An analysis of Salvador Dali’s Mona Lisa self-portrait

Öz

This study analyses Salvador Dalí’s work “Dalí Mona Lisa” within the framework of Roland Barthes’ semiotic theory in order to explore the multilayered processes of meaning production in the piece. The Mona Lisa occupies a unique position in art history as both an aesthetic object and a powerful cultural sign. Dalí’s intervention disrupts the historically stabilised meanings of this iconic image and reconstructs it within a new interpretive field. Using the model of signifier, signified, and sign, the study examines the visual organisation and conceptual structure of the work. The hybrid representation created by placing Dalí’s face onto the body of Mona Lisa illustrates that identity, gender, and subjectivity are not fixed entities but are continuously reconstructed within cultural and postmodern contexts. In this sense, the work functions not only as a parodic reproduction but also as a critical text that questions artistic authority and the idea of originality. The study concludes that Dalí’s intervention transforms the mythic status of the Mona Lisa and simultaneously contributes to the construction of the artist as a cultural symbol.

Anahtar Kelimeler

• Art
• semiotics
• identity
• postmodernism
• painting
• culture

Salvador Dali’nin Mona Lisa otoportresi’ne dair bir analiz

Öz

Bu çalışma, Salvador Dalí’nin “Dalí Mona Lisa’sı” adlı yapıtını Roland Barthes’ın göstergebilim kuramı çerçevesinde inceleyerek eserin anlam üretim süreçlerini çözümlemeyi amaçlamaktadır. Mona Lisa, sanat tarihinde yalnızca estetik değil, aynı zamanda kültürel ve simgesel değeri olan bir yapıttır. Dalí’nin bu ikonik imgeye yaptığı müdahale, tarihsel olarak yerleşmiş anlamları dönüştürerek yeni bir yorum alanı açmaktadır. Çalışmada, gösteren, gösterilen ve gösterge düzeyleri üzerinden eserin görsel örgütlenmesi ve kavramsal içeriği ele alınmıştır. Dalí’nin kendi yüzünü Mona Lisa’nın bedenine yerleştirerek oluşturduğu hibrit temsil; kimliğin, cinsiyetin ve öznenin sabit ve değişmez yapılar olmadığını, aksine kültürel bağlam içinde sürekli yeniden kurulduğunu göstermektedir. Bu bağlamda söz konusu eser, yalnızca parodik bir yeniden üretim değil, aynı zamanda sanatın otoritesini ve özgünlük düşüncesini sorgulayan eleştirel bir metin olarak değerlendirilmektedir. Sonuç olarak çalışma, Dalí’nin müdahalesinin Mona Lisa’nın mitik konumunu dönüştürerek yeni anlam katmanları oluşturduğunu ve sanatçının kendisini de bu süreçte kültürel bir simge olarak konumlandırdığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sanat
• göstergebilim
• kimlik
• postmodernizm
• resim
• kültür

Kaynakça

1. [1]     Barthes R. Göstergebilim İlkeleri. 1. baskı. Ankara, Türkiye, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1979.
2. [2]     Can GŞ. “Leonardo Da Vinci’nin ‘La Joconde’unun (Mona Lisa) Modern ve Postmodern Sanatsal Pratiklerde Parodik Yeniden Üretimi”. Researcher Social Science Studies, 3(7), 44-64, 2019.
3. [3]     Wikipedia. “Mona Lisa”. https://en.wikipedia.org/wiki/Mona_Lisa (25.12.2025).
4. [4]     Alamdari̇ SF. Resi̇m Ve Mekan: Salvador Dali̇ Çalişmalari Üzeri̇ne Bi̇r İnceleme. Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon, Türkiye, 2012.
5. [5]     Salvador Dalí Museum. “Dali Timeline Figures Spain”. https://thedali.org/wp-content/uploads/2020/09/dali-timeline-figures-spain.jpg (25.12.2025).
6. [6]     Özdemir D. “Bilinçaltından İzler: Sürrealizm Sanat Akımı ve Salvador Dali Örneği”. International Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 10(4), 609-618, 2024.
7. [7]     Akarsu P. Sürreali̇zm ve Rüya. Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi, İstanbul, Türkiye, 2010.
8. [8]     Halsman P. “Salvador Dali”. https://i0.wp.com/www.kafakampus.com/wp-content/uploads/2018/03/2197_pt5_01.jpg (25.12.2025).

9. [9]     Kazanç Nida A. “Sembolizmin Kökü, Zevk, Acı ve Politika İçin Bir Metafor Olarak: Salvador Dalí’nin Sürrealist Yemek Tabloları”. Sivas İnterdisipliner Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(7), 137-147, 2024.
10. [10]  Merci̇n L, Tikit C. “Grafi̇k Tasarimda Sürreali̇zm: Inception Fi̇lm Afi̇şi̇ Örneği̇”. Ulak Bilge Sosyal Bilimler Dergisi, (64), 1155-1170, 2021.
11. [11]  Bi̇rcan U. “Roland Barthes Ve Göstergebi̇li̇m”. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, (13), 17-41, 2015.
12. [12]  Erciyeş Tosun A. “Fotoğraf, Sürreali̇zm Ve Psi̇kanali̇z İli̇şki̇si̇ Çerçevesi̇nde Portre Fotoğrafçiliği: Philippe Halsman Ve Dali Atomicus”. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Düşünceler Hakemli E-Dergisi, (15), 125-142, 2021.
13. [13]  Dali Paintings. “Self Portrait Mona Lisa, 1973 by Salvador Dali”. https://www.dalipaintings.com/self-portrait-mona-lisa.jsp (25.12.2025).
14. [14]  Halsman P. “Dali Mona Lisa”. https://www.imj.org.il/en/collections/220221-0 (25.12.2025).
15. [15]  Girgin F. Öğrenci̇leri̇n Çağdaş Resi̇m Sanatini Öğrenmeleri̇nde Yeni̇den Üreti̇len Yapitlarin Etki̇leri̇. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul, Türkiye, 2015.
16. [16]  Krieger RA. Civilization’s Quotations: Life’s Ideal. New York, USA, Algora Publishing, 2007.
17. [17]  Cançat A. “A selection of performatic presentations in the context of post-1960 art”. Yıldız Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(2), 160-167, 2024.
18. [18]  Barthes R. Elements of Semiology. 11. baskı. New York, USA, Hill and Wang, 1986.
19. [19]  Hutcheon L. A Poetics of Postmodernism: History, Theory Fiction. Londra, İngiltere, Routledge, 1988.
20. [20]  Barthes R. Mythologies. 25. baskı. New York, USA, 1972.