelli, G., Messina, A. & Messina, G. (2017). Antidoping program: An important factor in the promotion and protection of the integrity of sport and athlete’s health. The Journal of Sports Medicine and Physical Fitness. 58, 1135–1145. https://doi.org/10.23736/S0022-4707.17.07722-2
40. Onur Oral, M. D., Hasdemir, P. S., Yildiz, M., Ertürk, G., & Boz, B. (2016). Sporcularda Gen Dopıngı/Gene Dopıng in Athletes. Turan: Stratejik Arastirmalar Merkezi, 8(29), 133. https://www.turansam.org/makaleler.php?offset=560&where=
41. Özsarı, A., Demirel, H., Altın, M., Yalçın, Y. & Demir, H. (2018). Kadın Basketbolcuların Sportmenlik Yönelimleri. Türk Spor Bilimleri Dergisi, 1 (2), 66-71. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/561338
42. Parnell, J. A., Wiens, K. & Erdman, K. A. (2015). Evaluation of congruence among dietary supplement use and motivation for supplementation in young, Canadian athletes. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 12, 49. https://doi.org/10.1186/s12970-015-0110-y
43. Petroczi, A. & Aidman, E. (2008). Psychological drivers in doping: The life-cycle model of performance enhancement. Substance Abuse Treatment, Prevention, and Policy. 3(7). https://doi.org/10.1186/1747-597X-3-7
44. Petroczi, A. & Naughton, D.P. (2009). Popular drugs in sport: Descriptive analysis of the enquiries made via the Drug Information Database (DID) British Journal of Sports Medicine. 43, 811–817. http://dx.doi.org/0.1136/bjsm.2008.052894
45. Sarı, İ. & Deryahanoğlu, G. (2019). Sporcularda Ahlaktan Uzaklaşmanın Güdüsel İklim ve Sporcuların Önem Verdikleri Özellikler ile İlişkisi. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 17(4), 91-104. https://doi.org/10.33689/spormetre.536451
46. Sezen Balçıkanlı, G., Gülşen, K. & Yıldıran, İ. (2017). Kadın Futbolcularda Sportmenlik Yönelimi. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 22 (1-4), 1-9. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/394604
47. Sezen-Balçıkanlı, G. (2014). Fair Play in Professional Sports: Sportspersonship Orientations of Futsal Players. Fair Play. Revista de Filosofía, Ética y Derecho del Deporte. 2(1), 33-49. https://raco.cat/index.php/FairPlay/article/view/275565/363669
48. Shields, D. L., Bredemeier, B. L., LaVoi, N. M. & Power, F. C. (2005). The sport behaviour of youth, parents and coaches. Journal of Research in Education. 3, 43–59. https://www.wwpis.co.uk/wp-content/uploads/2017/05/Sporting-Behaviour-of-youth-parents-and-coaches.pdf
49. Sotiriadou, P. & De Bosscher, V. (2018). Managing high-performance sport: introduction to past, present and future considerations, European Sport Management Quarterly, 18:1, 1-7. https://doi.org/10.1080/16184742.2017.1400225
50. Szolnoki, A. & Perc, M. (2016). Leaders should not be conformists in evolutionary social dilemmas. Scientific Reports. 6, 23633. http://real.mtak.hu/id/eprint/35422
51. Tarakcioglu, S. (2020). Expert views on the causes and solutions of the doping issue in Turkey’s sports. Turkish Journal of Sports Medicine. 55(2), 156-64. https://doi.org/10.5152/tjsm.2020.172
52. Tarakçıoğlu, S. & Doğan, B. (2013). Spor Etiği Bağlamında Gen Doping. Hacettepe Spor Bilimler Dergisi. 24 (1), 45–54. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sbd/issue/16372/171324
53. Tuncel, SD. & Büyüköztürk, Ş. (2009). Antrenörlerin Mesleki Etik İlkeleri Nelerdir? Nasıl Ölçülür? Ölçek Geliştirme: Ölçeğin Geçerlik ve Güvenirliği. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 7 (4), 159-168. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000166
54. Ulucan, K., Topal, E.S., Aksulu, B.K., Yaman, B. & Çiftci, İ., Bıyıklı, T. (2015). Atletik Performans, Genetik ve Gen Dopingi. İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Tıp Dergisi. 7(2):58-62. https://doi.org/10.5222/iksst.2015.058
55. Unal, M. & Unal, D.O. (2004). Gene Doping in Sports. Sports Medicine. 34, 357–362.
56. Ünal, E., Çeviker, A. (2022). The Ethical and Unethical Behaviors That Women Volleyball Players Observed on Their Coaches. Pakistan Journal of Medical & Health Sciences, 16(02), 653-653. https://doi.org/10.53350/pjmhs22162653
57. Vargas-Mendoza, N., Fregoso-Aguilar, T., Madrigal-Santillán, E., Morales-González, Á. & Morales-González, J. A. (2018). Ethical Concerns in Sport: When the Will to Win Exceed the Spirit of Sport. Behavioral sciences (Basel, Switzerland), 8(9), 78. https://doi.org/10.3390/bs8090078
58. Wells, DJ. (2008). Gene doping: the hype and the reality. British Journal of Pharmacology. 154(3), 623–631. https://doi.org/10.1038/bjp.2008.144
59. Yıldırım, Y. & Şahin, S. (2019). Elit güreşçilerin doping ve ergojenik yardım hakkındaki bilgi ve kullanma düzeylerinin incelenmesi. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(2), 187-204. https://doi.org/10.25307/jssr.620393
60. Yücel, A.S., Karataş, Ö., Orhan, S., & Yavuz, C. (2016). Hentbol Oyuncularının Doping ve Ergojenik Yardım Hakkındaki Görüşlerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Uluslararası Hakemli Ortopedi Travmatoloji ve Spor Hekimliği Dergisi. 8, 14-37. https://doi.org/10.17372/OTSHD.2016.8.2

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Egzersiz ve Spor Bilimleri

Bölüm

Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Yazarlar

Nazlı Yanar ^*
0000-0003-4002-7462
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Şubat 2023

Gönderilme Tarihi

3 Ocak 2023

Kabul Tarihi

17 Şubat 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 3 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA78PE62ZN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yanar, N. (2023). Sporcularda Etik İlkelere Aykırı Davranış Biçimleri: Derleme Çalışması. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 91-99. https://izlik.org/JA78PE62ZN

AMA

1.Yanar N. Sporcularda Etik İlkelere Aykırı Davranış Biçimleri: Derleme Çalışması. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 2023;3(1):91-99. https://izlik.org/JA78PE62ZN

Chicago

Yanar, Nazlı. 2023. “Sporcularda Etik İlkelere Aykırı Davranış Biçimleri: Derleme Çalışması”. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 3 (1): 91-99. https://izlik.org/JA78PE62ZN.

EndNote

Yanar N (01 Şubat 2023) Sporcularda Etik İlkelere Aykırı Davranış Biçimleri: Derleme Çalışması. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 3 1 91–99.

IEEE

[1]N. Yanar, “Sporcularda Etik İlkelere Aykırı Davranış Biçimleri: Derleme Çalışması”, Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, c. 3, sy 1, ss. 91–99, Şub. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78PE62ZN

ISNAD

Yanar, Nazlı. “Sporcularda Etik İlkelere Aykırı Davranış Biçimleri: Derleme Çalışması”. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 3/1 (01 Şubat 2023): 91-99. https://izlik.org/JA78PE62ZN.

JAMA

1.Yanar N. Sporcularda Etik İlkelere Aykırı Davranış Biçimleri: Derleme Çalışması. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 2023;3:91–99.

MLA

Yanar, Nazlı. “Sporcularda Etik İlkelere Aykırı Davranış Biçimleri: Derleme Çalışması”. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, c. 3, sy 1, Şubat 2023, ss. 91-99, https://izlik.org/JA78PE62ZN.

Vancouver

1.Nazlı Yanar. Sporcularda Etik İlkelere Aykırı Davranış Biçimleri: Derleme Çalışması. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Şubat 2023;3(1):91-9. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78PE62ZN