HAREZMŞAHLARI YIKIMA GÖTÜREN OLAY: OTRAR FACİASI (1218)

Tarih insanların geçmişte kendi iradeleriyle yaptıkları eylemleri ve sonuçları inceleyen bir bilimdir. İlk insanın yeryüzüne inmesiyle başlayan süreç içerisinde meydana gelen bazı olaylar, tarihin başka bir mecraya evirilmesine neden olmuştur. Otrar faciası da bu olaylardan birisidir. Bugün Seyhun Nehri’nin orta havzası ile Kızılkum Çölü’nün kuzeyini içine alan bu tarihî şehir, uzun süre hafızalardan silinmeyen acı olaylardan birine ev sahipliği yapmıştır. Doğudan gelen ve bir çığ gibi büyüyen Moğolların Horasan ve Mâverâünnehir bölgelerinde hüküm süren Harezmşahlar ile komşu olmaları ile başlayan ticarî ilişkiler 1218 yılında ticaret için Harezm’e gönderdiği dört yüz elli tüccarın Sultan Muhammed’in emri ile katledilmesi iki devleti karşı karşıya getirmiştir. Bu hadiseden sonra yönetim becerilerinden yoksun Sultan Muhammed’in gururu ve kibri yüzden arka arkaya hatalı kararlar alarak yanlış stratejiler izlemesi Cengiz Han’ın cihan fatihi olması yolundaki engellerden birini kaldırmıştır. Ayrıca onun yaptığı bu ölümcül hata dışarıdan bakıldığından kudretli ama içeriden çürümüş olan devletinin bir anda yıkılmasına neden olmuştur. Otrar hadisesi Türk ve İslâm coğrafyasının doğudaki kalkanı olan Harezmşahların ortadan kalkması Moğol istilasına kapı aralayarak yukarıda zikrettiğimiz coğrafyada tarifi imkânsız acıların yanı sıra onarılması yüzyıllar süren ağır tahribatlara da yol açmıştır.