Management of Highlands in State Forests: A Legal Analysis on Düzce Region

Yıl 2025, Cilt: 21 Sayı: 1, 504 - 538, 30.06.2025

Hakan Yasin Özdemir , Yaşar Selman Gültekin

https://doi.org/10.58816/duzceod.1521433

Öz

In this study, the highland areas within state forests in Düzce, which have been officially registered and whose management principles have been defined by the "Regulation on the Identification and Administration of Highland Areas in State Forests" issued by the General Directorate of Forestry, are evaluated within the framework of relevant legislation.The legislation related to highlands in Turkey was examined through legislative analysis, and highland practices in Düzce were evaluated.The results indicate that the existing legal regulations are insufficient for the sustainable management of highlands in Düzce and need to be revised.In this context, it is recommended to clarify the boundaries of highlands and pastures, to register real assets, to consolidate legislation under a single framework, to prevent illegal development, to regulate the rent payment system, and to enhance monitoring.Additionally, it has been suggested to standardize inheritance transfer practices, to provide direct state support for highland activities, and to repurposeassets designated for demolition in accordance with legislation for forestry, tourism, and livestock purposes.To ensure the sustainability of highlands, it is recommended to revise legal regulations and establish a more effective management model.

Anahtar Kelimeler

Highland management , Legal analysis , Sustainable highland management , Düzce highlands

Devlet Ormanlarındaki Yayla Alanlarının Yönetimi: Düzce Bölgesi Üzerine Hukuki Bir Analiz

Öz

Bu çalışmada, Orman Genel Müdürlüğü tarafından “Devlet Ormanlarındaki Yayla Alanlarının Tespiti ve İdaresi Hakkında Yönetmelik” ile kayıt altına alınan ve yönetim esasları belirlenen, Düzce’deki devlet ormanlarındaki yayla alanları, mevzuat çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışmada, mevzuat analizi yöntemiyle Türkiye’deki yaylalara ilişkin mevzuat incelenmiş ve Düzce’deki yaylacılık uygulamaları değerlendirilmiştir. Sonuçlar, Düzce’deki yaylaların sürdürülebilir yönetimi için mevcut hukuki düzenlemelerin yetersiz olduğunu ve revize edilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu kapsamda, yayla ve otlak sınırlarının netleştirilmesi, taşınmazların kayıt altına alınması ve mevzuatın tek çatı altında toplanması, kaçak yapılaşmanın önlenmesi, kira ödeme sisteminin düzenlenmesi ve denetimlerin artırılması önerilmektedir. Ayrıca mirasçılara devir uygulamalarının standartlaştırılması, devletin yaylacılığı doğrudan desteklemesi, mevzuat gereği yıkılması gereken taşınmazların ormancılık, turizm, hayvancılık gibi amaçlarla kullanılması gerektiği belirtilmiştir. Yaylaların sürdürülebilirliğini sağlamak için yasal düzenlemelerin gözden geçirilmesi ve daha etkili bir yönetim modeli oluşturulması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yayla yönetimi , Mevzuat analizi , Sürdürülebilir yaylacılık , Düzce yaylaları

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Teşekkür

Saha uygulamalarında karşılaşılan zorluklara dair katkılarından dolayı Bolu Orman Bölge Müdürlüğü, Düzce ve Gölyaka Orman İşletme Müdürlüğü, Düzce Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, Düzce Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Düzce Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü personeline teşekkür ederiz.

Kaynakça

• Akbaş, F. ve Baykal, F. (2022). Dünyada Yaylacılık Kültürüne Coğrafi Bir Bakış. *Coğrafya Dergisi*, (45), 195-213.
• Albayrak, L. (2020). Ardahan’da Yaylacılık Kültürü ve Yaylacılık Faaliyetlerinde Yaşanan Sorunlar, *Ardahan Değerlemeleri-2: Değerler, Potansiyeller ve Yaklaşımlar*, Nobel Akademi Yayınları, Ankara.
• Aşk, M. K. (1987). *Yaylak ve Mer’a Islahı*. Kurtuluş Ofset Yayınları, İzmir.
• Atmış, E. (1995). Yayla Turizminin Altyapı Sorunları. *I. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi*, Trabzon.
• Aydın Coşkun, A., Şentürk, G. ve Birben, Ü. (2007). Hukuksal Açıdan Yayla Kavramı ve Yapılaşma Usul ve Esasları. *Yargıtay Dergisi*, 33(4).
• Berkes, F. ve Folke, C. (1998). *Linking Social and Ecological Systems: Management Practices and Social Mechanisms for Building Resilience*. Cambridge University Press.
• Birben, Ü. (2011). ‘Orman Mülkiyeti Ve Kullanım Haklarının Gelişimi Üzerinde Karşılaştırmalı Hukuka Dayalı Bir Analiz’. Doktora Tezi, İstanbul Üniv, Ankara.
• Canalioğlu, M. V. (2000). *Yayla Turizmi*. Trabzon İl Turizm Müdürlüğü Yayınları.
• Costello, E. ve Svensson, E. (2018). *Transhumant pastoralism in historic landscapes: Beginning a European perspective*. The European Association of Archaeologists.
• Çanakçıoğlu, H. (1993). *Orman Koruma*. İstanbul Üniv. Yayınları.
• Daşçı, M. ve Çomaklı, B. (2006). Yaylacılık ve Tarımsal Açıdan Önemi. *Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi*, 37(2), 275-280.
• Defne, M. (1955). *Türkiye’de Otlak ve Otlatma İşlerinin Tanzimi Yolu ile Ormanların Korunması Üzerinde Araştırmalar*. T.C. Ziraat Vekaleti Orman Umum Müdürlüğü Yayınları, 167(14).
• Dong, S. (2016). Overview: Pastoralism in the World. In: Dong, S., Kassam, KA., Tourrand, J., Boone, R. (eds) *Building Resilience of Human-Natural Systems of Pastoralism in the Developing World*. Springer, Cham.
• Dorji, N. (2020). ‘Transhumant pastoralism in a changing world: Challenges and Opportunities to Sustainable Yak Farming in Bhutan’. PhD Thesis, Wageningen University, Netherlands.
• DTİM (2021). “Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Faaliyet Raporu”. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Ankara.
• Düzce Valiliği. (2023). [http://www.duzce.gov.tr/cografya](http://www.duzce.gov.tr/cografya). Erişim Tarihi: 30.09.2023.
• Emiroğlu, M. (1977). *Bolu'da Yaylalar ve Yaylacılık*. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları, 272.
• FAO, (2021). *Paydaş Katılım Çerçevesi, Türkiye Dayanıklı Peyzaj Entegrasyonu Projesi (TULIP), Çevresel ve Sosyal Yönetim Çerçevesi*, Ankara. Erişim adresi: [https://www.ogm.gov.tr/tulip/cevresel-yonetim-cercevesi/paydas-katilim-cerceve-dokumani](https://www.google.com/search?q=https://www.ogm.gov.tr/tulip/cevresel-yonetim-cercevesi/paydas-katilim-cerceve-dokumani). Erişim tarihi: 30.09.2023.
• Filiz, S. ve Tolunay, A. (2003). Isparta İli’nde Agroforestry Uygulamaları ve Bu Uygulamalarda Kullanılabilecek Bitki Türleri. *Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi A*(2), 149-160.
• Gençay, G., Birben, Ü. ve Durkaya, B. (2018). Effects of Legal Regulations on Land Use Change: 2/B Applications in Turkish Forest Law. *Journal of Sustainable Forestry*, 37(8), 804-819.
• Geray, U. (1983). *Tarım ve Orman Arazileri Kullanımında Karma Sistemler*. İstanbul Üniv. Orman Fakültesi Yayınları. 1B (33).
• Gülpınar Sekban, D. Ü. , Bekar, M. ve Acar, C. (2018). Trabzon İlinin Yayla Turizmi Potansiyelinin Değerlendirilmesi ve Farkındalık Yönünden İncelenmesi. *Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi (IBAD)*, 3(1), 349-361.
• Güner, İ.ve Ertürk, M. (2005). Fethiye’de Yaylalar ve Yaylacılık. *Doğu Coğrafya Dergisi*, 10(14), 141-178.
• Güneş, Y. (2007). Conservation Easement and Common Law Easement as a Nature Conservation Tool within the Context of Property Rights and the Economic Trade Off. *Ann. Fac. Droit D’istanbul*, 39, 279-294.
• Gürer, N.ve Eke, F. (2011). Dağlık Alanlarda Turizm ve Ekonomik Kalkınma İlişkisinin Sürdürülebilirlik Göstergeleri ile İrdelenmesinde Bir Yöntem Önerisi; Erzurum, Erzincan, Bayburt Bölgesi Örneği. *Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der.* 2(1), 125-133.
• Hohfeld, W. N. (1913). Fundamental Legal Conceptions as Applied in Judicial Reasoning. *Yale Law Journal*, 23(1), 16-59.
• İşiler, M. (2012). ‘Türkiye’de Arazi Yönetimine Yönelik Mevzuat Analiz’. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Teknik Üniv, İstanbul.
• Kahyaoğlu, N., Güvendi, E. ve Ertuğrul, M,H. (2022). Türkiye’deki Orman Suçlarının Değerlendirilmesi. *Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi*, 5(1), 115-123.
• KTB. (2023). T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. Erişim adresi: [https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/duzce/TurizmAktiviteleri/duzce-yaylalari-trans-yayla-turizmi](https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/duzce/TurizmAktiviteleri/duzce-yaylalari-trans-yayla-turizmi). Erişim Tarihi: 30.09.2023.
• Kuruca, N., Kuruca, M. Y. ve Karademir, S. (2019). Osmanlı Devletinden Günümüze Yaylaların Hukukî Problemleri ve Çözüm Önerileri (Giresun Örneği). *Uluslararası Yaylacılık ve Yayla Kültürü Sempozyumu*, 126-141.
• Mecek, M. & Atmaca, Y. (2020). Yerel Yönetimlerin İdari Yapısına İlişkin Mevzuat Analizi. *Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi*, 19(76), 2068-2087.
• Miller, D, J. (1999). Nomads of the Tibetan Plateau Rangelands in Western China — Part Three: Pastoral Development and Future Challenges. *Rangelands*, 21, 17-20.
• OECD, (2006). *The New Rural Paradigm Policies and Governance*. Erişim adresi: [https://www.oecd.org/en/topics/regional-development.html](https://www.oecd.org/en/topics/regional-development.html). Erişim Tarihi: 11.02.2024.
• Ögel, B. (1991). *Türk Kültür Tarihine Giriş*. Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
• Ok, K. (2019). *Karma Ormancılık Üretim Sistemleri ve Türkiye'nin Kırsal Kalkınma Sorunu*. Kırsalda Üretim ve İstihdam Temelli Kalkınma Çalıştayı, 2019, İzmir.
• Özdemir, M. (2017). ‘Giresun Yayla Şenlikleri’. Doktora Tezi. Hacettepe Üniv. / Sosyal Bil. Enst, Ankara.
• Özbudun, E. (2023). *Türk Anayasa Hukuku*. Yetkin Yayınları, Ankara.
• Özden, S., Atmış, E. ve Menemencioğlu, K. (2004). Negative Effects of Recent Unplanned Expansion on Highland Ecosystems in Turkey. *Mountain Research and Development*, 24(4), 303-306.
• Pradeep, M. D. (2019). Legal Research- Descriptive Analysis on Doctrinal Methodology. *International Journal of Management, Technology, and Social Sciences*, 4(2), 95-103.
• Pelyukh, O., Lavnyy, V., Paletto, A. ve Troxler, D. (2021). Stakeholder Analysis in Sustainable Forest Management: An Application in The Yavoriv Region (Ukraine). *Forest Policy and Economics*, 131.
• Razali, A., Ismail. S., Awang, S., Praveena, M. ve Abidin, Z. (2018). Land Use Change In Highland Area And Its Impact On River Water Quality: A Review Of Case Studies In Malaysia. *Ecological Processes*, 7(19).
• Resmî Gazete, (2013). Devlet Ormanlarındaki Yayla Alanlarının Tespiti ve İdaresi Hakkında Yönetmelik. Ankara, Türkiye. Erişim adresi: [https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=17181\&MevzuatTur=7\&MevzuatTertip=5](https://www.google.com/search?q=https://mevzuat.gov.tr/mevzuat%3FMevzuatNo%3D17181%26MevzuatTur%3D7%26MevzuatTertip%3D5). Erişim Tarihi: 23.06.2024.
• Resmî Gazete. (1983). Devlet İhale Kanunu. Ankara, Türkiye. Erişim adresi: [https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2886\&MevzuatTur=1\&MevzuatTertip=5](https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2886&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5). Erişim Tarihi: 23.06.2024.
• Resmî Gazete. (2007). Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik. Ankara, Türkiye. Erişim adresi: [https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=11385\&MevzuatTur=7\&MevzuatTertip=5](https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=11385&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5). Erişim Tarihi: 23.06.2024.
• Resmî Gazete. (2018). Cumhurbaşkanı Kararı. Ankara, Türkiye. Erişim adresi: [https://webdosya.csb.gov.tr/db/afyon/menu/3194-degisiklik-gecici-16\_20180607081602.pdf](https://webdosya.csb.gov.tr/db/afyon/menu/3194-degisiklik-gecici-16_20180607081602.pdf). Erişim Tarihi: 23.06.2024.
• Resmî Gazete. (2021). İmar Kanunu Geçici Madde 16. Ankara, Türkiye. Erişim adresi: [https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/01/20210130-17.pdf](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/01/20210130-17.pdf). Erişim Tarihi: 23.06.2024.
• Resmî Gazete. (1987). Kadastro Kanunu. Ankara, Türkiye. Erişim adresi: [https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3402\&MevzuatTur=1\&MevzuatTertip=5](https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3402&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5). Erişim Tarihi: 23.06.2024.
• Resmî Gazete. (1924). Köy Kanunu. Ankara, Türkiye. Erişim adresi: [https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=442\&MevzuatTur=1\&MevzuatTertip=3](https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=442&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3). Erişim Tarihi: 23.06.2024.
• Resmî Gazete. (1926). Medeni Kanun. Ankara, Türkiye. Erişim adresi: [https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721\&MevzuatTur=1\&MevzuatTertip=5](https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5). Erişim Tarihi: 23.06.2024.
• Resmî Gazete. (1998a). Mera Kanunu. Ankara, Türkiye. Erişim adresi: [https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4342\&MevzuatTur=1\&MevzuatTertip=5](https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4342&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5). Erişim Tarihi: 23.06.2024.
• Resmî Gazete. (1998b). Mera Yönetmeliği. Ankara, Türkiye. Erişim adresi: [https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5057\&MevzuatTur=7\&MevzuatTertip=5](https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5057&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5). Erişim Tarihi: 23.06.2024.
• Resmî Gazete. (1985). Orman Genel Müdürlüğü Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun. Ankara, Türkiye. Erişim adresi: [https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3234\&MevzuatTur=1\&MevzuatTertip=5](https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3234&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5). Erişim Tarihi: 23.06.2024.
• Resmî Gazete. (1956). Orman Kanunu. Ankara, Türkiye. Erişim adresi: [https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6831\&MevzuatTur=1\&MevzuatTertip=3](https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6831&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3). Erişim Tarihi: 23.06.2024.
• Resmî Gazete. (2012). Orman Köylülerinin Kalkındırılmalarının Desteklenmesi Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik. Ankara, Türkiye. Erişim adresi: [https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=16226\&MevzuatTur=7\&MevzuatTertip=5](https://www.google.com/search?q=https://mevzuat.gov.tr/mevzuat%3FMevzuatNo%3D16226%26MevzuatTur%3D7%26MevzuatTertip%3D5). Erişim Tarihi: 23.06.2024.
• Resmî Gazete. (2012, 7 11). Ormanlarda Ve Orman İçinde Bulunan Otlak, Yaylak Ve Kışlaklarda Hayvan Otlatılmasına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik. Ankara, Türkiye.
• Resmî Gazete. (2023, 13 12). Antalya, Balıkesir, İstanbul, İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla, Mersin, Sivas, Trabzon ve Yozgat'ta bazı alanların orman sınırları dışına çıkartılması hakkında karar. Ankara, Türkiye.
• Sayıştay Başkanlığı (2022). *Orman Genel Müdürlüğü 2022 Yılı Denetim Raporu*, Ankara.
• Sayıştay Başkanlığı (2023). *Orman Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Denetim Raporu*, Ankara.
• Somuncu, M., Akpınar, N., Kurum, E. ve Kaya, N. (2014). Doğu Karadeniz Bölgesi Yaylalarının İşlevlerinde Meydana Gelen Değişim ve Sonuçları. *Yayla Kültürü ve Yaylacılık Sempozyumu*, 77-105. Şeyh Edebali Üniversitesi, Bilecik.
• Sözer, A. N. (1972). *Kuzeydoğu Anadolu’da Yaylacılık*. İş Matbaacılık ve Ticaret, Ankara.
• Susskind, L., Cruikshank, J. (1987). *Breaking the Impasse: Consensual Approaches to Resolving Public Disputes*. Basic Books.
• Şen, G. (2011). ‘Yaylacılık Faaliyetlerindeki Sosyo-Ekonomik Değişimin Yüksek Dağ Ormanları Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması (Maçka İlçesi Örneği)’. Doktora Tezi. Karadeniz Teknik Üniv, Trabzon.
• Şeremet, M., Alaeddinoğlu, F. ve Okudum. R. (2021). Rural Community Development Through Ecotourism In Turkey: Challenges And Opportunities In The Eastern Black Sea Region. *Ecotourism And Rural Community Development Book*.
• Tamanaha, Brian Z. (1997). *Realistic Socio-Legal Theory: Pragmatism and a Social Theory of Law*. Oxford University Press.
• TBMM (2024). [https://www.tbmm.gov.tr/](https://www.tbmm.gov.tr/). Erişim Tarihi: 13.06.2024.
• T.C. Cumhurbaşkanlığı (2024). Erişim adresi: [https://www.tccb.gov.tr/](https://www.tccb.gov.tr/). Erişim Tarihi: 30.05.2024.
• Tekin, Ö. F. (2021). Yayla Turizminin Kırsal Kalkınma ve Sürdürülebilir Turizm Bağlamında Değerlendirilmesi: Rize Örneği. *Çatalhöyük Uluslararası Turizm ve Sosyal Araştırmalar Dergisi*, (7), 16-28.
• TOB (2024). T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. Erişim adresi: [https://www.tarimorman.gov.tr/](https://www.tarimorman.gov.tr/). Erişim Tarihi: 30.06.2024.
• Tulukcu Yıldızbaş, N., Aydın, A., (2023). Sürdürülebilir Ormancılık Esasları Kapsamında Koruma-Kullanma Dengesine Dair Bir Mevzuat Analizi. *Journal of Environmental and Natural Studies*, 5(3), 226-234.
• Turyahabwe, N. ve Banana, A.Y. (2008). An Overview Of History And Development Of Forest Policy And LegislationIn Uganda. *International Forestry Review*, 10(4), 641-656.
• UNEP (2004). *Birleşmiş Milletler Çevre Programı. 2004 Yılı Türkiye İlişkileri Raporu*. Ankara. Erişim adresi: [https://www.mfa.gov.tr/birlesmis-milletler-cevre-programi.tr.mfa](https://www.mfa.gov.tr/birlesmis-milletler-cevre-programi.tr.mfa). Erişim tarihi: 23.06.2024.
• UNESCO (2020). *UNESCO Türkiye Millî Komisyonu 2020-2021 Faaliyet Raporları*, Erişim adresi: www.unesco.org.tr. Erişim tarihi: 23.06.2024.
• Hu, X., Wei, L., Cheng, Q., Wu, X., Ni, J. (2023). Adjusting the protected areas on the Tibetan Plateau under changing climate, *Global Ecology and Conservation*, 45.
• Zaman, M. ve Birinci, S. (2012). Anadolu’da Yayla Yerleşmeleri, Tarihsel Gelişimi ve Yaylacılık Kültürü. *4. Uluslararası Türk Kültürü Sempozyumu*, 525-549.