Kahramanmaraş merkezli depremin insan kaynakları sürecine etkisi: Hatay örneği

Öz

Türkiye’de, 6 Şubat 2023 tarihinde merkez üssü Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Ekinözü ilçeleri olan 7,8 ve 7,5 büyüklüğünde iki deprem meydana gelmiştir. Resmi verilere göre bu depremler sonucunda 50 bin 783 kişi hayatını kaybetmiştir. Depremin hemen ardından, 11 il ve bir ilçe için 3 ay süreli Olağanüstü Hal (OHAL) ilan edilmiştir. Deprem, bu 11 ilde yaşayan toplam 15.8 milyon insanı etkilemiştir. Bu doğal afet, Türkiye ve bölgesi üzerinde derin etkilere sahip olmuştur; özellikle deprem sonrasında birçok iş yeri hasar görmüş ve kullanılamaz duruma gelmiştir. Mücbir sebep ilan edilen bu illerde, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre 1,9 milyon sigortalı çalışan bulunmaktadır. Deprem sonucu çalışanların birçoğu hayatını kaybetmiş ya da yaralanmıştır. Bu çalışmanın amacı, depremin Hatay ilindeki işgücü piyasası üzerindeki etkilerini İŞKUR kayıtları ile analiz etmek ve insan kaynakları süreçlerine etkilerini ortaya koymaktır. Araştırma, aday bulma, personel seçme, eğitim ve geliştirme, performans değerlendirme, kariyer yönetimi ve ücret yönetimi gibi insan kaynakları süreçlerinin depremden nasıl etkilendiğini incelemeyi hedeflemektedir. Öncelikle, literatür taraması yapılarak benzer çalışmaların bulguları ve yöntemleri gözden geçirilmiştir. Ardından, ikincil veri analizi yöntemi kullanılarak Eylül 2022 ve 2023 tarihli İŞKUR istatistikleri temel alınarak depremin işgücü piyasası üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu şekilde, çalışma, Hatay ilindeki deprem sonrası işgücü piyasasının durumunu anlamak ve ilgili politika önerileri geliştirmek için bir çerçeve sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Deprem
• Hatay
• İŞKUR
• insan kaynakları süreçleri
• literatür taraması
• işgücü piyasası.

The impact of the Kahramanmaraş-centered earthquake on the human resources process: Hatay example

Öz

In Turkey, two earthquakes with magnitudes of 7.8 and 7.5, centered in the Pazarcık and Ekinözü districts of Kahramanmaraş, occurred on February 6, 2023. According to official data, these earthquakes resulted in the loss of 50,783 lives. Immediately following the earthquakes, a state of emergency (Olağanüstü Hal-OHAL) was declared for 11 provinces and one district for a period of three months. The earthquakes affected a total of 15.8 million people living in these 11 provinces. This natural disaster had profound effects on Turkey and its region; particularly, numerous workplaces were damaged and rendered unusable in the aftermath of the earthquakes. In the provinces declared as force majeure, according to Social Security Institution (SGK) data, there were 1.9 million insured employees, many of whom lost their lives or were injured as a result of the earthquakes. The aim of this study is to analyze the effects of the earthquakes on the labor market in Hatay province using İŞKUR (Turkish Employment Agency) records and to elucidate their impacts on human resources processes. The research aims to examine how human resources processes such as recruitment, personnel selection, training and development, performance evaluation, career management, and wage management were affected by the earthquakes. Initially, a literature review was conducted to review the findings and methodologies of similar studies. Subsequently, utilizing the method of secondary data analysis, the effects of the earthquakes on the labor market were examined based on İŞKUR statistics from September 2022 and 2023. In this way, the study aims to provide a framework for understanding the post-earthquake labor market situation in Hatay province and to develop relevant policy recommendations.

Anahtar Kelimeler

• Earthquake
• Hatay
• İŞKUR
• human resources processes
• literature review
• labor market

Kaynakça

1. [1] Şahin Ş, Üçgül İ. “Türkiye’de Afet Yönetimi ve İş Sağlığı Güvenliği”. Afet ve Risk Dergisi, 2(1), 43-63, 2019.
2. [2] Aydın N, Ergün E. “1924 Erzurum Depremi ve Gazi Mustafa Kemal Paşa”. Tarih ve Günce,1(2), 145-168, 2018.
3. [3] Acar MH, Budak G, Kılcı RE. “Antalya Yöresinin Deprem Riski Açısından değerlendirilmesi”. Antalya yöresinin inşaat mühendisliği sorunları kongresi, Antalya, Türkiye, 22–24 Eylül 2005.
4. [4] Altındal A, Konak N. “17 AĞUSTOS 1999 Depreminde Yıkılan Binaların Mimari Hataları”. Sakarya University Journal of Science, 6(2), 147-152, 2002.
5. [5] Bikçe M. “Türkiye’de Hasara Ve Can Kaybina Neden Olan Deprem Listesi (1900-2014)”. 3.Türkiye Deprem Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı, İzmir, Türkiye, 14-16 Ekim 2015.
6. [6] Sönmez MB. “Depremin Psikolojik Etkileri, Psikolojik Destek ve Korkuyla Baş Etme”. TOTBİD Dergisi, 21(3), 337-343, 2022.
7. [7] Zhang Y, Xiongwei T, Dechuan L, Tuncay T, Tuna E, Rumeng G, et al. “Geometric Controls on Cascading Rupture of the 2023 Kahramanmaraş Earthquake Doublet”. Nature Geoscience, 16(11), 1054-1060, 2023.
8. [8] Ateşgöz K. “Deprem Sürecinde Örgütsel İletişim: 6 Şubat Depremleri Kapsaminda Adana İlinde Bir Saha Araştirmasi”. Türkiye Medya Akademisi Dergisi, 3(6), 151-184, 2023.

9. [9] Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alın¬ması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. 32098 sayılı Resmi Gazete, 2023 (08.02.2023).
10. [10] Olağanüstü Hal Kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Alanına İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi. 32112 sayılı Resmi Gazete, 2023 (22.02.2023).
11. [11] Arıcı F, Bozkaya H, Cengiz E, Kuzey M. “Education in Disaster Situations: The Impact of The Kahramanmaraş Earthquake on Teachers’ Experiences”. Sakarya University Journal of Education, 13(4), 650-684, 2023.
12. [12] Bakırcı N. “Âşıkların Dilinde Kahramanmaraş Merkezli Depremler”. Kamu Yönetimi Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 3(4), 25-74, 2023.
13. [13] Candan T, Halhalli OE. “Uluslararasi Hukuk Açisindan Uluslararası İnsani Yardım Çağrısının Hukuk Niteliği ve 6 Şubat Depremi”. Ankara Barosu Dergisi, 81, 129-69, 2023.
14. [14] Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi. “6 Şubat 2023 Deprem Sonrası Göç ve İnsan Hareketlilikleri: Durum Değerlendirme Raporu”. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Ankara, Türkiye, 2023.
15. [15] TMMOB. “TMMOB 6 Şubat Depremleri 8. Ay Değerlendirme Raporu”. TMMOB, Ankara, Türkiye, 2023.
16. [16] Bloomberght. “Depremlerin maliyeti açıklandı”. https://www.bloomberght.com/depremlerin-maliyeti-aciklandi-2327187 (17 03.2023).
17. [17] Strateji ve Bütçe Başkanlığı. “2023 Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Raporu”. Strateji ve Bütçe Başkanlığı Deprem Sonrası Değerlendirme Raporu, Ankara, Türkiye, 2023.
18. [18] Sakarya Üniversitesi. “ŞUBAT 2023 Gazi̇antep (Mw=7.7) ve Elbi̇stan (Mw=7.5) Depremleri̇ Üzeri̇ne Bi̇r Değerlendi̇rme”. Sakarya Üniversitesi Afet Yönetim Uygulama ve Araştırma Merkezi, Sakarya, Türkiye, 2023.
19. [19] T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. “20 Şubat 2023 Yayladaği (Hatay) Mw 6.4 Depremine İlişkin Ön Değerlendirme Raporu”. T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Ankara, Türkiye, 2023.
20. [20] MARTEST. “6 Şubat 2023 Maraş Depremleri (Pazarcık Mw7.7 ve Elbistan Mw7.6) Sonrasında Kuvvetli Yer Hareketi, Geoteknik, Üst Yapı ve Altyapılara İlişkin Saha Gözlemleri”. GTÜ/MARTEST, Gebze, Türkiye, 80, 2023.
21. [21] Anwar G, Abdullah NN. “The impact of Human resource management practice on Organizational performance” . International journal of Engineering, Business and Management, 5(1), 35-47, 2021,
22. [22] Chapman DS, Krista L, Uggerslev SA, Carroll KAP, David AJ. “Applicant Attraction to Organizations and Job Choice: A Meta-Analytic Review of the Correlates of Recruiting Outcomes”. Journal of Applied Psychology, 90(5), 928-944, 2005.
23. [23] Çavdar H, Çavdar M. “İşletmelerde İşgören Bulma Ve Seçme Aşamalari”. Deniz Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, 6(1), 79-93, 2010.
24. [24] İŞKUR. “Türkiye İş Kurumu Aylık İstatistik Bültenleri”. https://www.iskur.gov.tr/kurumsal-bilgi/istatistikler (22.02.2023).
25. [25] Can H, Kavuncubaşı Ş, Yıldırım S. Kamu ve Özel Kesimde İnsan Kaynakları Yönetimi. Ankara, Türkiye, Siyasal Kitabevi, 2020.
26. [26] Demirkol Ş, Ertuğral SM. “İşletmelerde Personel Seçiminde Kullanılan Teknikler ve Analizler”. Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 23-34, 2007.
27. [27] Helvaci MA. “Performans Yöneti̇mi̇ Süreci̇nde Performans Değerlendi̇rmeni̇n Önemi̇”. Ankara Universitesi Egitim Bilimleri Fakultesi Dergisi, 35(1-2), 155-169, 2002.
28. [28] Armstrong M. Armstrong’s Essential Human Resource Management Practice; A Guide to People Management. London, UK, Kogan Page Publishers, 2010.
29. [29] Akkermans J, Veerle B, Marthe H, Roland WBB. “Competencies for the Contemporary Career: Development and Preliminary Validation of the Career Competencies Questionnaire”. Journal of Career Development, 40(3), 245-267, 2013.
30. [30] Bulut MB. “Kamu Sektörü ve Özel Sektör İşletmelerinde İnsan Kaynakları Yönetimi Uygulamalarının Değerlendirilmesi (Kayseri İli Örneği)”. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(33), 175-191, 2021.