AZERBAYCAN ENERJİ GÜVENLİĞİ VE AVRUPA BİRLİĞİ İLİŞKİLERİ

Günümüz yeni Dünya düzeninde coğrafya-güç ve sistem arasındaki ilişki yeni jeopolitiklerle sınırlandırılmış bir jeopolitik rekabettir. Bu yeni jeopolitiklerden biri olarak enerji jeopolitiği, devletler ve devlet dışı aktörler arasındaki işbirliği ve çatışmanın mekânsal karakteristiği sürdüğü müddetçe petrol ve doğal gaz ihtiyacının ülke selliğini çağrıştırmaya devam edecektir. Bununla birlikte enerji jeopolitiği başka anlamlar da yüklenmektedir. Bunlardan ilki enerji güvenliğidir. Enerji güvenliği, öncelikle enerji kaynaklarının ve ulaşım güzergâhlarının saldırıya uğraması sonucunda ortaya çıkan siyasi, askeri ve ekonomik sorunları kapsar. Daha geniş anlamda ise enerji kaynağının kesintisiz bir şekilde elde edilmesinin sağlanmasına yönelik her türlü politik tutumdur. Bu kapsamda kaynak çeşitliliği ise başlıca çözüm yöntemidir. Araştırma sonucu elde edilen bulgular, Azerbaycan‟ın Enerji Kaynakları, başta petrol olmak üzere doğalgaz ve diğerleridir. Bunlardan petrol tarih boyunca en fazla üretilen ve tüketilen kaynaktır. Ülkede petrol ve doğalgaz rezervinin en yoğun olduğu bölge Hazar, Kura - Aras, Abşeron‟dur. Bağımsızlık tarihinizin ilk yıllarında petrol ve doğalgaz hasılatının artması ülkenin karşı karşıya olduğu ekonomik ve sosyal zorluklarının ortadan kaldırılmasındaki esas araç olarak görülüyordu. Bağımsızlığını tekrar kazandıktan sonra Azerbaycan'ın siyasi ve ekonomik ilişkilerinin geliştirildiği küresel güç merkezlerinden biri de Avrupa Birliğidir. Bağımsızlığının ilk yıllarında Azerbaycan'da siyasi ve ekonomik istikrarsızlık yaşanmaktaydı. Bu istikrarsızlığı giderilmesinde Avrupa Birliği ile ilişkilerin geliştirilmesine daha çok ihtiyaç duyulmuştur. Özellikle AB ve Azerbaycan arasındaki ilişkiler TASİC, TRACECA, İNOGATE ve ECHO gibi programları çerçevesinde geliştirilmiştir. Azerbaycan-AB ilişkilerinin geliştirilmesinde en önemli neden Azerbaycan'ın sahip olduğu enerji kaynaklarıdır. Şöyle ki, AB enerji güvenliğini sağlamak için Rusya olan bağımlılığını azaltmaya ve kaynak çeşitlendirmesine gitmektedir. Bu nedenle de AB Azerbaycan ile olan enerji işbirliğine önem vermektedir.