İklim Değişikliği ile Mücadele Kapsamında Dirençli Bina Tasarım Ölçütlerinin Belirlenmesi

Bircan Selma Yılmaz; Ayşen Çoban

doi:10.58816/duzceod.1680905

EN TR

Determination of Resilient Building Design Criteria for Dealing with Climate Change

Öz

In This study aims to determine climate-resilient building design criteria within the framework of green building certification systems by analyzing the impacts of cities on mitigating the adverse effects of climate change. To this end, indicators of climate-resilient cities, which play a critical role in preventing climate change, along with the concepts of green buildings and the scope of green building certification systems, have been examined in detail. It has been identified that international certification systems are not always sufficient for different geographical regions and that local needs should be considered. In the study, the criteria and sub-criteria of certification systems such as BREEAM, LEED, DGNB, B.E.S.T-Residential, and YeS-TR were analyzed in depth and evaluated based on expert opinions (3 interior architects, 3 civil engineers, 3 architects, and 3 landscape architects). The prioritization of main criteria was conducted using the Analytic Hierarchy Process (AHP) method, while sub-criteria were scored using a 4-point Likert scale. As a result of this scoring system, energy efficiency, water efficiency, sustainable land use, materials, innovation, and indoor environmental quality were identified as prioritized scales. Consequently, a scoring system was developed that yields "Acceptable," "Good," and "Resilient" outcomes for climate-resilient building design.

Anahtar Kelimeler

Green building certification systems, climate change resilient building, AHS, 4-point Likert

İklim Değişikliği ile Mücadele Kapsamında Dirençli Bina Tasarım Ölçütlerinin Belirlenmesi

Öz

Bu çalışma, iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini azaltmak için kentlerin bu sürece yaptığı etkileri analiz ederek, yeşil bina sertifikasyon sistemleri çerçevesinde iklim değişikliğine dirençli bina tasarım ölçütlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, iklim değişikliğinin önlenmesinde kritik bir rol oynayan iklim değişikliğine dirençli kent göstergeleri, yeşil bina kavramları ve yeşil bina sertifikasyon sistemlerinin kapsamları ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Farklı coğrafi bölgelerde uluslararası sertifikasyon sistemlerinin her zaman yeterli olmadığı ve yerel ihtiyaçların göz önünde bulundurulması gerektiği tespit edilmiştir. Çalışmada, BREEAM, LEED, DGNB, B.E.S.T-Konut ve YeS-TR sertifikasyon sistemlerine ait ölçütler ve alt ölçütler detaylı bir şekilde analiz edilerek uzman (3 iç mimar, 3 inşaat mühendisi, 3 mimar ve 3 peyzaj mimarı) görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. Ana ölçütlerin önceliklendirilmesi Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemiyle yapılmış, alt ölçütler ise 4’lü Likert ölçeği kullanılarak puanlanmıştır. Bu katsayı puanlaması sonucunda enerji verimliliği, su verimliliği, sürdürülebilir arazi kullanımı, malzeme, inovasyon ve iç mekân kalitesi öncelikli ölçekler olarak belirlenmiş ve bu doğrultuda iklim değişikliğine dirençli bina tasarımı için "Geçer", "İyi" ve "Dirençli" sonuçlarını veren bir puanlama sistemi geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Yeşil bina sertifikasyon sistemleri, iklim değişikliğine dirençli bina, AHS, 4’lü likert

Teşekkür

Bu çalışma “İklim Değişikliğine Dirençli Bina Tasarım Ölçütlerinin Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) Kapsamında Belirlenmesi” adlı yüksek lisans tezinden üretilmiştir.

Kaynakça

Akten, M. (2008). ‘Isparta Ovasının optimal alan kullanım planlaması üzerine bir araştırma’. Doktora Tezi. Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Isparta.
Berardi, U. (2012). Sustainability assessment in the construction sector: Rating systems and rated buildings. *Sustainable Development*, 20(6), 411–424.
Berke, P.R., ve Conroy, M.M. (2000). Are we planning for sustainable development? An evaluation of 30 comprehensive plans. *Journal of the American Planning Association*, 66(1), 21-33.
Cabeza, L.F., Castell, A., Medrano, M., Leppers, R., & Zubillaga, O. (2014). Use of phase change materials in buildings: A review. *Renewable and Sustainable Energy Reviews*, 15(3), 1675-1695.
Chow, T.T., Li, C., & Lin, Z. (2010). Innovative solar windows for cooling-demand climate. *Energy and Buildings*, 42(1), 59-63.
Cole, R.J. (2000). Building environmental assessment methods: Redefining intentions and roles. *Building Research and Information*, 28(5-6), 455-467.
ÇEDBİK (2019). *B.E.S.T. - Konut Sertifika Kılavuzu: Binalarda Ekolojik ve Sürdürülebilir Tasarım Sertifikası*. Erişim Adresi [https://static.cedbik.org](https://static.cedbik.org). Erişim Tarihi: 10.08.2024.
ÇŞB (2011). *İklim Değişikliği Eylem Planı (2011-2023)*. Erişim Adresi: [https://www.csb.gov.tr/projeler/iklim](https://www.csb.gov.tr/projeler/iklim). Erişim Tarihi: 06.06.2024.
ÇŞİDB (2024). *İklim Değişikliği Azaltım ve Uyum Stratejisi ve Eylem Planı (2024-2030)*. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yayını. Erişim adresi: [https://www.iklim.gov.tr/eylem-planlari-i-19](https://www.iklim.gov.tr/eylem-planlari-i-19). Erişim Tarihi: 10.06.2024.
Ding, G.K.C. (2008). Sustainable construction-The role of environmental assessment tools. *Journal of Environmental Management*, 86(3), 451-464.

Dodman, D. (2009). Blaming cities for climate change? An analysis of urban greenhouse gas emissions inventories. *Environment and Urbanization*, 21(1), 185-201.
Drobne, S., & Lisec, A. (2009). Multi-attribute decision analysis in GIS: weighted linear combination and ordered weighted averaging. *Informatica*, 33(4), 459-474.
Emel, P., ve Şenyiğit, Ö. (2018). Ekolojik ve sürdürülebilir mimaride ekolojik değerlendirme yöntemleri. *Ç.Ü. Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi*, 36(7), 41-54.
Erdede, S.B., Erdede, B., ve Bektaş, S. (2014). Sürdürülebilir yeşil binalar ve sertifika sistemlerinin değerlendirilmesi. *5. Uzaktan Algılama-CBS Sempozyumu*, İstanbul. Erişim Adresi: [https://www.kongresistemi.com/root/dosyalar/uzalcbs2014/221.pdf](https://www.kongresistemi.com/root/dosyalar/uzalcbs2014/221.pdf). Erişim Tarihi: 07.06.2024.
Erdoğan, Ö. (2017). ‘Ekolojik kullanım kararlarının imar planlarına uygunluğunun Kütahya kenti örneğinde irdelenmesi’. Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Foley, J.A., DeFries, R., Asner, G.P., Barford, C., Bonan, G., Carpenter, S.R., & Snyder, P.K. (2005). Global consequences of land use. *Science*, 309(5734), 570-574.
Geçimli, M., ve Yamaçlı, R. (2019). Sürdürülebilir tasarım bağlamında değerlendirme sistemleri: ÇEDBİK-Konut örneği. In L.Y. Tokman ve R. Yamaçlı (Eds.), *Sürdürülebilir Kalkınma Rolüyle Mimarlık* (ss. 41-47). Eskişehir Teknik Üniversitesi Rektörlüğü Yayınları.
Hamedani, A.Z., & Huber, F. (2012). A comparative study of DGNB, LEED and BREEAM certificate systems in urban sustainability. *WIT Transactions on Ecology and the Environment*, 155, 121-132.
Heschong, L. (2002). Daylighting and human performance. *ASHRAE Journal*, 44(6), 65-67.
IPCC (2014). *Climate change 2014: Impacts, adaptation, and vulnerability*. Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press.
IPCC (2021). *Climate change 2021: The physical science basis*. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press. Erişim adresi [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/](https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/).
Karakuş, C.B., & Yıldız, S. (2022). Gis‑multi criteria decision analysis‑based land suitability assessment for dam site selection. *International Journal of Environmental Science and Technology*, 19, 12561–12580. [https://doi.org/10.1007/s13762-022-04323-4](https://doi.org/10.1007/s13762-022-04323-4).
Kim, J., & Dear, R. (2012). Nonlinear relationships between individual IEQ factors and overall workspace satisfaction. *Building and Environment*, 49, 33-40.
Kolokotsa, D., Rovas, D., Kosmatopoulos, E., & Kalaitzakis, K. (2009). A roadmap towards intelligent net zero- and positive-energy buildings. *Solar Energy*, 85(12), 3067-3084.
Kömürlü, R., ve Ceceloğlu, D. (2021). Yeşil bina üretiminde proje yönetimi kapsamında yaşanılan zorluklar ve çözüm önerileri. *Artium*, 9(2), 98-104.
Magrini, A., Lolli, N., & Rosato, A. (2020). Optimized energy performance of buildings by using innovative technologies: A case study. *Energy and Buildings*, 208, 109616.
Mavi, İ. (2021). Küresel iklim değişikliği bağlamında yeni toplumsal hareket örneği olarak küresel çevreci hareketler. *Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi*, 9(2), 116-126.
Melville, S., Clarke, J., & Pitts, A. (2006). The role of grey water recycling and rainwater harvesting in sustainable housing. *International Journal of Water Resources Development*, 22(3), 625-635.
Newman, P., & Kenworthy, J. (1999). *Sustainability and cities: Overcoming automobile dependence*. Island Press.
Ortaçeşme, V. (1996). ‘Adana İli Akdeniz Kıyı Kesiminin Ekolojik Peyzaj Planlama İlkeleri Çerçevesinde Değerlendirilmesi ve Optimal Alan Kullanım Önerileri’. Doktora Tezi. Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana.
Pacheco Torgal, F., & Jalali, S. (2012). Earth construction: Lessons from the past for future eco-efficient construction. *Construction and Building Materials*, 29, 512-519.
Perez Lombard, L., Ortiz, J., & Pout, C. (2008). A review on buildings energy consumption information. *Energy and Buildings*, 40(3), 394-398.
Rockström, J., Steffen, W., Noone, K., Persson, A., Chapin, F. S., Lambin, E., & Foley, J. A. (2009). A safe operating space for humanity. *Nature*, 461(7263), 472-475.
Roodman, D.M., & Lenssen, N. (1995). *A building revolution: How ecology and health concerns are transforming construction*. Washington DC, Worldwatch Institute.
Saaty, T. L. (1980). *The analytic hierarchy process*. McGraw-Hill International, New York.
Saaty, R. W. (1987). The analytic hierarchy process: What it is and how it is used. *Mathematical Modelling*, 9(3-5), 161-176.
Sev, A. (2009). *Sürdürülebilir Mimarlık*. 1. Baskı, Yem Yayınları.
Thormark, C. (2002). A low energy building in a life cycle: Its embodied energy, energy need for operation and recycling potential. *Building and Environment*, 37(4), 429-435.
Tregenza, P., & Wilson, M. (2011). *Daylighting: Architecture and lighting design*. Routledge.
UCCRN (2011). *First UCCRN assessment report on climate change and cities (ARC3)*. Cambridge University Press. Erişim adresi [https://uccrn.ei.columbia.edu/first-uccrn-assessment-report-climate-change-and-cities-arc3-2011-0](https://uccrn.ei.columbia.edu/first-uccrn-assessment-report-climate-change-and-cities-arc3-2011-0). Erişim Tarihi: 06.06.2024.
UNFPA (2024). *Urbanization*. Erişim Adresi: [https://www.unfpa.org/urbanization#readmore-expand](https://www.unfpa.org/urbanization#readmore-expand). Erişim Tarihi: 13.06.2025.
USGBC (2020). *What is LEED?*, Erişim adresi [https://www.usgbc.org/leed](https://www.usgbc.org/leed). Erişim Tarihi: 10.06.2024.
ÜrgeVorsatz, D., Harvey, L.D.D., Mirasgedis, S., & Levine, M.D. (2007). Mitigating CO2 emissions from energy use in the world's buildings. *Building Research ve Information*, 35(4), 379-398.
Ürük, Z. F., ve İslamoğlu, A.K.K. (2019). BREEAM, LEED ve DGNB yeşil bina sertifikasyon sistemlerinin standart bir konutta karşılaştırılması. *Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi*, 15, 143-154.
Vörösmarty, C. J., Green, P., Salisbury, J., & Lammers, R. B. (2000). Global water resources: Vulnerability from climate change and population growth. *Science*, 289(5477), 284-288.
WB (2021). *Türkiye Ülke İklim ve Kalkınma Raporu*. Erişim adresi: [https://www.worldbank.org](https://www.worldbank.org). Erişim Tarihi: 12.06.2024.
Yılmaz, Z. (2006). Akıllı binalar ve yenilenebilir enerji. *Tesisat Muhendisligi Dergisi*, (91), 7-15.
Zhai, Z.J., & Zhang, Z. (2009). Natural ventilation in buildings: Measurement in a wind tunnel and numerical simulation with large-eddy simulation. *Energy and Buildings*, 41(10), 1116-1126.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Peyzaj Tasarımı, Yeşil Yapılar ve Çevreler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Bircan Selma Yılmaz
0000-0002-7389-0118
Türkiye

Ayşen Çoban ^*
0000-0002-2512-2552
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

21 Nisan 2025

Kabul Tarihi

16 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 21 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.58816/duzceod.1680905

IZ

https://izlik.org/JA57AS32FU

APA

Yılmaz, B. S., & Çoban, A. (2025). İklim Değişikliği ile Mücadele Kapsamında Dirençli Bina Tasarım Ölçütlerinin Belirlenmesi. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 21(1), 586-606. https://doi.org/10.58816/duzceod.1680905

AMA

1.Yılmaz BS, Çoban A. İklim Değişikliği ile Mücadele Kapsamında Dirençli Bina Tasarım Ölçütlerinin Belirlenmesi. DÜOD. 2025;21(1):586-606. doi:10.58816/duzceod.1680905

Chicago

Yılmaz, Bircan Selma, ve Ayşen Çoban. 2025. “İklim Değişikliği ile Mücadele Kapsamında Dirençli Bina Tasarım Ölçütlerinin Belirlenmesi”. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi 21 (1): 586-606. https://doi.org/10.58816/duzceod.1680905.

EndNote

Yılmaz BS, Çoban A (01 Haziran 2025) İklim Değişikliği ile Mücadele Kapsamında Dirençli Bina Tasarım Ölçütlerinin Belirlenmesi. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi 21 1 586–606.

IEEE

[1]B. S. Yılmaz ve A. Çoban, “İklim Değişikliği ile Mücadele Kapsamında Dirençli Bina Tasarım Ölçütlerinin Belirlenmesi”, DÜOD, c. 21, sy 1, ss. 586–606, Haz. 2025, doi: 10.58816/duzceod.1680905.

ISNAD

Yılmaz, Bircan Selma - Çoban, Ayşen. “İklim Değişikliği ile Mücadele Kapsamında Dirençli Bina Tasarım Ölçütlerinin Belirlenmesi”. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi 21/1 (01 Haziran 2025): 586-606. https://doi.org/10.58816/duzceod.1680905.

JAMA

1.Yılmaz BS, Çoban A. İklim Değişikliği ile Mücadele Kapsamında Dirençli Bina Tasarım Ölçütlerinin Belirlenmesi. DÜOD. 2025;21:586–606.

MLA

Yılmaz, Bircan Selma, ve Ayşen Çoban. “İklim Değişikliği ile Mücadele Kapsamında Dirençli Bina Tasarım Ölçütlerinin Belirlenmesi”. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, c. 21, sy 1, Haziran 2025, ss. 586-0, doi:10.58816/duzceod.1680905.

Vancouver

1.Bircan Selma Yılmaz, Ayşen Çoban. İklim Değişikliği ile Mücadele Kapsamında Dirençli Bina Tasarım Ölçütlerinin Belirlenmesi. DÜOD. 01 Haziran 2025;21(1):586-60. doi:10.58816/duzceod.1680905

DÜOD'da yayımlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 (CC BY-NC) kapsamında lisanslanmıştır.

Determination of Resilient Building Design Criteria for Dealing with Climate Change

Öz

Anahtar Kelimeler

İklim Değişikliği ile Mücadele Kapsamında Dirençli Bina Tasarım Ölçütlerinin Belirlenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster