Kuraklık Stresi Uygulanan Kayacık (Ostrya Carpinifolia Scop.) Fidanlarında Morfolojik, Fizyolojik ve Biyokimyasal Değişimlerin Araştırılması
Öz
Kuraklık tarımsal üretimi sınırlayan en kritik çevresel stres faktörlerinden biridir. Kurak koşullara dayanıklı türlerin belirlenmesi ıslah çalışmaları için büyük önem arz etmektedir. Türkiye’de doğal yayılış gösteren kayacık (Ostrya carpinifolia Scop.)’ın kuraklığa tepkisinin belirlenmesi ağaçlandırma programlarının başarısına katkıda bulunabilir. Bu çalışma, yedi farklı popülasyondan alınan kayacık fidanlarının kuraklık stresine karşı morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal tepkilerini analiz etmeyi amaçlanmıştır. Çalışma tesadüf parselleri deneme desenine göre haftada iki, haftada bir ve iki haftada bir olmak üzere üç farklı sulama kademesinde üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında hasat edilen bitkilerin fidelerinin boy, çap, toplam biyokütle, su potansiyeli, stoma iletkenliği, prolin ve toplam çözülebilir şeker içeriği ölçülmüştür. En düşük boy artışının Adana-Saimbeyli ile Antalya-Finike popülasyonlarında olduğu belirlenmiştir. Elde edilen veriler, en yüksek bitki su geriliminin, çözünür şeker ve prolin miktarının iki haftada bir sulanan grupta olduğunu göstermiştir. Ağustos ayında yapılan klorofil konsantrasyon indeksi ölçümlerinde kuzeyden elde edilen popülasyonlar yüksek değerlere sahipken, güney popülasyonlarında düşük değerler ölçülmüştür. Stoma iletkenliği en düşük olan popülasyonun Antalya-Akseki ve iki haftada bir sulanan grup olduğu belirlendi. Sonuç olarak, güneydeki popülasyonlar kuzeydekilere göre kuraklığa karşı daha dirençli olması nedeniyle gelecekteki ağaçlandırma çalışmalarında tercih edilmelidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bates, L. S., Waldren, R. P., & Teare, I. D. (1973). Rapid determination of free proline for water-stress studies. Plant and Soil, 39(1), 205-207.
- Çelik, H. (2008). ‛Gürgen yapraklı kayacık (Ostrya carpinifolia Scop.) tohumlarda çimlenme kabiliyetinin artırılması’, Yüksek Lisans Tezi, Orman Mühendisliği, Gazi Üniversitesi, Ankara, Türkiye.
- Çobanoğlu, H., Şevik, H., & Koç, İ. (2022). Havadaki Ca konsantrasyonunun tespitinde ve trafik yoğunluğu ile ilişkisinde yıllık halkaların kullanılabilirliği. ICONTECH International Journal, 6(3), 94-106.
- Demir, E., & Bora, İ. (2021). Anadolu karaçamı (Pinus nigra JF Arnold ssp. pallasiana (Lamb.) Holmboe) tohumlarında polietilen glikol ile erken kuraklık testi. Turkish Journal of Forestry, 22(2), 65-72.
- Dirik, H. (2000). Farklı biyoiklim kuşaklarını temsil eden kızılçam (Pinus brutia Ten.) orijinlerinin kurak dönemdeki su potansiyellerinin basınç-hacim (p-v) eğrisi yöntemi ile analizi. İÜ Orman Fak. Dergisi, 50, 93-130.
- Fenu, G., Bacchetta, G., Charalambos, S. C., Fournaraki, C., Del Galdo, G. P. G., Gotsiou, P., ... & De Montmollin, B. (2019). An early evaluation of translocation actions for endangered plant species on Mediterranean islands. Plant diversity, 41(2), 94-104.
- Gallé, A., Haldimann, P., & Feller, U. (2007). Photosynthetic performance and water relations in young pubescent oak (Quercus pubescens) trees during drought stress and recovery. New Phytologist, 174(4), 799-810.
- Gao, D., Gao, Q., Xu H.Y., Ma, F., Zhao, C.M., & Liu, J.Q. (2009). Physiological responses to gradual drought stress in the diploid hybrid Pinus densata and its two parental species. Trees, 23, 717-728.
- Gerçek, Z., Merev, N., Ansin, R., Ozkan, Z.C., Terzioglu, S., Serdar, B., & Birturk, T. (1998). Ecological wood anatomical characters of European hophornbeam (Ostrya carpinifolia Scop.) grown in Turkey, Kasnak Oak and Turkey Flora Symposium, 21–23, September, Istanbul, Turkey, pp. 302–316.
- Hunter, A.F. & Lechowicz M.J. (1992). Foliage quality change during canopy development of some northern hardwood trees. Oecologia, 89, 316-323.