Ak Dut Agacının Anatomik, Kimyasal, Fiziksel ve Mekanik Özellikleri
Öz
Ak Dut (Morus alba L.) farklı iklim ve topraklarda yetisebilen bir agaç türüdür.
Ülkemizde dogal olarak yetismekte olan bir meyve agacıdır. Kurak, verimiz araziler,
soguk hava sartları, tuzlu su gibi çesitli etkilere karsı dayanımı fazladır. Dayanıklı ve
sarı renkli odunu sayesinde mobilyacılık alanında, bazı formları ile süs agacı olarak ve
bunun yanında müzik aletleri yapımında kullanılmaktadır. Daha çok meyvesi ve
ipekböcekçiliginde kullanılan yaprakları hakkında çalısmalar yapılmıstır. Bu çalısmada
Ankara, Beypazarı ilçesinden alınan Ak Dut (Morus alba L.) agacından elde edilen
numuneler kullanılmıstır. Agacın bazı anatomik, kimyasal,fiziksel ve mekanik
özelliklerini belirlemek üzere incelemeler yapılmıstır. Anatomik ve kimyasal
çalısmalarda gövde ve dal odunu için ayrı numuneler hazırlanarak aralarında
karsılastırılmıstır. Çalısmada bulunan sonuçlara göre gövde ve dal odunları için
anatomik ve kimyasal yönden aralarında belirgin bir fark bulunmamıstır. Bunun
yanında diger Morus türleri ile yapılan karsılastırmalarda bazı farklı özellikler tasıdıgı
görülmüstür. Yıllık halka sınırı belirgindir. Traheler halkalı yapıdadır. Homojen ve
genis özısınlarına sahiptir. Kimyasal açıdan yapılan karsılastırmada sıcak su
çözünürlügünün fazla oldugu görülmüstür. Fiziksel ve mekanik özelliklerde hava
kurusu özgül kütle degeri 0.671 g/cm³, tam kuru özgül kütle degeri 0.599 g/cm³, hücre
duvarı maddesi %39.95 ve hava boslugu oranı %60.05, hacim yogunluk degeri 0.532
g/cm³, hacimsel daralma miktarı %11.55, hacimsel genisleme miktarı %11.62, odunun
içerisine alabilecegi maksimum su miktarı %121.55, lif doygunluk noktası rutubeti
%31.51, liflere paralel basınç direnci 49.086 N/mm², egilme direnci 82.31 N/mm² ve
elastikiyet modülü degeri 2128.67 N/mm² olarak bulunmustur. M. alba odununun
mekanik özelliklerinden, liflere paralel basınç direnci, egilme direnci degerleri ile hava
kurusu ve tam kuru özgül kütle delerleri üzerinde istatistik analizler yapılarak 0.05
güvenirlik düzeyinde farklılıklar ortaya konulmustur. Ayrıca, regresyon analizleri de
yapılarak sonuçlar arasındaki iliskiler belirlenmistir. Sonuç olarak M. alba’nın fiziksel
özelliklerine iliskin çalısmalarda çıkan sonuçlar bazı yapraklı agaçlarla karsılastırılmıs,
nispeten birbirine yakın degerler elde edilmistir. Ancak, bu türün mekanik özelliklerinin
düsük oldugu görülmüstür.
Anahtar Kelimeler
Ak Dut,Anatomik Özellikler,Kimyasal Özellikler,Fiziksel Özellikler,Mekanik Özellikler
Kaynakça
- Anonim, 1984. pekböcekçiligi ve Dutçuluk (Seminer Notları), pekböcekçiligi Arastırma Enstitüsü Yayınları. No:81, Bursa, 1-7 s.
- Anon., 2002a. Morus alba, http://gardenbed.com/source/43/4223_lan.asp Behferooz, F 1993.
- M. alba L. ve M. nigra L. Üzerinde Farmakognozik Arastırma, Ankara Üniversitesi, Saglık Bilimleri Enstitüsü,
- Farmakognozi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, S. 119, Ankara.
- Bozkurt, Y., Erdin N 1995. gne Yapraklı ve Yapraklı Agaç Odunlarında Tanım Özellikleri, stanbul.
- Carlquist, S. 1986. Terminology of Imperforate Tracheary Elements, IAWA Bulletin, N.S., Vol. (1): 75-81, 1986.
- Davis, P H 1982. Flora of Turkey and The East Aegean Island, Edinburg, Vol. 7. Duke, J A 1983. Handbook of Energy Crops,
- http://newcrop.hort.purdue.edu/newcrop/nexus/morus spp. nex.html Fengel, D., Wegener, G 1984. Wood Chemistry, Ultrastructure, Reaction. Walter de Gruyter. New York.
- Göker, Y 1982. Hızlı Gelisen Türlerden Bazılarının Teknolojik Özellikleri, stanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, B Serisi, Cilt: 32, Sayı:1, stanbul.
- Gökmen, H 1973. Kapalı Tohumlular (I. cilt). Sark Matbaası, Ankara..