-

Öz

Turkish Criminal Code states that if individuals with mental illness commit an offense, they should be punished accordingto the extent their offense ability is affected. A person lacking ability to perceive the legal meaning and consequencesof the offense, or having considerably lost the capacity to control his actions due to insanity may not be subject to anypunishment (TCK m. 32/1). As the mental illness detected in perpetrator may result in different effects to each event,between types of mental illness’ different results can occur in terms of substantive criminal law. In Greek, kleptomaniameans ‘stealing insanity’. It is clarified that 3.8-10% of the burglars are kleptomaniac. Patients repeatedly steal and hideno value goods with a sense of ineluctable tension and desire. In our study, two burglary cases who are asked to havecriminal responsibility and diagnosed as kleptomaniac are discussed in terms of factors causing kleptomania diagnosisand criminal responsibility evaluation.

Anahtar Kelimeler

• Kleptomania; mental illness; criminal responsibility.

Kleptomani (Çalma Deliliği)’ye Yol Açan Faktörler ve Ceza Sorumluluğu’nun Değerlendirilmesi

Öz

Türk Ceza Kanunu akıl hastalığı olan şahısların bir suç işlemeleri halinde hastalığın kusur yeteneğini etkilediği oranda cezalandırılmasını uygun görmüştür. Akıl hastalığının failin işlemiş bulunduğu fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılamasına engel olması veya işlemiş bulunduğu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğini önemli derecede azaltması halinde fail hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verilecektir (TCK m. 32/1). Failde saptanacak akıl hastalığının her somut olaya etkisi farklı olabileceği gibi, akıl hastalıklarının türleri arasında dahi maddi ceza hukuku açısından değişik sonuçlar ortaya çıkabilir. Yunanca kleptomani kelime olarak "çalma deliliği" manasına gelir. Hırsızların % 3.8-10'unun kleptoman olduğu açıklanmıştır. Hastanın önüne geçilmez gerilim hissiyle ve istekle impulsiv olarak ihtiyacı olmayan, maddi kıymeti az eşyalardan defalarca çalıp saklaması söz konusudur. Çalışmamızda işlediği iddia edilen hırsızlık suçuna karşı cezai ehliyeti olup olmadığı sorulan ve kleptomani tanısı konulan iki olgu, kleptomani tanısı konulmasına ve ceza ehliyeti değerlendirmesine neden olan etkenler açısından tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kleptomani; akıl hastalığı; cezai ehliyet

Kaynakça

1. Yurtcan E. Yeni Türk Ceza Kanunu. İstanbul: İstanbul Barosu Yayınları; 2005.
2. Sadock BJ, Sadock VA. Kaplan, Sadock's Pocket Handbook of Clinical Psyhiatry. Bozkurt A, çeviri editörü. Kaplan & Sadock Klinik Psikiyatri El Kitabı. Ankara: Güneş Kitabevleri; 2009.
3. Goldman MJ. Kleptomina: Making sense of the nonsensical. Am. J. Psychiatry. 1991; 148(8): 986-96.
4. McElroy SL, Hudson JI, Pope HG, Keck PE. Kleptomina: Clinical Characteristics and associated psychopathology. Psychol Med. 1991; 21(1):93-108.
5. Bilge Y. Hırsızlık fiillerinde cezai sorumluluk. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 1996; 45(14):153-9
6. Demirbaş T. Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Seçkin Yayinevi; 2007.
7. Yıldız S. Ceza Hukukunda Akıl Hastalığı ve Akıl Hastalarının Yargılanması. SÜ İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi. 2002; 2(4):141-51.
8. Özden SY. Adli Tıp El Kitabı. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi; 1993.

9. Grant JE, Kim SW. Adolescent kleptomania treated with naltrexone: a case report. Eur Child Adolesc Psychiatry. 2002; 11(2): 92-5.
10. Grant JE, Levine L, Kim D, Potenza MN. Impulse control disorders in adult psychiatric inpatients. Am J Psychiatry. 2005; 162(11):2184-8.
11. Lejoyeux M, Arbaretaz M, McLoughlin M, Ades J. Impulse control disorders and depression. J Nerv Ment Dis. 2002; 190(5): 310-4.
12. Grant JE, Kim SW. Clinical characteristics and associated psychopathology of 22 patients with kleptomania. Compr Psychiatry. 2002; 43(5):378-84. Annagür BB, Tamam L. Obsesif Kompulsif Bozukluk ve Kompulsif Satınalma Birlikteliği Olan Bir Olgu. Nöropsikiyatri Arşivi. 2011; 48(1): 75-8. Bican M. Yaşlı Hastalarda Dürtü Kontrol Bozukluklarının Özellikleri [Uzmanlık Tezi]. Adana: Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı; 2011.
13. Kaplan Harold I, Sadock BJ. Comprehensive Textbook of Psychiatry. 7th. ed. Vol II. Philadelphia, USA: Lippincott Williams and Wilkins; 2000.
14. Alpkan LR. Ceza Sorumluluğu İçerisinde Psikiyatri ve Etik-Hukuk. Namal A, Doğan H, Mahmutoğlu FS, editörler. Türk Tıp Etiği ve Araştırmaları Yıllığı: 2011, 2012, 2013. Vol. 4-5-6. ISSN: 1308-69IX. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi; 2013. s. 87-94.
15. Tamam L. Dürtü Kontrol Bozuklukları. Ankara: Hekimler Yayın Birliği; 2009.