İlkokullarda Beden Eğitimi ve Oyun Dersine İlişkin Öğretmen Görüşleri: Tematik Analiz

Öz

Bu araştırma, ilkokul öğretmenlerinin Beden Eğitimi ve Oyun dersine ilişkin görüşlerini tematik analiz yöntemiyle derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma deseninde tasarlanan çalışmada, 2024-2025 eğitim öğretim yılının Ekim ayında Antalya ilinde görev yapan 17 ilkokul öğretmeniyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılarak farklı yaş grupları (25-51+), mesleki deneyim (1-26+ yıl) ve sınıf düzeylerinden (1-4. sınıf) seçilmiştir. Veriler, altı açık uçlu sorudan oluşan görüşme formuyla toplanmış ve tematik analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda dört ana tema ortaya çıkmıştır: (1) Algılanan Katkılar, (2) Uygulama Koşulları, (3) Zaman Yönetimi ve Müfredat, (4) Öğretmen Kaynakları ve Niteliği. Bulgular, öğretmenlerin tamamının (%100) dersin fiziksel gelişim ve bilişsel-akademik etkilerini kabul ettiğini, sosyal gelişim (%94) ve psikolojik iyi oluşun (%88) yüksek oranda vurgulandığını göstermiştir. Ancak materyal eksikliği (%88), fiziksel alan yetersizliği (%82), müfredat baskısı (%76) ve branş öğretmeni ihtiyacı (%71) kritik sorunlar olarak belirlenmiştir. Araştırmanın en önemli bulgusu, öğretmenlerin dersin değerini tamamen kabul etmelerine rağmen, sınav odaklı sistem baskısı nedeniyle dersi ihmal etmek zorunda kalmalarıdır. Bu durum, Türk eğitim sistemindeki teori-uygulama çelişkisini açıkça ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bütüncül eğitim yaklaşımının başarıya ulaşması için acil altyapı yatırımları, sistematik öğretmen eğitimi programları, yeterli materyal desteği ve akademik dersler ile beden eğitimi arasında dengeli bir müfredat yapılandırılması gerektiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Beden eğitimi ve oyun dersi
• Öğretmen görüşleri
• İlkokul eğitimi

Teachers' Perspectives on Physical Education and Play Instruction in Primary Schools: A Thematic Analysis

Öz

This study aims to conduct an in-depth examination of primary school teachers' perspectives on Physical Education and Play instruction through thematic analysis methodology. Designed as a qualitative research study, semi-structured interviews were conducted with 17 primary school teachers working in Antalya Province during October of the 2024-2025 academic year. Participants were selected using maximum variation sampling from diverse age groups (25-51+ years), professional experience levels (1-26+ years), and grade levels (grades 1-4). Data were collected through an interview form consisting of six open-ended questions and analyzed using thematic analysis technique. The analysis yielded four main themes: (1) Perceived Contributions, (2) Implementation Conditions, (3) Time Management and Curriculum, and (4) Teacher Resources and Qualifications. Findings revealed that all teachers (100%) acknowledged the subject's contributions to physical development and cognitive-academic outcomes, with social development (94%) and psychological well-being (88%) being emphasized at high rates. However, material deficiencies (88%), insufficient physical facilities (82%), curriculum pressure (76%), and the need for specialized teachers (71%) were identified as critical challenges. The most significant finding of the research is that despite teachers' complete recognition of the subject's value, they are forced to neglect the course due to exam-oriented system pressure. This situation clearly demonstrates the theory-practice contradiction in the Turkish education system. Consequently, it was determined that for a holistic educational approach to succeed, urgent infrastructure investments, systematic teacher training programs, adequate material support, and balanced curriculum structure between academic subjects and physical education are necessary.

Anahtar Kelimeler

• Physical education and play lesson
• Teacher views
• Primary school education

Kaynakça

1. Alemdağ, S., Öncü, E., & Sakallıoğlu, F. (2014). Sınıf öğretmeni adaylarının beden eğitimi dersine yönelik tutum ve öz-yeterlikleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 45-60. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2014.14.2-5000091527
2. Altun, M. (2016). İlkokul oyun ve fiziki etkinlikler dersi yeni öğretim programının sınıf öğretmenlerinin görüşleriyle değerlendirilmesi: Kırşehir ili örneği. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 327-347.
3. Bailey, R. (2006). Physical education and sport in schools: A review of benefits and outcomes. The Journal of School Health, 76(8), 397–401. https://doi.org/10.1111/j.1746-1561.2006.00132.x
4. Biddle, S. J. H., & Asare, M. (2011). Physical activity and mental health in children and adolescents: A review of reviews. British Journal of Sports Medicine, 45(11), 886–895. https://doi.org/10.1136/bjsports-2011-090185
5. Bozdemir, R., Çimen, Z., Kaya, M., & Demir, O. (2015). Sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi ve spor dersinde karşılaştıkları problemler Tokat ili örneği. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(5), 221-234.
6. Bronfenbrenner, U., & Morris, P. A. (2006). The bioecological model of human development. In R. M. Lerner & W. Damon (Eds.), Handbook of child psychology: Theoretical models of human development (6th ed., pp. 793–828). John Wiley & Sons.
7. Can, S., & Çava, G. (2018). Sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre ilkokulda uygulanan oyun ve fiziki etkinlikler dersinin değerlendirilmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 261-273. https://doi.org/10.24315/trkefd.318132
8. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2013). School health guidelines to promote healthy eating and physical activity.

9. Crawford, D. W., Jackson, E. L., & Godbey, G. (1991). A hierarchical model of leisure constraints. Leisure Sciences, 13(4), 309–320. https://doi.org/10.1080/01490409109513147
10. Çivril Kara, R., Küçük Kılıç, S., & Öncü, E. (2017). Sınıf öğretmenlerinin oyun ve fiziki etkinlikler dersi hakkındaki görüşleri. Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 8(15), 18-46.
11. Dalaman, O., & Korkmaz, İ. (2010). İlköğretim birinci kademede beden eğitimi dersine giren öğretmenlerin beden eğitimi öğretim programı kazanımlarına ilişkin görüşleri. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 4(3), 172-185.
12. Dougherty, N. J. (2010). Principles of safety in physical education and sport. AAHPERD Publications.
13. Ekiz, D. (2009). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Anı Yayıncılık.
14. Festinger, L. (1957). A theory of cognitive dissonance. Stanford University Press.
15. Gallahue, D. L., & Donnelly, F. C. (2003). Developmental physical education for all children. Human Kinetics.
16. Gülüm, V., & Bilir, P. (2011). Beden eğitimi öğretim programının uygulanabilme koşulları ile ilgili beden eğitimi öğretmenlerinin görüşleri. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(2), 57-64. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000200
17. Hardman, K. (2008). Physical education in schools: A global perspective. Kinesiology, 40(1), 5-28.
18. İçel, K., & Oğuz, A. (2023). Beden eğitimi ve oyun öğretim programının uygulanmasına ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşleri. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(4), 1311-1327. https://doi.org/10.33206/mjss.1304261
19. Johnson, A. M., Tandon, P. S., Hafferty, K. R., Senturia, K., Garrett, K. A., Bollinger, B. J., & Kroshus, E. (2023). Barriers and facilitators to comprehensive, school-based physical activity promotion for adolescents prior to and during the COVID-19 pandemic: A qualitative study. Health Education Research, 38(1), 69–83. https://doi.org/10.1093/her/cyac036
20. Kazu, H., & Arslan, S. (2014). Oyun ve fiziki etkinlikler dersinin birinci sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre değerlendirilmesi (Elazığ ili örneği). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 49-63. https://doi.org/10.18069/fusbed.28259
21. Kingston, Ú., Adamakis, M., Lester, D., & Costa, J. (2023). A scoping review on quality physical education programmes and their outcomes on primary-level pupils. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), Article 3575. https://doi.org/10.3390/ijerph20043575
22. Kolle, E., Steene-Johannessen, J., Andersen, L. B., & Anderssen, S. A. (2009). Seasonal variation in objectively assessed physical activity among children and adolescents in Norway: A cross-sectional study. The International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 6, Article 36. https://doi.org/10.1186/1479-5868-6-36
23. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2012). Oyun ve fiziki etkinlikler dersi öğretim programı.
24. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018). Beden eğitimi ve oyun dersi öğretim programı (İlkokul 1, 2, 3 ve 4. Sınıflar). http://mufredat.meb.gov.tr/
25. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024). 2024-2025 eğitim öğretim yılında yürütülecek faaliyetlere ilişkin genelge. https://www.meb.gov.tr/
26. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2025). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları. https://tymm.meb.gov.tr/
27. Morgan, P. J., & Hansen, V. (2008). The relationship between PE biographies and PE teaching practices of classroom teachers. Sport, Education & Society, 13(4), 373-391. http://dx.doi.org/10.1080/13573320802444994
28. Özcan, G., & Mirzeoğlu, A. D. (2014). Beden eğitimi öğretim programına ilişkin öğrenci, veli ve beden eğitimi öğretmenlerinin görüşleri. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 98-121.
29. Sahlberg, P. (2011). Finnish lessons: What can the world learn from educational change in Finland? Teachers College Press.
30. Sarışık, S., Akça, E., Karasu, C., & Karabacak, K. (2023). İlkokullarda uygulanan beden eğitimi ve oyun dersinin sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre incelenmesi. Göbeklitepe Eğitim ve Spor Bilimleri Dergisi, 2(2), 82-96.
31. Siedentop, D. (2001). Introduction to physical education, fitness and sport (4th Ed.). Mayfield Publishing Company.
32. Singh, S., Roy, D., Sinha, K., Parveen, S., Sharma, G., & Joshi, G. (2020). Impact of COVID-19 and lockdown on mental health of children and adolescents: A narrative review with recommendations. Psychiatry Research, 293, Article 113429. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2020.113429
33. Story, M., Nanney, M. S., & Schwartz, M. B. (2009). Schools and obesity prevention: Creating school environments and policies to promote healthy eating and physical activity. The Milbank Quarterly, 87(1), 71–100. https://doi.org/10.1111/j.1468-0009.2009.00548.x
34. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2025). Güncellenen öğretim programları askıya çıktı. https://ttkb.meb.gov.tr/
35. Temel, A., & Kangalgil, M. (2021). Oyun ve fiziki etkinlikler dersi öğretim programı kazanımlarının gerçekleşmesine ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Milli Eğitim Dergisi, 50(229), 445-462.
36. Ulu, N., Yazıcı, T., & Hürmeriç Altunsöz, İ. (2019). Sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi ve oyun dersi öğretimindeki güven seviyelerinin değerlendirilmesi. Spor Bilimleri Dergisi, 30(3), 121-132. https://doi.org/10.17644/sbd.511874
37. World Health Organization (WHO). (2020). WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour.
38. Xiang, M., Zhang, Z., & Kuwahara, K. (2020). Impact of COVID-19 pandemic on children and adolescents' lifestyle behavior larger than expected. Progress in Cardiovascular Diseases, 63(4), 531–532. https://doi.org/10.1016/j.pcad.2020.04.013
39. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.