Avrupa Birliği kurucu antlaşmalarında azınlık hakları ve çokkültürlülük yaklaşımları çerçevesinde incelenmesi

Öz

Kendilerini kendi dil, din ve kültürlerine ve nesiller boyunca korunmuş bağımsız geleneklere sahip homojen varlıklar olarak tanımlayan azınlıkların, Avrupa Birliği (AB) kurucu antlaşmalarında, kurumlarının yasal çalışmalarında ve desteklenen proje ve platformlarında ve üye devletlerinin anayasal belgelerinde ve politikalarında tam manasıyla ortak bir tanımlamaya ulaşılmamış veya tanınma tam manasıyla olmamıştır. Çokkültürlü bir toplum perspektifi ve vizyonu yürüten AB, bu tanımlama ve tanıma sorununun üstesinden gelmek için birçok girişim sergilemektedir. Bu sebeple, birincil hukuk kaynakları olan ve bağlayıcı nitelik taşıyan kurucu antlaşmalardaki azınlıklarla ilgili hükümlerin varlığı ve etkinliği bir referans veya bir çıkış noktası olarak önem arz etmektedir. AB’nin azınlıklarla ilgili çalışmaları yasal bir paradoks oluşturmaktadır. Bu yasal paradoks, azınlıkların korunmasına yönelik araçların (başta antlaşmalar olmak üzere sözleşmeler, direktifler, tavsiyeler, raporlar, kararlar, izlemeler, vb.) sadece azınlıkların kültürünü ve kimliğini korumakla kalmayıp, aynı zamanda neyin korunmaya değer olduğunu tanımlamaya yardımcı olmasından kaynaklanmaktadır. Bu paradoksal izdüşümlerin açıklanmasında birçok görüş ve düşünce ileri sürülmüştür. Bu ileri sürülen düşüncelere ek olarak makale, farklı bir yaklaşım tarzı ve bakış açısı ortaya koyarak literatüre katkı sunmaya çalışmaktadır. Makalenin temel amacı, azınlık olgusunun tanımsal konfigürasyonlarını ortaya koyarak, AB’nin birincil mevzuatı olarak ifade edilen kurucu antlaşmaların içerisinde yer alan insan ve azınlık hakları ile ilgili hükümlerini çokkültürlülük yaklaşımları çerçevesinde değerlendirilmesinin ve incelenmesinin yapılmasıdır. Yine bu amaca yönelik makalede, içerik, betimleyici ve karşılaştırmalı analiz yöntemleri kullanılarak antlaşma hükümleri ile çokkültürlülük yaklaşımların varsayımları arasında belli ve açık bağlantılar kurulmaya ve oluşturulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Avrupa Birliği
• azınlıklar
• azınlık hakları
• AB kurucu antlaşmaları
• çokkültürlülük yaklaşımları

Etik Beyan

Çalışmanın, etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalar arasında yer aldığını beyan ederim.

Minority rights in the founding treaties of the European Union and its examination multiculturalism approaches

Öz

Minorities who define themselves as homogeneous entities with their own language, religion and culture and independent traditions preserved for generations have not been fully defined or fully recognized in the founding treaties of the European Union (EU), in the legal work of its institutions and in their supported projects and platforms, and in the constitutional documents and policies of their member states. Pursuing the perspective and vision of a multicultural society, the EU is demonstrating many initiatives to overcome this problem of identification and recognition. For this reason, the existence and effectiveness of the provisions related to minorities in the constituent treaties, which are the primary sources of law and are binding, are important as a reference or a starting point. The EU's work on minorities constitutes a legal paradox. This legal paradox stems from the fact that the tools for the protection of minorities (conventions, directives, recommendations, reports, decisions, monitoring, etc., especially treaties) not only protect the culture and identity of minorities, but also help define what is worth preserving. Many views and ideas have been put forward in the explanation of these paradoxical projections. In addition to these ideas, the article tries to contribute to the literature by revealing a different approach and perspective. The main purpose of the article is to reveal the definitional configurations of the minority phenomenon and to evaluate and examine the provisions on human and minority rights in the founding treaties, which are expressed as the primary legislation of the EU, within the framework of multicultural approaches. Again, in this article, by using content, descriptive and comparative analysis methods, it is tried to establish and create clear connections between the provisions of the treaty and the assumptions of multicultural approaches.

Anahtar Kelimeler

• European Union
• minorities
• minority rights
• EU founding treaties
• multiculturalism approaches

Kaynakça

1. [1] Bilgin AA. “Minority Protection in the European Union”. International Journal on Minority and Group Rights, 26(1), 92-115, 2019.
2. [2] Killian LM. “What or Who Is A "Minority"?”. Michigan Sociological Review, (10), 18-31, 1996.
3. [3] Toniatti R. Minoranze e Minoranze Protette. Editors: Bonazzi T, Dunne M. Cittadinanza e diritti nelle società multiculurali, Bologna, Italy, il Mulino, 1994.
4. [4] Luca MD. Diritti Delle Minoranze e Adesione all' Unione Europea: i Casi Dell'Albania e Della Bosnia-Erzegovina. PhD Thesis, IMT Institute for Advanced Studies, Lucca, Italy, 2009.
5. [5] Gilbert G. “The Council of Europe and Minority Rights”. Human Rights Quarterly, 18(1), 160-189, 1996.
6. [6] Pan C, Pfeil BS, Videsott P. Die Volksgruppen in Europa: Ein Handbuch. Wien, Germany, Braumüller Verlag, 2000.
7. [7] Schmidt U. “Language Loss and the Ethnic Identity of Minorities”. European Centre for Minority Issues, (18), 1-15, 2008.
8. [8] Heintze HJ. Rechtliche oder Politische Absicherung von Minderheiten? Ein Einführungin dieThematik. Editors: Heintze HJ. Moderner Minderheitenschutz: Rechtliche und Politische Absicherung? Zum 50. Jahrestag der UN-Menschenrechtserklarung, 14-55, Bonn, Germany, Dietz Verlag, 1998.

9. [9] Thiele C. The Criterion of Citizenship for Minorities: The Example of Estonia. 1-28, Flensburg, Germany, ECMI Press, 1999.
10. [10] Dömők C. “Minderheiten und Volksgruppen in Europa”. West Bohemian Historical Review, (2), 263-276, 2019.
11. [11] Patel BN. Interpretation of the Convention Between Greece and Bulgaria Respecting Reciprocal Emigration, Signed at Neuilly-Sur-Seine on November 27th, 1919 (Question Of The “Communities”). Editors: Patel BN. The World Court Reference Guide, 101-105, The Hague, The Netherlands, Publisher of Kluwer Law International, 2000.
12. [12] Capotorti F. Study on the Rights of Persons Belonging to Ethnic Religious and Linguistic Minorities. New York, USA, Michigan University Press, 1979.
13. [13] Wojtarowicz N. Die sprachenpolitische Situation russischer Minderheiten in der Europäischen Union. Diploma Thesis, University of Vienna, Vienna, Austria, 2010.
14. [14] Deschenes J. "Proposal concerning a definition of the term ‘minority’". Un Doc. E/Cn, 430, 1985.
15. [15] Eide A. Working Definition of Minorities, Possible Ways and Means of Facilitating the Peaceful and Constructive Solution of Problems Involving Minorities. New York, USA, UN Publication, 1993.
16. [16] Chernichenko S. Definition of Minorities, Working Paper. New York, USA, UN Publication, 1997.
17. [17] Wippman D. “The Evolution and Implementation of Minority Rights”. Fordham Law Review, 66(2), 597-626, 1997.
18. [18] Defeis EF. “Minority Protections and Bilateral Agreements: An Effective Mechanism”. Hastings International and Comparative Law Review, 22(2), 291-321, 1999.
19. [19] Additioanal Protocol on the Rights of Minorities to the European Convention on Human Rights. Recommendation 1201, Parliamentary Assembly, 1993.
20. [20] Pizzorusso A. Le Minoranze Nel Diritto Pubblico Interno. Milano, Italy, Giuffrè, 1967.
21. [21] Wirth L. The Problem of Minority Groups. Editors: Linton R. The Science of Man in the World Crisis, 347-372, New York, USA, Columbia University Press, 1945.
22. [22] Francis EK. “Variables in the Formation of So-Called "Minority Groups"”. American Journal of Sociology, 60(1), 6-14, 1954.
23. [23] Rosenblum KE, Travis TM. The Meaning of Difference: American Constructions of Race, Sex and Gender, Social Class, and Sexual Orientation: A Text/reader. 2nd edition, Baston, USA, McGraw-Hill, 2000.
24. [24] Dunn R. Minority Studies. Houston/Texas, USA, Publishing of Houston Community College, 2021.
25. [25] Hays-Thomas R. “The Delusion of Exclusion: Masters Psychology as Minority”. The Psychologist-Manager Journal, 15(3), 164-173, 2012.
26. [26] Ballantine JH, Roberts KA, Korgen KO. Our Social World: Introduction to Sociology. 6th Edition, New York, USA, SAGE Publication, 2018.
27. [27] Conerly TR, Holmes K, Tamang AL. Introduction to Sociology 3e. Houston/Texas, USA, Publishing of Rice University, 2021.
28. [28] Dusche M. “Radical Multiculturalism versus Liberal Pluralism”. Journal of Ethnical Perspectives, 11(4), 238-249, 2004.
29. [29] Kymlicka W. Liberalism, Community and Culture. Oxford, UK, Clarendon Press, 1989.
30. [30] Kymlicka W. “Two Models of Pluralism and Tolerance”. Journal of Analyse & Kritik, 14(1), 33-56, 1992.
31. [31] Göle N, Billaud J. Islamic difference and the Return of Feminist Universalism. Editors: Triandafyllidou A, Modood T, Meer N. European Multiculturalism: Cultural, Religious and Ethnic Challenges, 116-141, Edinburgh, UK, Edinburgh University Press, 2012.
32. [32] Kymlicka W, Norman W. Citizenship in Diverse Societies. Oxford, UK, Oxford University Press, 2000.
33. [33] Çakır RA. “Liberal Multiculturalism and Human Rights Discourse: The Contribution of Will Kymlicka”. Liberal Düşünce Dergisi, 26(102), 85-103, 2021.
34. [34] Stjernfelt F. “Liberal Multiculturalism as Political Philosophy: Will Kymlicka”. Journal of the Monist, 95(1), 49-71, 2012.
35. [35] Canatan K. “Milli Devlet ve Milliyetçiliğin Ortaya Çıkardığı Bir Sorun Alanı Olarak Çokkürlülük Çokkültürcülük”. Eskiyeni Dergisi, (6), 41-48, 2007.
36. [36] Canatan K. Avrupa'da Ulusal Azınlıklar: Hollanda-Friesland Örneği. İstanbul, Türkiye, Yarın Yayınları, 2013.
37. [37] Eagan JL. “Multiculturalism”. https://www.britannica.com/topic/multiculturalism (09 July 2023).
38. [38] Touraine A. Bugünün Dünyasının Anlamak için Yeni Bir Paradigma. İstanbul, Türkiye, Yapı Kredi Yayınları, 2007.
39. [39] Pettit P. Cumhuriyetçilik: Bir Özgürlük ve Yönetim Teorisi. İstanbul, Türkiye, Ayrıntı Yayınları, 1998.
40. [40] Ergüç V. “Cumhuriyetçilik Düşüncesinde Özgün Bir Yaklaşım: Philip Pettit ve Tahakkümsüzlük Olarak Özgürlük”. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3), 37-63, 2016.
41. [41] Taş G. “Avrupa Birliğinde Azınlıkların Entegrasyonu ve Boyutları”. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 7(19), 166-201, 2023.
42. [42] Shoraka K. Human Rights and Minority Rights in the European Union. Oxford, UK, Routledge Publisher, 2010.
43. [43] Ata FK. Avrupa Birliği ve İnsan Hakları. Ankara, Türkiye, Siyasal Kitabevi Yayınları, 2013.
44. [44] Versteegh C. “Minority Protection in the European Union: From Economic Rights to the Protection of European Values”. Erdélyi Társadalom, 13(3), 85-106, 2015.
45. [45] Hoffmeister F. “Grundlagen und Vorgaben für den Schutz der Minderheiten im EU-Primärrecht”. Zeitschrift für ausländisches öffentliches Recht und Völkerrecht, 68, 175-193, 2008.
46. [46] Dinan D. The Single Act: Revitalising European: From Integration. Editors: Laursen F. Designing the European Union: From Paris to Lisbon, 124-146, Hampshine, UK, Palgrave Macmillan Publisher, 2012.
47. [47] Committee Ad Hoc. “Report to the European Council”. European Ombudsman, Milan, Italy, 36, 1985.
48. [48] Shuibhne NN. EC Law and Minority Language Policy: Culture, Citizenship and Fundamental Rights. The Hague, Holland, Kluwer Law International Publisher, 2002.
49. [49] Communities E. Single European Act. Office for Official Journal of the European Communities, 1987.
50. [50] Glaesner HJ. “The Single European Act: Attempt At An Appraisal”. Fordham International Law Journal, 10(3), 446-502, 1986.
51. [51] Búrca GD. “The Road Not Taken: The EU as a Global Human Rights Actor”. The American Journal of International Law, 105(4), 649-693, 2011.
52. [52] Henrard K. The EU, Double Standards And Minority Protection’: A Double Redefinition And Future Prospects. Editors: Henrard K. Double Standards Pertaining to Minority Protection, 21-70, Leiden, Holland, Martinus Nijhoff Publishers, 2010.
53. [53] Hofmann R, Malkmus M. The Treaties and Minority Rights. Editors: Malloy T, Vizi B. Research Handbook on Minority Politics in the European Union, 16-37, Cheltenham, UK, Edward Elger Publisher, 2022.
54. [54] Ayata A, Aydın S. “European Union, Multiculturality and Minority Rights”. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 24(42), 32-44, 2022.
55. [55] Defeis EF. “Human Rights, the European Union, and the Treaty Route: From Maastricht to Lisbon”. Fordham International Law Journal, 35(5), 1207-1230, 2017.
56. [56] Defeis EF. “Human Rights and the European Court of Justice: An Appraisal”. Fordham International Law Journal, 31(5), 1104-1117, 2007.
57. [57] Defeis EF. “Equality and the European Union”. Georgia Journal of International & Comparative Law, 32(1), 74-98, 2004.
58. [58] Vasiljevic S. The Legal Aspects of the Protection of Minorities in the Process of Stabilization and Association. Editors: Ott K. Croatian accession to the EU: Institutional challenges, Vol 2, 249-272, Zagreb, Crotia, Institute of Public Finance, 2004.
59. [59] Fiori-Khayat C. Protecting Minority Population in Europe with European Law. Editors: Croisy S. Globalization and “Minority” Cultures: The Role of “Minor” Cultural Groups in Shaping Our Global Future, 122-137, Leiden, Holland, Brill Nijhoff Publisher, 2015.
60. [60] Duvan AÖ. Avrupa Birliğpi Hukukunda Azınlık Hakları. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara, Türkiye, 2013.
61. [61] Witte BD. The Constitutional Resources for an EU Minority Protection Policy. Editors: Toggenburg GN. Minority Protection and the Enlarged European Union: The Way Forward, 107-124, Budapest, Hungary, LGI Books and Open Society Institute, 2004.
62. [62] Dehousse F, Martinez JG. “The Issue of Fundamental Rights in the European Convention”. Journal of Studia Diplomatica, 56(1/2), 77-95, 2003.
63. [63] Barten U. “Minority Rights in the European Union After Lisbon”. Nordic Journal of Human Rights, 33(1), 74-94, 2015.
64. [64] Lannon E. The Thorny Question of Minority Rights in Euro-Mediterranean Relations. Barcelona, Spain, IEMed Mediterranean Yearbook 2012, 2012.
65. [65] Vizi B. Does European Integration Support the Minority Quest for Autonomy? Minority Claims for Self-Government and Devolution Processes in Europe. Editors: Kántor Z. Autonomies in Europe: Solutions and Challenges, 25-35, Budapest, Hungary, L’Harmattan-NPKI, 2014.