Özel Eğitimde Ebeveyn Hak Savunuculuğu: Sistematik Bir Derleme

Merve Tellioğlu; Yusuf Akemoğlu

doi:10.55179/dusbed.1578566

Özel Eğitimde Ebeveyn Hak Savunuculuğu: Sistematik Bir Derleme

Öz

Bu çalışma özel eğitimde ebeveyn hak savunuculuğu kavramına yönelik yapılan bir sistematik derleme çalışmasıdır. Çalışma kapsamında beşi nicel yöntem, sekizi nitel yöntem ve üçü karma yöntem kullanılarak oluşturulmuş, toplamda 16 araştırma makalesi incelenmiştir. Araştırmalar araştırma deseni, katılımcı gurubu, amaç, sonuç ve öneriler bağlamında derlenmiştir. Katılımcı gurubun genellikle ebeveynlerden oluştuğu görülmektedir. Okul ve eğitim uzmanlarının ebeveyn hak savunuculuğuna bakış açısının bulunduğu çalışmaların sınırlılık gösterdiği belirlenmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda ebeveyn hak savunuculuğu, özel gereksinimli bireyin eğitim desteklerine ulaşmasında fayda sağlamakla birlikte ebeveyni psikolojik olarak etkilemekte olduğu görülmektedir. Ülkemizde ise ebeveyn hak savunuculuğu kavram olarak belirtilmese de ebeveyn hak savunuculuğunun yapılmasını içeren hükümler bulunmaktadır. Ulusal alan yazında ebeveyn hak savunuculuğuna yönelik çalışmalar oldukça sınırlıdır. Savunuculuğun uygulamalardaki mevcut durumunun araştırılması ve yasal olarak kavramsallaştırılması bu derleme çalışmasının önemli sonucu ve önerisi arasındadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akemoglu, Y. (2022). Online bir ebeveyn-aracılı müdahale yönteminin sosyal geçerliliğinin incelenmesi: Nitel bir yaklaşım. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(1), 643-670.
Aleman-Tovar, J., Schraml-Block, K., DiPietro-Wells, R. & Burke, M. (2022). Exploring the advocacy experiences of military families with children who have disabilities. Journal of Child and Family Studies, 1-11.
Buren, M.K., Rios, K. & Burke, M.M. (2022). Advocacy experiences among rural parents of children with disabilities. Rural Special Education Quarterly, 41(1), 12-24.
Burke, M.M. (2013). Improving parental involvement: Training special education advocates. Journal of Disability Policy Studies, 23(4), 225-234.
Burke, M. M., Buren, M.K., Rios, K., Garcia, M. & Magaña, S. (2019). Examining the short-term follow-up advocacy activities among Latino families of children with autism spectrum disorder. Research and Practice in Intellectual and Developmental Disabilities, 6(1), 76-85.
Burke, M., Cheung, W.C., Fulton, K. & Fettig, A. (2024a). Examining similarities and differences in parent advocacy during early intervention and school services. Exceptionality, 1-14.
Burke, M.M., & Goldman, S.E. (2018). Special education advocacy among culturally and linguistically diverse families. Journal of Research in Special Educational Needs, 1, 3–14
Burke, M. M., & Goldman, S. E. (2015). Identifying the associated factors of mediation and due process in families of students with autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 45, 1345-1353.

Burke, M.M., Goldman, S.E., Hart, M., & Hodapp, R.M. (2016). Evaluating the efficacy of a special education advocacy training program. Journal of Policy and Practice in Intellectual Disabilities, 13, 269–276
Burke, M.M., Goldman, S.E., & Li, C. (2023). A tale of two adaptations of a special education advocacy program. Intellectual and Developmental Disabilities, 61(2), 95–109.
Burke, M.M., Lee, C.E., & Rios, K. (2019a). A pilot evaluation of an advocacy programme on knowledge, empowerment, family–school partnership and parent well‐being. Journal of Intellectual Disability Research, 63(8), 969-980.
Burke, M.M., Li, C., Johnston, A. & Terol, A.K. (2024b). Promoting advocacy and empowerment. Intellectual Disabilities and Autism: Ethics and Practice, 108, 209.
Burke, M. M., Magaña, S., Garcia, M. & Mello, M.P. (2016). Brief report: The feasibility and effectiveness of an advocacy program for Latino families of children with autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 46, 2532-2538.
Burke, M. M., Meadan-Kaplansky, H., Patton, K. A., Pearson, J. N., Cummings, K. P., & Lee, C. E. (2018b). Advocacy for children with social-communication needs: Perspectives from parents and school professionals. The Journal of Special Education, 51(4), 191-200.
Burke, M. M., Rios, K. & Lee, C. E. (2019b). Exploring the special education advocacy process according to families and advocates. The Journal of Special Education, 53(3), 131-141.
Burke, M. M., Rossetti, Z., Aleman‐Tovar, J. & Rios, K. (2021). Examining the relation between empowerment and civic engagement among parents of individuals with intellectual and developmental disabilities. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 34(6), 1569-1581.
Burke, M., Rossetti, Z. & Li, C. (2022). The efficacy and impact of a special education legislative advocacy program among parents of children with disabilities. Journal of Autism and Developmental Disorders, 52(7), 3271-3279.
Burke, M.M., & Sandman, L. (2015). In the voices of parents: Suggestions for the next IDEA reauthorization. Research and Practice for Persons with Severe Disabilities, 40(1), 71-85.
Burke, M.M., & Sandman, L. (2017). The effectiveness of a parent legislative advocacy program. Journal of Policy and Practice in Intellectual Disabilities, 14(2), 138-145.
Çakmak, Ö.Ç. (2010). Okul öncesi eğitim kurumlarında aile katılımı. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(1), 1-18.
Goldman, S.E., Burke, M.M., & Mello, M.P. (2019). The perceptions and goals of special education advocacy trainees. Journal of Developmental and Physical Disabilities, 31, 377-397.
Gordon, T., Holland, J. & Lahelma, E. (2000). Making spaces: Citizenship and difference in schools. Springer.
Gough, D., Stewart, R. & Tripney, J. (2017). Using research findings. An introduction to systematic reviews, 2nd ed., Sage Publications, 279-296.
Hemingway, P. & Brereton, N. (2009). What is a systematic review? Erişim: 20.07.2011. http://www.whatisseries.co.uk/whatis/
Higgins, J.P.T. & Green, S. (2011). Internet. Cochrane handbook for systematic reviews of interventions version, 5(0).
Kanun, E.H. (2005). Resmî Gazete (Sayı: 25868). Erişim adresi: https://www. mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5, 5378.
Lee, C.E., Burke, M.M., DaWalt, L.S., Li, C. & Taylor, J.L. (2022). The role of parental advocacy in addressing service disparities for transition-aged youth on the autism spectrum. Autism, 26(4), 1001-1006.
Moher D., Libertai A., Tetzlaff J., Altman, D. G., & PRISMA Group. (2009). Preferred reporting items for systematic reviews and meta analyses: The PRISMA statement. Annals of Internal Medicine, 151(4), 264- 269.
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği [Special Education Services Regulation]. (2018). T.C. Resmî Gazete, (30471), 7 Temmuz 2018, 22-77.
Pamuk, H. & Melekoğlu, M. (2021). Özel eğitimde geçmişten günümüze hak savunucular olarak aileler. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17 (3), 557-569.
Pearson, J.N., Akamoglu, Y., Chung, M. & Meadan, H. (2019). Building family–professional partnerships with culturally, linguistically, and economically diverse families of young children. Multicultural Perspectives, 21(4), 208-216.
Rios, K., Aleman-Tovar, J., & Burke, M. (2021). Exploring patterns of advocacy and well-being of parents of children with intellectual and developmental disabilities. Intellectual and Developmental Disabilities, 59(6), 459-471.
Rossetti, Z., Burke, M.M., Hughes, O., Schraml-Block, K., Rivera, J.I., Rios, K. & Lee, J.D. (2021). Parent perceptions of the advocacy expectation in special education. Exceptional Children, 87(4), 438-457.
Taylor, J.L., DaWalt, L.S., Burke, M. M., Slaughter, J.C. & Xu, M. (2023). Improving parents' ability to advocate for services for youth with autism: A randomized clinical trial. Autism Research, 16(10), 1976-1988.
Taylor, J.L., Hodapp, R.M., Burke, M.M., Waitz-Kudla, S. N. & Rabideau, C. (2017). Training parents of youth with autism spectrum disorder to advocate for adult disability services: Results from a pilot randomized controlled trial. Journal of Autism and Developmental Disorders, 47, 846-857.
Tomris, G., Celik, S., Diken, I.H. & Akemoğlu, Y. (2022). Views of parents of children with Down syndrome on early ıntervention services in Turkey: Problems, expectations, and suggestions. Infants & Young Children, 35(2), 120-132.
Trainor, A.A. (2010). Diverse approaches to parent advocacy during special education home-school interactions: Identification and use of cultural and social capital. Remedial and Special Education, 31, 34–47.
Turnbull, A.P., Turnbull III, H.R., & Kyzar, K. (2009). Family–professional partnerships as catalysts for successful inclusion: A United States of America perspective. Revista de Educación, 349, 69-99.
Wang M., Mannan H., Poston D., Turnbull A.P. & Summers J.A. (2004) Parents’ perceptions of advocacy activities and their impact on family quality of life. Research and Practice for Persons with Severe Disabilities 29, 144–55.
Wohl, J. W. (2022). A better idea: Utilizing the Department of Education’s rule making authority to reform the special education process: Administrative Law Review, [s. l.], 743, p. 621–650, 2022.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Merve Tellioğlu ^*
0009-0002-0741-7346
Türkiye

Yusuf Akemoğlu
0000-0001-6957-0085
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

30 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

4 Kasım 2024

Kabul Tarihi

22 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 14 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.55179/dusbed.1578566

IZ

https://izlik.org/JA73TL76UB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tellioğlu, M., & Akemoğlu, Y. (2024). Özel Eğitimde Ebeveyn Hak Savunuculuğu: Sistematik Bir Derleme. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 330-347. https://doi.org/10.55179/dusbed.1578566

AMA

1.Tellioğlu M, Akemoğlu Y. Özel Eğitimde Ebeveyn Hak Savunuculuğu: Sistematik Bir Derleme. DÜSOBED. 2024;14(2):330-347. doi:10.55179/dusbed.1578566

Chicago

Tellioğlu, Merve, ve Yusuf Akemoğlu. 2024. “Özel Eğitimde Ebeveyn Hak Savunuculuğu: Sistematik Bir Derleme”. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 14 (2): 330-47. https://doi.org/10.55179/dusbed.1578566.

EndNote

Tellioğlu M, Akemoğlu Y (01 Aralık 2024) Özel Eğitimde Ebeveyn Hak Savunuculuğu: Sistematik Bir Derleme. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 14 2 330–347.

IEEE

[1]M. Tellioğlu ve Y. Akemoğlu, “Özel Eğitimde Ebeveyn Hak Savunuculuğu: Sistematik Bir Derleme”, DÜSOBED, c. 14, sy 2, ss. 330–347, Ara. 2024, doi: 10.55179/dusbed.1578566.

ISNAD

Tellioğlu, Merve - Akemoğlu, Yusuf. “Özel Eğitimde Ebeveyn Hak Savunuculuğu: Sistematik Bir Derleme”. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 14/2 (01 Aralık 2024): 330-347. https://doi.org/10.55179/dusbed.1578566.

JAMA

1.Tellioğlu M, Akemoğlu Y. Özel Eğitimde Ebeveyn Hak Savunuculuğu: Sistematik Bir Derleme. DÜSOBED. 2024;14:330–347.

MLA

Tellioğlu, Merve, ve Yusuf Akemoğlu. “Özel Eğitimde Ebeveyn Hak Savunuculuğu: Sistematik Bir Derleme”. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 14, sy 2, Aralık 2024, ss. 330-47, doi:10.55179/dusbed.1578566.

Vancouver

1.Merve Tellioğlu, Yusuf Akemoğlu. Özel Eğitimde Ebeveyn Hak Savunuculuğu: Sistematik Bir Derleme. DÜSOBED. 01 Aralık 2024;14(2):330-47. doi:10.55179/dusbed.1578566