İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ SÜRECİNDE ERZİNCANDA KURAKLIĞA TOLERANSLI YENİ GELİŞTİRİLEN SÜS BİTKİSİ ÇEŞİT VE ÇEŞİT ADAYLARI İLE İKLİM DOSTU PEYZAJ TASARIMLARININ KULLANILMASI
Öz
Bu çalışma, Türkiye'de iklim değişikliğinin olumsuz etkilerinin giderek daha belirgin hissedildiği ve su stresi yaşayan ülkeler arasında bulunduğundan dolayı peyzaj planlamalarında kurakçıl peyzaj kriterini ön plana çıkarmak amacıyla yürütülmüştür. Çalışma ana materyalini arazi çalışmaları neticesinde yeni ıslah edilen kuraklığa toleranslı Erzincan’a özgü kültüre alınmış arazilerde Ağlayan gelin (Fritillaria imperialis), Allı Gelin (Hesperis isatidea), Çöven (Gypsophila sp.) Osman çiçeği (Vinca soneri), Yayla süseni (İris spuria ssp. Musulmanica), Püsküllübaş (Muscari tenuiflorum), Keşişbaşı (Muscari azureum), Yaban lalesi (Tulipa julia), Sümbül (Hyacinthus orientalis), Çiriş (Eremurus spectabilis), Mürver otu (Sambucus ebulus L), Camışkıran (Sicilia siberica subsp. armena), Boyacı sumağı (Cotinus coggyria) peyzaj değeri olan doğal türler bulunmaktadır. Arazi çalışmaları kapsamında, kurakçıl değeri olan doğal ve endemik bitki türlerinin sürdürülebilirliği amaçlanmıştır. Bu türlerin iklim değişikliği sürecinde peyzaj tasarımının ana öğesi haline getirilmesi hedeflenmektedir. Kentin karar vericileriyle yapılacak görüşmelerle, bu türlerin gelecekteki peyzaj planlamalarında kullanılması teşvik edilecektir. Böylece, iklim dostu peyzaj planlamaları için kaynak değeri oluşturulacaktır.
Anahtar Kelimeler
Doğal ve endemik bitkiler, Erzincan, İklim değişikliği, İklim dostu tasarım, Kurakçıl peyzaj
Teşekkür
Bu çalışma VIII. Ulusal Süs Bitkileri Kongresinde sunulmuştur.
Kaynakça
- Abacıoğlu Gitmiş, E., (2020). Kurakçıl peyzaj düzenlemelerine bir tasarım önerisi: Aliya İzzetbegoviç Parkı örneği, Turkish Journal of Forest Science, 5(1), 214-232.
- Anonim, (2013). http://cografyaharita.com/haritalarim/4l-erzincan-ili-haritasi.png, Erişim Tarihi: 9 Ocak 2023.
- Aslay, M., Teken, M., Cukadar, K., Unlu, H. M., Kadiodlu, Z., & Kaya, E. (2013). Morphology and Germination of Tchihatchewia isatidea Boiss.(Brassicaceae). Bot. Res. J, 6, 6-8.
- Atik, M., & Karagüzel, O. (2007). Peyzaj mimarlığı uygulamalarında su tasarrufu olanakları ve süs bitkisi olarak doğal türlerin kullanım önceliği. Tarımın Sesi TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Antalya Şubesi Yayını, 15, 9-12.
- Baykan, N. M., & Birişçi, T. (2013). Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi bahçesi örneğinde sürdürülebilir peyzaj tasarımı yaklaşımıyla Xeriscape, V. Süs Bitkileri Kongresi, 6(09), 523-529, Yalova.
- Bekçi, B., Var, M., Taşkan, G., (2013). Bitkilendirme Tasarım Kriterleri Bağlamında Doğal Türlerin Kentsel Boşluk Alanlarında Değerlendirilmesi: Bartın, Türkiye, Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 14(1), s. 113-125.
- Caf, A. (2019). ‘Bingöl ili doğal vejetasyonundaki bitkiler ile kurakçıl bahçe oluşturulması üzerine bir araştırma’. Doktora tezi. Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
- Cengiz, C., Cengiz, B., & Yıldız, Ş. (2013). Fidanlıklarda Doğal Bitki Materyalinin Kullanım Düzeyinin Saptanması: Bartın Örneği. V. Süs Bitkileri Kongresi, Bildiriler Kitabı, 1, 477-483, Yalova.
- Çay, E. (2010). ‘Ankara üniversitesi rektörlük kampüsü bitkisel tasarımında dekoratif amaçlı kullanılan ağaç ve çalıların saptanması üzerine bir araştırma’. Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
- Çimen, Ş., & Ulus, A. (2020). Türkiye Milli Botanik Bahçesi’nde bulunan bazı doğal bitki taksonlarının süs bitkisi kullanım potansiyelinin belirlenmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 34(Özel Sayı), 269-290.