Comparison of Woody Species Richness in Natural Ecosystems of the Turkish Republic of Northern Cyprus Using Various Indices

Yıl 2025, Cilt: 21 Sayı: 2, 131 - 142, 30.12.2025

Nazlı Öğüt , Şükran Oğuzoğlu , Kürşad Özkan

https://doi.org/10.58816/duzceod.1728309

Öz

Plant species diversity has a direct impact on the resilience and sustainability of ecosystems and plays an important role in energy flow and material cycling. However, habitat loss, climate change and the increase in the number of invasive species threaten plant diversity and reduce ecosystem resilience. Therefore, the determination and conservation of plant species richness or diversity is of great importance. This study aims to determine the woody species richness in four different regions of Northern Cyprus (Karpaz Peninsula, Kantara-Tatlısu, Alevkaya and Akdeniz Village) and to evaluate these regions comparatively. As a result of the field studies, a total of 39 different woody species were identified. To evaluate regional species richness more accurately, four different species richness estimator indices (Chao1, Jackknife1, Jackknife2 and abundance-based cover estimator) were used. In terms of species richness estimates, the highest values were observed in Alevkaya region and were calculated as Chao1 68.41, Jackknife1 45.97, Jackknife2 57.92 and abundance-based cover estimator 60.24. In addition, research findings show that environmental factors such as elevation and climate influence plant species richness. The high species richness recorded in Alevkaya region is attributed to the high altitude of this area with cool and humid climatic conditions. The lower species richness recorded in Akdeniz Village is explained by the arid climate and low altitude characteristics of the region.

Anahtar Kelimeler

Biodiversity , Diversity estimator , Species richness

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Doğal Ekosistemlerinde Odunsu Tür Zenginliğinin Farklı İndislerle Karşılaştırması

Öz

Bitki tür çeşitliliği, ekosistemlerin dayanıklılığı ve sürdürülebilirliği üzerinde doğrudan etkili olup, enerji akışı ve madde döngüsünde önemli rol üstlenmektedir. Ancak habitat kaybı, iklim değişikliği ve istilacı tür sayısındaki artış bitki çeşitliliğini tehdit etmekte ve ekosistemin esnekliğini azaltmaktadır. Bu nedenle, bitki tür zenginliğinin veya çeşitliliğinin belirlenmesi ve korunması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Kuzey Kıbrıs’ın dört farklı bölgesinde (Karpaz Yarımadası, Kantara-Tatlısu, Alevkaya ve Akdeniz Köyü) gerçekleştirilen arazi çalışmalarıyla odunsu tür zenginliğini belirlemeyi ve bu bölgeleri karşılaştırmalı olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Arazi çalışmaları sonucunda toplam 39 farklı odunsu tür tespit edilmiştir. Bölgesel tür zenginliğini daha doğru değerlendirmek amacıyla, dört farklı tür zenginliği tahminleyici indis (Chao1), Jackknife 1, Jackknife 2 ve bolluk temelli örtü kestiricisi kullanılmıştır. Tür zenginlik tahminleri açısından en yüksek değerler Alevkaya bölgesinde gözlemlenmiş ve Chao1 68,41, Jackknife1 45,97, Jackknife2 57,92 ve bolluk temelli örtü kestiricisi 60,24 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca araştırma bulguları, bitki tür zenginliğini yükselti ve iklim gibi çevresel faktörlerinde bir etki olduğunu göstermektedir. Alevkaya bölgesinde kaydedilen yüksek tür zenginliği, bu alanın serin ve nemli iklim koşullarıyla birlikte yüksek rakıma sahip olmasına bağlanmaktadır. Akdeniz Köyü'nde tespit edilen daha düşük tür zenginliği ise bölgenin kurak iklimi ve düşük rakım özellikleriyle açıklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Biyolojik çeşitlilik , Çeşitlilik tahminleyicisi , Tür zenginliği

Kaynakça

• Alessandri, A., De Felice, M., Zeng, N., Mariotti, A., Pan, Y., Cherchi, A., Lee, J., Wang, B., Ha, K., Ruti, P. ve Artale, V. (2014). Robust assessment of the expansion and retreat of Mediterranean climate in the 21st century. Scientific reports, 4(1), 7211. https://doi.org/10.1038/srep07211
• Barabesi, L. ve Fattorini, L. (1998). The use of replicated plot, line and point sampling for estimating species abundance and ecological diversity. Environmental and Ecological Statistics, 5, 353–370. https://doi.org/10.1023/a:1009655821836
• Béguinot, J. (2016). Basic theoretical arguments advocating Jackknife-2 as usually being the most appropriate nonparametric estimator of total species richness. Annual Research & Review in Biology, 10(1), 1–12. https://doi.org/10.9734/arrb/2016/25104
• Benesperi, R., Giuliani, C., Zanetti, S., Gennai, M., Mariotti Lippi, M., Guidi, T., Nascimbene, J. ve Foggi, B. (2012). Forest plant diversity is threatened by Robinia pseudoacacia (black-locust) invasion. Biodiversity and conservation, 21, 3555-3568. https://doi.org/10.1007/s10531-012-0380-5
• Burke, A., Esler, K. J., Pienaar, E. ve Barnard, P. (2003). Species richness and floristic relationships between mesas and their surroundings in southern African Nama Karoo. Diversity and Distributions, 9(1), 43–53. https://doi.org/10.1046/j.1472-4642.2003.00164.x
• Cardinale, B. J., Duffy, J. E., Gonzalez, A., Hooper, D. U., Perrings, C., Venail, P., Narwani, A., Mace, G.M., Tilman, D., Wardle, D.A., Kinzig, A.P., Daily, G.C., Loreau, M., Grace, J.B., Larigauderie, A., Srivastava, D. ve Naeem, S. (2012). Biodiversity loss and its impact on humanity. Nature, 486(7401), 59–67. https://doi.org/10.1038/nature11148
• Chao, A. ve Chiu, C. H. (2016). Species richness: estimation and comparison. Wiley StatsRef: statistics reference online, 1, 26. https://doi.org/10.1002/9781118445112.stat03432.pub2
• Chao, A. ve Lee, S. M. (1992). Estimating the number of classes via sample coverage. Journal of the American Statistical Association, 87(417), 210–217. https://doi.org/10.1080/01621459.1992.10475194
• Chao, A., Hwang, W. H., Chen, Y. C.ve Kuo, C. Y. (2000). Estimating the number of shared species in two communities. Statistica sinica, 227–246.
• Chao, A., Wang, Y. T. ve Jost, L. (2013). Entropy and the species accumulation curve: a novel entropy estimator via discovery rates of new species. Methods in Ecology and Evolution, 4(11), 1091–1100. https://doi.org/10.1111/2041-210x.12108
• Gass, I. G. (1980). The Troodos massif: Its role in the unravelling of the ophiolite problem and its significance in the understanding of constructive plate margin processes. Proceedings of international ophiolite symposium içinde (ss. 23–25).
• Gotelli, N. J. ve Chao, A. (2013). Measuring and estimating species richness, species diversity, and biotic similarity from sampling data. Encyclopedia of Biodiversity, 195–211. https://doi.org/10.1016/b978-0-12-384719-5.00424-x
• Gülsoy, S. ve Özkan, K. (2008). Tür çeşitliliğinin ekolojik açıdan önemi ve kullanılan bazı indisler. Turkish Journal of Forestry, 9(1), 168–178.
• Gür, H. (2017). Anadolu diyagonali: Bir biyocoğrafi sınırın anatomisi. Kebikeç, İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, 43, 177–187.
• Gürsoy, C. R. (1962). Kıbrıs müşahedeleri. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 20(3–4), 161–237.
• Hadjisterkotis, E., Nahlik, A. ve Uloth, W. (2001). The Cyprus mouflon is a threatened species in a biodiversity “hotspot” area [Tam metin bildiri]. Proceedings of the Third International Symposium on Mouflon içinde (ss. 71–81). Institute of Wildlife Management, Hungary.
• Hadjisterkotis, E., Masala, B. ve Reese, D. S. (2000). The origin and extinction of the large endemic Pleistocene mammals of Cyprus. Biogeographia–The Journal of Integrative Biogeography, 21(1). https://doi.org/10.21426/B6110069
• Hakyemez, H. Y. (2014). Kuzey Kıbrıs’ın temel jeolojik özellikleri. TPJD Bülteni, 26(2), 7–46.
• Harland, W. B., Cox, A. V., Llewellyn, P. G., Pickton, C. A. G., Smith, A. G. ve Walters, R. (1982). A Geologic Time Scale: Cambridge. Cambridge Earth Science Series.
• Hill, M. O. (1973). Diversity and evenness: a unifying notation and its consequences. Ecology, 54(2), 427–432. https://doi.org/10.2307/1934352
• Hooper, D. U., Chapin III, F. S., Ewel, J. J., Hector, A., Inchausti, P., Lavorel, S., Lawton, J. H., Lodge, D. M., Loreau, M., Naeem, S., Schmid, B., Setälä, H., Symstad, A. J., Vandermeer, J. ve Wardle, D. A. (2005). Effects of biodiversity on ecosystem functioning: a consensus of current knowledge. Ecological monographs, 75(1), 3–35. https://doi.org/10.1890/04-0922
• Isbell, F., Calcagno, V., Hector, A., Connolly, J., Harpole, W. S., Reich, P. B., Scherer-Lorenzen, M., Schmid, B., Tilman, D., van Ruijven J., Weigelt A., Wilsey B. J., Zavaleta E. S. ve Loreau, M. (2011). High plant diversity is needed to maintain ecosystem services. Nature, 477(7363), 199–202. https://doi.org/10.1038/nature10282
• İlseven, S. (2004). Kuzey Kıbrıs’ın doğal orman ve park ağaçları. Kozansoy Basım Yayım Ltd.
• Karabacak, K. (2015). Karpaz Yarımadası’nın (KKTC) arazi kullanımı (Tez no. 407310) [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• KKTC Enformasyon Dairesi. (2025, 19 Nisan). Coğrafi veriler. https://pio.mfa.gov.ct.tr/cografi-bilgiler/
• Kutoğlu, S. (2010). Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin jeomorfolojik ve uygulamalı jeomorfolojik etüdü (Tez No. 257921) [Doktora tezi, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Küçükosmanoğlu, A. ve Ayberk, H. (2003). Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti büyük orman yangınları. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 53(2), 13–22.
• Lee, S. M. ve Chao, A. (1994). Estimating population size via sample coverage for closed capture-recapture models. Biometrics, 88–97. https://doi.org/10.2307/2533199
• Lundholm, J. T. ve Larson, D. W. (2003). Relationships between spatial environmental heterogeneity and plant species diversity on a limestone pavement. Ecography, 26(6), 715–722. https://doi.org/10.1111/j.0906-7590.2003.03604.x
• Margalef, R. (1958). Information theory in ecology. General Systematics, 3, 36–71.
• McCallum, J. E. ve Robertson, A. H. F. (1990). Pulsed uplift of the Troodos Massif: Evidence from the Plio-Pleistocene Mesaoria basin. Troodos 1987 symposium içinde (ss. 217–229).
• Meikle R. D., (1977). Flora of Cyprus.Volume 1, Bentham-Moxon Trust, Royal Botanic Gardens, Kew.
• Meikle R. D., (1985). Flora of Cyprus Volume 2, Bentham-Moxon Trust, Royal Botanic Gardens, Kew.
• Mert, A. ve Acarer, A. (2018). Wildlife diversity in reed beds around Beyşehir Lake. Bilge International Journal of Science and Technology Research, 2, 110–119. https://doi.org/10.30516/bilgesci.399248
• Mert, A. ve Acarer, A. (2021). Usage rates of reed beds in Beyşehir lake of some wild mammals. Fresenius Environmental Bulletin, 30, 845–852.
• Moores, E. M., Robinson, P. T., Malpas, J. ve Xenophonotos, C. (1984). Model for the origin of the Troodos massif, Cyprus, and other Mideast ophiolites. Geology, 12(8), 500–503. https://doi.org/fn8ns7
• Myers, N., Mittermeier, R. A., Mittermeier, C. G., Da Fonseca, G. A. ve Kent, J. (2000). Biodiversity hotspots for conservation priorities. Nature, 403(6772), 853–858. https://doi.org/10.1038/35002501
• Negiz, M. G. ve Aygül, T. İ. (2019). Kurucuova Yöresi’nde odunsu tür zenginliğinin yetişme ortamı faktörlerine göre dağılımı. Turkish Journal of Forestry, 20(2), 123–132. https://doi.org/10.18182/tjf.551743
• Negiz, M. G., Kurt, E. Ö. ve Şentürk, Ö. (2017). A case study on the account of species-centered medicinal and aromatic plant species richness in Isparta-Yenişarbademli Region woodlands. Turkish Journal of Forestry, 18(4), 282–288. https://doi.org/10.18182/tjf.329833
• Özdemir, S., Negiz, M. G., Turhan, U. U., Şenol, A. ve Arslan, M. (2017). Indicator plant species of alpha diversity in Kuyucak Mountain district. Turkish Journal of Forestry, 18(2), 102–109. https://doi.org/10.18182/tjf.289095
• Özdemir, S. (2024). Testing the effect of resolution on species distribution models using two invasive species. Polish Journal of Environmental Studies, 33(2). https://doi.org/10.15244/pjoes/166353
• Özkan, K. (2023). Biyolojik çeşitlilik bileşenleri nasıl ölçülür? Süleyman Demirel Üniversitesi Basımevi.
• Pausas, J. G. ve Austin, M. P. (2001). Patterns of plant species richness in relation to different environments: an appraisal. Journal of Vegetation Science, 12(2), 153–166. https://doi.org/10.2307/3236601
• Sala, O. E., Stuart Chapin, F. I. I. I., Armesto, J. J., Berlow, E., Bloomfield, J., Dirzo, R., Huber-Sanwald, E., Huenneke, L. F., Jackson, R. B., Kinzig, A., Leemans, R., Lodge, D. M., Mooney, H. A., Oesterheld, M., Poff, N. L., Sykes, M. T., Walker, B. H., Walker M. ve Wall, D. H. (2000). Global biodiversity scenarios for the year 2100. Science, 287(5459), 1770–1774. https://doi.org/10.1126/science.287.5459.1770
• Sfikas, G., (2001). Wild flowers of Cyprus. Efstathiadis Group, S.A.
• Smith, E. P. ve van Belle, G. (1984). Nonparametric estimation of species richness. Biometrics, 119–129. https://doi.org/10.2307/2530750
• Şekerciler, F. ve Ketenoğlu, O. (2011). Flora of North Dunes of Karpaz National Park (Cyprus). Biological Diversity and Conservation, 4(2), 189–203. https://doi.org/qhhb
• Şekerciler, F. ve Ketenoğlu, O. (2019). Phytosociological study of forest, maquis and coastal vegetation of Karpaz Peninsula (Cyyprus Island). Phytocoenologia, 49(3), 287–307.
• Tekeş, A. ve Özkan, K. (2025). Kızılçam (Pinus brutia Ten.) ve Karaçam (Pinus nigra JF Arnold.) Ormanlarında Farklı Yaklaşımlarla Gösterge Bitki Türlerinin Analizi. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 10(1), 69–78. https://doi.org/10.35229/jaes.1581328
• Tsintides, T. C. ve Kourtellarides, L. (1998). The endemic plants of Cyprus. Bank of Cyprus Group.
• Tsintides, T. C., Hadjikyriakou, G. N. ve Christodoulou, C. S. (2002). Trees and shrubs in Cyprus. Leventis Foundation.
• Viney, E. D. (1994–1996). An Illustrated Flora of North Cyprus Vol. 1–2. Koeltz Scientific Books.
• Yıldız, K. ve Güzel, S. (2008). Morphological investigation of some North Cyprus endemics. Pakistan Journal of Botany, 40(4), 1399–1410.
• Zhang, C., Li, X., Chen, L., Xie, G., Liu, C. ve Pei, S. (2016). Effects of topographical and edaphic factors on tree community structure and diversity of subtropical mountain forests in the Lower Lancang River Basin. Forests, 7(10), 222. https://doi.org/10.3390/f7100222