Tarihi Çevrelerde Yaşanan Mekânsal Değişim: Battalgazi (Eski Malatya) Tarihi Kent Merkezi Örneği
Öz
Toplumların geçmişten bugüne değin birikimleri ile biçimlenen ve bugünün miras alanları olarak tanımlanan tarihi çevreler, zaman içerisinde birçok etkenler nedeniyle değişime uğrayarak cazibelerini kaybetmektedir. Bu değişimler, kültür aktarım mekanlarının geleceğe taşınmasına engel olmakta ve giderek niteliksiz alanlara dönüşümlerini hızlandırmaktadır. Bugün ve gelecek için bu değişimlerin tespiti, nedenlerinin sorgulanması korunması gerekli kültür alanlarında alınacak kararların gelişimi için önemlidir. Bu kapsamda bu çalışmada tarihsel süreç içinde önemli bir kent merkezi olarak gelişen, bugüne gelindiğinde ise merkeziyetçi rolünü kaybeden Malatya kentinde yer alan Battalgazi (Eski Malatya) tarihi kent merkezindeki değişimler tespit edilerek, mevcut durum ortaya konmuştur. 1951 yılından 2021 yılına kadar geçen 70 yıllık süreçte seçili alanda tarihi hava fotoğraflarından üretilen ortofotolar üzerinden kültürel miras bileşenleri ile mekânsal değişimler tespit edilerek, değişimlerin nedenleri sorgulanmış ve öneriler geliştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Tarihi çevre, Kültürel miras, Mekânsal değişim, Malatya/Battalgazi
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK
Proje Numarası
217O290
Teşekkür
Bu çalışma, “Arslantepe Höyüğü ve Territoryumunda Arkeolojik Peyzajların Yenileme ve Yönetim Stratejisi Olarak Arkeolojik Park Modelinin Oluşturulması” başlıklı TÜBİTAK 3501 projesiyle desteklenmiştir (Proje no: 217O290).
Kaynakça
- Abu’l-Farac, G. (1987). “Abû’l-Farac Tarihi” cilt:II, çev. Ömer Rıza Doğrul, Ankara: TTK Yayınları.
- Arabacıoğlu, F.P., Aydemir, I. (2007). “Tarihi Çevrelerde Yeniden Değerlendirme Kavramı”, MEGARON-Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi E-Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 4, Sayfa: 204-212.
- Arslan, Ö. (2006). “Battalgazi İlçesinin (Malatya) Beşerî ve Ekonomik Coğrafyası”, Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elâzığ.
- Avcıoğlu, S. (2016). “Tarihi Çevrelerde Kentsel Koruma ve Kentsel Yenileme Eğilimleri: Yasal ve Yönetsel Çerçeve”, Kent Araştırmaları Dergisi, Sayı: 20, Cilt: 7, Sayfa: 698-719.
- Aykaç, P. (2009). “Tarihi Çevre Koruma ve Planlama”, Dosya 14.1: Tarihi çevrede Koruma: Yaklaşımlar, Uygulamalar, TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi.
- Çelebi, A.G. (2021). “Selçuklu Kent Mirasının Tarihsel Süreç İçinde Oluşum ve Değişiminin İncelenmesi Üzerine Bir Araştırma: Battalgazi (Eski Malatya) Örneği”, Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
- Darkot, B. (1988). “Malatya”, İslam Ansiklopedisi, cilt: VII, İstanbul: MEB Yayınları.
- Eskici, B. (2002). “Osmanlı Döneminde Eski Malatya Şehir ve Yapıları”, VI. Orta Çağ ve Türk Dönemi Kazı Sonuçları ve Sanat Tarihi Sempozyumu, 08-10 Nisan 2002 Bildirileri, Kayseri.
- Eskici, B. (2013). “Malatya Türk İslam Dönemi Mimari Eserleri I; Battalgazi (Eski Malatya)”, Tarih-Sanat Tarihi Dizisi, cilt:1, Malatya: Malatya Kitaplığı Yayınları.
- Feilden, B.M. (2003). “Conservation of Historic Buildings”, Elsevier, 3. Baskı, viii.