Türkiye Ormancılık Eğitiminde Silvikültür Dersleri Veren Öğretim Elemanları (1858-1958)

This study examines silviculture education and the biographies of its instructors during the transition from the Ottoman Empire to the Republic of Türkiye. The research employs a qualitative approach through document analysis. The period covered spans from 1858 to 1958, marking the first century of forestry education. With the declaration of the Tanzimat reforms, the Ottoman Empire aimed to manage its forests following European models to generate income. In this context, the first forest directorate was established in Istanbul in 1840. However, due to a lack of technical personnel, unfavorable market conditions, and public resistance, this initiative failed. The need for scientific expertise became increasingly apparent. After the Crimean War, French experts named Tassy and Stheme were invited. Forestry education began in 1858, and the subject of silviculture “the science of establishing and cultivating forests” was included in the curriculum. Initially, the content remained theoretical, with no practical field application. After the French experts returned to their country, Ottoman foresters trained by them, continued the instruction according to the French school. During World War I, Austrian foresters were appointed, and German expert Dr. Bauer was assigned as the head instructor at the Forestry School, introducing German influence. In the Republican period, Turkish foresters trained in Germany and German-origin professors at the Forestry Faculty further reinforced the German model. On the other hand, Tevfik Ali Çınar and Fikret Saatçioğlu, who earned their doctorates in Germany, presented the ideal of Turkish silviculture through education, practice, and publications, and worked hard to achieve it.

Bu çalışmada Osmanlı’dan Türkiye Cumhuriyeti’ne geçen dönemde silvikültür eğitimi ve bu eğitimi veren öğretim görevlilerinin biyografileri incelenmiştir. Araştırma yöntemi olarak nitel araştırma yaklaşımından doküman analizi kullanılmıştır. Çalışmanın tarih aralığı, 1858 ile 1958 yıllarını kapsayan ilk bir asırlık zaman dilimidir. Osmanlı Devleti Tanzimat’ın ilanıyla ormanlarını Avrupa tarzı bir nizam içerisinde yöneterek gelir elde etmek istemiştir. Bu kapsamda 1840 yılında İstanbul’da ilk orman müdürlüğü kurulmuştur. Ancak başta teknik eleman yetersizliği, piyasa şartları, halkın tepkisi vb. sebeplerle bu girişim başarısız olmuştur. Teknik bilgiye olan ihtiyaç belirgin bir şekilde hissedilmiştir. Kırım Savaşı sonrasında Fransa’dan Tassy ve Stheme isimli uzmanlar davet edilmiştir. Ormancılık eğitimi 1858 yılında başlamış ve orman kurmak, orman yetiştirmek anlamındaki silvikültür temel ders olarak mektebin müfredatında yer almıştır. Ancak bu bilgiler başlangıçta hep teorik kalmış ormanlarda uygulanma fırsatı bulunamamıştır. Fransızların ülkelerine dönmeleri üzerine silvikültür eğitimi Osmanlı ormancıları tarafından verilmiştir. Bu ormancıların, Fransızların yetiştirdiği talebeler olması nedeniyle dersler Fransız ekolüne göre anlatılmıştır. Birinci Dünya Savaşı Döneminde Avusturyalı ormancılar göreve başlamıştır. Ayrıca Orman Mektebine Alman Dr. Bauer Ders Nazırı olarak atanmıştır. Böylece silvikültür eğitiminde Alman etkisi başlamıştır. Cumhuriyet Dönemi’nde Almanya’da ihtisas eğitimini tamamlayan Türk ormancılar ve Orman Fakültesinin Alman kökenli hocaları Alman silvikültür ekolünü pekiştirmiştir. Diğer yandan Almanya’da doktora yapmış Tevfik Ali Çınar ve Fikret Saatçioğlu, eğitim, tatbikat ve yayınlarla Türkiye silvikültürü idealini ortaya koymuş ve bunun için çaba sarf etmişlerdir.