Türkiye'deki Bozayıların (Ursus arctos, Linnaeus, 1758) Kürkündeki Beyazımsı Lekelerin Yaygınlığı ve Türün İzlenmesi için Önemi
Öz
Bu çalışma, Kuzey Yarım Küre’de geniş bir dağılım gösteren ve taksonomik olarak yüksek varyasyona sahip bir tür olan bozayının (Ursus arctos Linnaeus, 1758) Türkiye’deki popülasyonunda görülen benzersiz beyazımsı leke fenotipinin yaygınlığını ve bunun türün izlenmesi ve korunması için potansiyelini araştırmaktadır. Bu özelliğin varlığı, Türkiye için doğrudan gözlem yöntemlerini ve fotokapanları kullanarak bozayıların izlenmesi ve korunmasına yönelik çalışmaları kolaylaştırma potansiyeline sahiptir. Bu nedenle, bireyleri ayırt etmeye olanak sağlayan bu fenotipin yaygınlığı bir vatandaş bilimi ve ulusal haber kaynağından toplanan N=236 bireye ait görsel veri seti analiz edilerek araştırılmıştır. Ayıların yaklaşık %25'inde beyazımsı lekelerin bulunduğu tespit edilmiştir. Morfolojik olarak bu lekelerin boyun ve omuz bölgesinde olma eğilimi ve benzersizliği, diğer ayı türlerinden farklı olarak, bireysel tanımlamayı kolaylaştırma potansiyeli sunmaktadır. Ülkemizin özellikle Kuzey kesimlerinde bu fenotipin yaygın olduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma ile Türkiye'deki bozayıların il bazında popülasyon büyüklüğü tahmini başta olmak üzere ve uzun vadeli koruma ve davranış çalışmalarında müdahalesiz izleme aracı olarak kullanılması için bir fırsat olduğu ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ambarlı, H. (2006). Analyses of human-bear conflict in Yusufeli, Artvin, Turkey (Tez No. 172266) [Yüksek lisans tezi, Middle East Technical University]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
- Ambarlı, H. (2016). Litter size and basic diet of brown bears (Ursus arctos, Carnivora) in northeastern Turkey. Mammalia, 80(2), 235–240. https://doi.org/10.1515/mammalia-2014-0111
- Cieslak, M., Reissmann, M., Hofreiter, M. ve Ludwig, A. (2011). Colours of domestication. Biological Reviews, 86(4), 885-899. https://doi.org/10.1111/j.1469-185x.2011.00177.x
- Clapham, M., Miller, E., Nguyen, M. ve Van Horn, R. C. (2022). Multispecies facial detection for individual identification of wildlife: a case study across ursids. Mammalian Biology, 102(3), 943–955. https://doi.org/10.1007/s42991-021-00168-5
- Meloro, C., Guidarelli, G., Colangelo, P., Ciucci, P. ve Loy, A. (2017). Mandible size and shape in extant Ursidae (Carnivora, Mammalia): A tool for taxonomy and ecogeography. Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research, 55(4), 269–287. https://doi.org/10.1111/jzs.12171
- Merriam, C. H. (1918). Review of the grizzly and big brown bears of North America (genus Ursus): with description of a new genus, Vetularctos (No. 41). US Government Printing Office. https://doi.org/10.5962/bhl.title.87009
- Nawaz, M. A., Swenson, J. E. ve Zakaria, V. (2008). Pragmatic management increases a flagship species, the Himalayan brown bears, in Pakistan’s Deosai National Park. Biological Conservation, 141(9), 2230–2241. https://doi.org/10.1016/j.biocon.2008.06.012
- Ngoprasert, D., Lynam, A. J. ve Steinmetz, R. (2012). Density estimation of Asian bears using photographic capture–recapture sampling based on chest marks. Ursus, 23(2), 117–133.
- Pasitschniak-Arts, M. (1993). Ursus arctos. Mammalian Species, 439, 1–10. https://doi.org/10.2307/3504138
- Penteriani, V., Hartasánchez, A., García, J. D., Ruitiña, J. R. M. ve del Mar Delgado, M. (2023). Brown bear body patches are temporally stable and represent a unique individual visual signature. Ursus, 2023(34e1), 1–6. https://doi.org/10.2192/ursus-d-22-00015