EN
TR
Erken Çocuklukta Yürütücü İşlev Araştırmalarının Bilimsel Yapısı
Öz
Bu araştırmanın amacı, erken çocuklukta yürütücü işlevleri eğitim araştırmaları bağlamında ele alan makalelerin bilimsel gelişimini, entelektüel ve kavramsal yapısını, etkili aktörleri ile yazarlar, kurumlar ve ülkeler arasındaki iş birliği örüntülerini bibliyometrik yöntemlerle incelemektir. Web of Science Core Collection veri tabanında 13 Temmuz 2026 tarihinde gerçekleştirilen tarama sonucunda, belge türü makale ve kategori Eğitim ve Eğitim Araştırmaları ile sınırlandırılarak 888 makaleden oluşan veri seti elde edilmiştir. Veriler Bibliometrix paketinin Biblioshiny arayüzü kullanılarak analiz edilmiştir. Yıllık bilimsel üretim, ortak atıf, anahtar kelime eş-oluşumu, yazar, kurum ve ülke iş birlikleri, küresel atıflar, üretken yazarlar, kurumlar ve kaynaklar, tematik harita ve araştırma eğilimleri (Trend Topics) incelenmiştir. Bulgular, yayın üretiminin 2013 sonrasında arttığını, 2018 sonrasında hızlandığını ve en yüksek düzeye 2025 yılında ulaştığını göstermiştir. Ortak atıf ağı; yürütücü işlevlerin bilişsel ve gelişimsel temelleri, yürütücü işlevler ile öz düzenlemenin okula hazır oluş ve erken akademik becerilerle ilişkisi ve davranışsal öz düzenlemenin ölçülmesi olmak üzere üç temel bilgi alanı ortaya koymuştur. Anahtar kelime eş-oluşum ağının executive function (yürütücü işlev), self-regulation (öz düzenleme), working memory (çalışma belleği), inhibitory control (ketleyici kontrol) ve preschool (okul öncesi) kavramları etrafında yoğunlaştığı görülmüştür. Education–development–mathematics (eğitim–gelişim–matematik) kümesi motor tema olarak öne çıkarken teachers (öğretmenler), professional development (mesleki gelişim), computational thinking (hesaplamalı düşünme), early numeracy (erken sayısal beceriler) ve creativity (yaratıcılık) son yıllarda daha görünür hâle gelmiştir. Bilimsel üretim ve iş birliklerinin sınırlı sayıdaki yazar, kurum ve ülke çevresinde yoğunlaştığı, Amerika Birleşik Devletleri’nin uluslararası iş birliğinde merkezî bir konumda bulunduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, alanın bilişsel temellerden eğitimsel uygulamalara doğru genişlediğini göstermektedir. Gelecek araştırmalarda terminolojik tutarlılığın, kültürel çeşitliliğin, çoklu ölçme yaklaşımlarının ve ülkeler arası iş birliklerinin güçlendirilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışma, “Yüksek Öğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında belirtilen tüm kurallara uymuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir. Bu çalışma insan katılımcıları, kişisel veri toplama, görüşmeler, deneyler veya müdahaleler içermediği için etik kurul onayı gerekmemiştir.
Kaynakça
- Allan, N. P., Hume, L. E., Allan, D. M., Farrington, A. L., & Lonigan, C. J. (2014). Relations between inhibitory control and the development of academic skills in preschool and kindergarten: A meta-analysis. Developmental Psychology, 50(10), 2368–2379. https://doi.org/10.1037/a0037493
- Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959–975. https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007
- Baggetta, P., & Alexander, P. A. (2016). Conceptualization and operationalization of executive function. Mind, Brain, and Education, 10(1), 10–33. https://doi.org/10.1111/mbe.12100
- Barnett, W. S., Jung, K., Yarosz, D. J., Thomas, J., Hornbeck, A., Stechuk, R., & Burns, S. (2008). Educational effects of the Tools of the Mind curriculum: A randomized trial. Early Childhood Research Quarterly, 23(3), 299–313. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2008.03.001
- Best, J. R., & Miller, P. H. (2010). A developmental perspective on executive function. Child Development, 81(6), 1641–1660. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01499.x
- Bierman, K. L., Nix, R. L., Greenberg, M. T., Blair, C., & Domitrovich, C. E. (2008). Executive functions and school readiness intervention: Impact, moderation, and mediation in the Head Start REDI program. Development and Psychopathology, 20(3), 821–843. https://doi.org/10.1017/S0954579408000394
- Blair, C. (2002). School readiness: Integrating cognition and emotion in a neurobiological conceptualization of children’s functioning at school entry. American Psychologist, 57(2), 111–127. https://doi.org/10.1037/0003-066X.57.2.111
- Blair, C. (2016). Executive function and early childhood education. Current Opinion in Behavioral Sciences, 10, 102–107. https://doi.org/10.1016/j.cobeha.2016.05.009
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Okul Öncesi Eğitim
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Ekim 2026
Gönderilme Tarihi
26 Temmuz 2026
Kabul Tarihi
23 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 2
APA
Karabekmez, S. (2026). Erken Çocuklukta Yürütücü İşlev Araştırmalarının Bilimsel Yapısı. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, 7(2), 365-402. https://izlik.org/JA22PL68RD
AMA
1.Karabekmez S. Erken Çocuklukta Yürütücü İşlev Araştırmalarının Bilimsel Yapısı. EBAD. 2026;7(2):365-402. https://izlik.org/JA22PL68RD
Chicago
Karabekmez, Sibel. 2026. “Erken Çocuklukta Yürütücü İşlev Araştırmalarının Bilimsel Yapısı”. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi 7 (2): 365-402. https://izlik.org/JA22PL68RD.
EndNote
Karabekmez S (01 Ekim 2026) Erken Çocuklukta Yürütücü İşlev Araştırmalarının Bilimsel Yapısı. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi 7 2 365–402.
IEEE
[1]S. Karabekmez, “Erken Çocuklukta Yürütücü İşlev Araştırmalarının Bilimsel Yapısı”, EBAD, c. 7, sy 2, ss. 365–402, Eki. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA22PL68RD
ISNAD
Karabekmez, Sibel. “Erken Çocuklukta Yürütücü İşlev Araştırmalarının Bilimsel Yapısı”. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi 7/2 (01 Ekim 2026): 365-402. https://izlik.org/JA22PL68RD.
JAMA
1.Karabekmez S. Erken Çocuklukta Yürütücü İşlev Araştırmalarının Bilimsel Yapısı. EBAD. 2026;7:365–402.
MLA
Karabekmez, Sibel. “Erken Çocuklukta Yürütücü İşlev Araştırmalarının Bilimsel Yapısı”. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, c. 7, sy 2, Ekim 2026, ss. 365-02, https://izlik.org/JA22PL68RD.
Vancouver
1.Sibel Karabekmez. Erken Çocuklukta Yürütücü İşlev Araştırmalarının Bilimsel Yapısı. EBAD [Internet]. 01 Ekim 2026;7(2):365-402. Erişim adresi: https://izlik.org/JA22PL68RD