Üniversite öğrencilerinin cinsel sağlık okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi

Öz

Cinsel sağlık okuryazarlığı, bireylerin cinsel sağlıkla ilgili bilgiye ulaşma, anlama ve kullanma becerilerini kapsayan önemli bir halk sağlığı göstergesidir. Genç yetişkinlerin bu alandaki yeterlilik düzeyleri, sağlıklı ve bilinçli cinsel davranışların geliştirilmesinde belirleyici rol oynamaktadır. Bu araştırma üniversite öğrencilerinin cinsel sağlık okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi amacıyla planlandı. Tanımlayıcı tipte planlanan araştırma İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde 131 üniversite öğrencisi ile yapıldı. Verilerin toplanmasında “Kişisel Bilgi Formu” ve “Cinsel Sağlık Okuryazarlık Ölçeği” kullanıldı. Öğrencilerin Cinsel Sağlık Okuryazarlık Ölçeği toplam puan ortalaması 56.29±12.31 olarak bulundu. Romantik ilişkisi olan, sigara ve alkol kullanan, cinsel sağlık eğitimi almış olan ve aktif cinsel yaşantısı olan öğrencilerin Cinsel Sağlık Okuryazarlık Ölçeği toplam puan ortalamasının daha yüksek olduğu görüldü (p<0.05). Araştırma sonucunda, üniversite öğrencilerinin cinsel sağlık okuryazarlık düzeylerinin orta düzeyde olduğu belirlendi. Araştırma sonuçları, üniversite öğrencilerinde cinsel sağlık okuryazarlığı düzeyinin artırılması için yapılandırılmış cinsel sağlık eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve dijital sağlık okuryazarlığı araçlarının geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Cinsel sağlık
• sağlık okuryazarlığı
• üniversite öğrencileri

Etik Beyan

Araştırmaya başlamadan önce bir üniversitenin İnsan Araştırmaları Etik Kurul Başkanlığından etik kurul izni alındı (Etik Kurul Karar No: 2025-10161-029, Tarih: 17.02.2025).

Determining the sexual health literacy levels of university students

Öz

Sexual health literacy is a key public health indicator encompassing individuals' abilities to access, understand, and use information related to sexual health. The level of competence in this area among young adults plays a critical role in developing healthy and informed sexual behaviors. This study was designed to determine the sexual health literacy levels of university students. This descriptive study was conducted with 131 university students at Istanbul Bilgi University. Data were obtained using a “Personal Information Form” and the “Sexual Health Literacy Scale”. The average total score of the Sexual Health Literacy Scale was found to be 56.29±12.31. Students who were in a romantic relationship, reported smoking or alcohol consumption, had previously received sexual health education, and were sexually active achieved significantly higher total scores on the Sexual Health Literacy Scale (p<0.05). The study reveals that university students had a moderate level of sexual health literacy. The findings suggest the need to expand structured sexual health education programs and develop digital health literacy tools to improve sexual health literacy among university students.

Anahtar Kelimeler

• Health literacy
• sexual health
• university students

Kaynakça

1. [1]     Çokyeter B, Başgöl Ş, Koç Z. “Cinsel sağlığın değerlendirilmesi: uluslararası rehber önerileri”. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(2), 99-110, 2025.
2. [2]     World Health Organization (WHO). “Defining sexual health: report of a technical consultation on sexual health”. https://www.worldsexualhealth.net/_files/ugd/793f03_f90b7e05773541739b7c20cf10b63ed7.pdf?index=true (21.01.2026).
3. [3]     Vasconcelos P, Carrito ML, Quinta-Gomes AL, Patrao AL, Nobrega CA, Costa PA, et al. “Associations between sexual health and well-being: a systematic review”. Bulletin of the World Health Organization, 102(12), 873-887D, 2024.
4. [4]     World Health Organization (WHO). “Sexually transmitted infections (STIs)”. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sexually-transmitted-infections-%28stis%29? (21.01.2026).
5. [5]     Celik N, Yesildere Saglam H. “Sexual health literacy and sexual and reproductive health service seeking among young people in Türkiye: levels and determining factors”. BMC Public Health, 26, 1-10, 2026.
6. [6]     Yeşil F, Apak Y. “Ebelik ve hemşirelik bölümü öğrencilerinin cinsel sağlık okuryazarlığı ve cinsel sağlığa yönelik tutumlarının belirlenmesi”. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13(1), 48-54, 2024.
7. [7]     Duman NB, Yılmazel G, Topuz Ş, Başcı AB, Koçak DY, Büyükgönenç L. “Üniversiteli gençlerin üreme sağlığı ve cinsel sağlığa ilişkin bilgi, tutum ve davranışları”. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hemşirelik E-Dergisi, 3(1), 19-32, 2016.
8. [8]     Dilcen HY, Bulut E, Mutlu G, Güngör A. “The knowledge need of the college students on sexual health and their attitude towards sexual education”. Journal of Midwifery and Health Sciences, 7(2), 228-238, 2024.

9. [9]     Quaresma B, Santos P. “Health literacy and risk behaviours related to sexually transmitted infections among Portuguese university students: a cross-sectional study”. BMC Public Health, 26, 1-17, 2026.
10. [10]  Shahrahmani H, Kariman N, Keshavarz Z, Ahmadi A, Nasiri M. “Sexual health literacy and its related factors among couples: a population-based study in Iran”. PLoS ONE, 18(11), 1-14, 2023.
11. [11]  Sul S, Ferreira L, Maia AC, Coelho A, Costa A. “Sexually transmitted infections and health literacy: a community-based preventive program”. Journal of Primary Care & Community Health, 14, 1-7, 2023.
12. [12]  Alhussaini NWZ, Elshaikh U, Abdulrashid K, Elashie S, Hamad NA, Al-Jayyousi GF. “Sexual and reproductive health literacy of higher education students: a scoping review of determinants, screening tools, and effective interventions”. Global Health Action, 18(1), 1-14, 2025.
13. [13]  Demirci G, Başgöl Ş, Koç Z. “Cinsel sağlığın değerlendirilmesi: Yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri”. Androloji Bülteni, 26(4), 289-296, 2024.
14. [14]  Üstgörül S. “Cinsel Sağlık Okuryazarlık Ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması”. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2), 164-176, 2022.
15. [15]  World Health Organization (WHO). “Developing sexual health programmes: A framework for action”. Geneva: World Health Organization, 2010.
16. [16]  Vongxay V, Albers F, Thongmixay S, Thongsombath M, Broerse JE, Sychareun V, et al. “Sexual and reproductive health literacy of school adolescents in Lao PDR”. PloS One, 14(1), 1-14, 2019.
17. [17]  Işık HK, Aytekin MŞ, Kahraman A, Öcalan D. “Ebelik bölümü öğrencilerinin cinsellik ve cinsel sağlıkla ilişkili bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi”. Anatolian Journal of Health Research, 4(3), 125-131, 2023.
18. [18]  Lameiras-Fernández M, Martínez-Román R, Carrera-Fernández MV, Rodríguez-Castro Y. “Sex education in the spotlight: what is working? Systematic review”. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(5), 1-31, 2021.
19. [19]  Debella A, Tamire A, Bogale K, Berhanu B, Mohammed H, Deressa A, et al. “Sexual and reproductive health literacy and its associated factors among adolescents in Harar town public high schools, Harari, Ethiopia, 2023: a multicenter cross-sectional study”. Frontiers in Reproductive Health, 6, 1-10, 2024.
20. [20]  Turan Z, Akcan, K. “Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin cinsel sağlık okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi”. Anatolian Journal of Mental Health, 2(1), 4-14, 2025.
21. [21]  Kohansal F, Nourizadeh R, Jahdi NS, Bafrani MA, Mehrabi E. “The effect of counseling based on health promotion awareness on self-care needs and reproductive and sexual health literacy of newly married women: a randomized controlled clinical trial study”. BMC Womens Health, 24(1), 1-10, 2024.