Depremden Etkilenen İlkokul Öğrencilerinin Algıladıkları Stres ile Okul Mutluluğu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, depremden etkilenen ilkokul öğrencilerinin algıladıkları stres düzeyi ile okul mutluluğu arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Çalışma grubu, Hatay ilinin Antakya ilçesinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı beş resmî ilkokulda öğrenim görmekte olan 4. sınıf düzeyindeki 180 kız ve 153 erkek öğrenci olmak üzere toplam 333 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada kullanılan veriler, Davis ve Turner-Cobb (2022) tarafından geliştirilen ve Ekşi ile Kızık (2023) tarafından Türkçeye uyarlanan 7-11 Yaş Arası Çocuklar İçin Algılanan Stres Ölçeği ile Özdemir ve arkadaşları (2020) tarafından geliştirilen İlkokul Çocukları İçin Okul Mutluluğu Ölçeği aracılığıyla elde edilmiştir. Araştırmada verilerin analizi IBM-SPSS 20 programı ile yapılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanında parametrik testlerden t-testi ile Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğrencilerin stres düzeylerinin farklı puan aralıklarında dağıldığı belirlenmiştir. Öğrencilerin büyük çoğunluğunun “bazen” ve “sıklıkla” düzeylerinde stres yaşadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda, cinsiyete göre öğrencilerin stres ve okul mutluluğu ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Öğrencilerin okul mutluluğu ortalamalarına bakıldığında, büyük çoğunluğunun okulda mutlu olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, stres ve okul mutluluğu arasındaki ilişkinin pozitif yönde, zayıf düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• stres
• Okul mutluluğu
• dprem
• ilkokul öğrencileri

Kaynakça

1. Akan, K. (2024). İlkokul öğrencilerinin okulda mutlu olma durumlarını etkileyen değişkenlerin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
2. Aslan, Ş. (Ed.). (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Nicel, nitel ve karma tasarımlar için bir rehber. Eğitim Yayınevi.
3. Atkinson, J. M. (1988). Coping with stress at work: How to stop worrying and start succeeding. Thorsons.
4. Balcı, S. (2012). Öğretmenlerin eğitim müfettişlerinin denetim stillerine ilişkin algıları ile güven düzeyleri arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi]. Niğde Üniversitesi.
5. Baltaş, A., & Baltaş, Z. (1996). Stresle başa çıkma yolları ve iş hayatındaki stres. IX. Ulusal Psikoloji Kongresi Bilimsel Çalışmaları (No. 15, ss. 55–70). Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
6. Bedel, A., & Güler, G. (2021). Ortaokul öğrencilerinde okul tükenmişliğini açıklamada eğitim stresi ve okul doyumunun rolü. Millî Eğitim Dergisi, 50(230), 795–813. https://doi.org/ 10.37669/milliegitim.698821
7. Bulut, A. (2015). Ortaöğretim öğretmenlerinin örgütsel mutluluk algılarının incelenmesi: Bir norm çalışması [Doktora tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2019). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (30.baskı). Pegem Akademi. https://doi.org/ 10.14527/9789944919289

9. Davis, C., & Turner-Cobb, J. M. (2023). The Perceived Stress Scale for Kids (PeSSKi): Initial development of a brief measure for children aged 7–11 years. Stress and Health, 39(1), 125 136. https://doi.org/10.1002/smi.3174
10. Demiriz, S., & Ulutaş, İ. (2016). Çocuklar ne kadar mutlu? Bazı değişkenlere göre çocuklarda mutluluğun belirlenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(1), 16–24.
11. Döş, İ. (2013). Mutlu okul. Eğitim ve Bilim, 38(170), 266-280. https://egitimvebilim.ted.org.tr/ index.php/EB/article/view/2029
12. Durna, U. (2010). Üniversite öğrencilerinin stres düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1), 319–343.
13. Ege, N. (2018). Örgütsel sessizlik ve mutluluk ilişkisinin incelenmesi: Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. örneği [Yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
14. Ekinci, C. E., & Burgaz, B. (2009). İstenmeyen öğrenci davranışlarının öğretmen ve okuldan kaynaklanan nedenleri. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(22), 91–111.
15. Ekşi, H., & Kızık, C. (2023, Mayıs). 7-11 yaş arası çocuklar için Algılanan Stres Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Bildiri sunumu]. 1. Uluslararası Selçuk Bilimsel Araştırmalar Kongresi, Konya. https://www.isarconference.org/files/ugd/6dc816fe11c 0086380417f86398c3178da6cc7.pdf
16. Engin, A. O., Yıldız, S., & Polat, M. (2016). Öğrenme ve stres arasındaki ilişki. EKEV Akademi Dergisi, 66, 107–128.
17. Eryılmaz, A. (2021). Herkes için mutluluğun başucu kitabı: Teoriden uygulamaya pozitif psikoloji (6. baskı.). Pegem Akademi. Fidan, M. (2020). Mutlu okulun bileşenleri. JRES, 7(1), 107–123. Giacomoni, C. H., Teixeira, M. A. P., & Hutz, C. S. (2014). O conceito de felicidade em crianças. Psico Usf, 19, 143–153. https://doi.org/10.1590/S1413-82712014000100014
18. Gümüşbaş, B. (2008). Stresle başa çıkma yolları eğitim programının ilköğretim 2. kademe öğrencilerinin stresle başa çıkma yöntemleri ve yaşam doyumu üzerindeki etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
19. Kara, D. (2009). Eğitim-öğretim yaşantısında stres yaratan faktörler ve aile özelliklerine göre öğrencilerin stresle başa çıkma davranışlarının incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22, 255–263.
20. Karakuş, U. (2013). Depremi yaşamış ve yaşamamış öğrencilerin deprem algılarının, metafor analizi ile incelenmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 18(29), 97–116.
21. Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel Yayın Dağıtım.
22. Karataştan, S. Ö. (2022). Sahne sanatlarıyla uğraşan ve uğraşmayan ergenlerin algılanan stres, benlik saygısı ve mutluluk düzeylerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
23. Kaya, A., & Sezgin, M. (2017). Ortaokul öğrencilerinin mutluluklarının eğitim stresi ve okul yaşam kalitesi tarafından yordanması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(41), 245–264. https://doi.org/10.21764/efd.42917
24. Kurt, E., & Gülbahçe, A. (2019). Van depremini yaşayan öğrencilerin travma sonrası stres bozukluğu düzeylerinin incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(3), 957 972.
25. Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396.
26. Özdemir, Y., Akın, A., Yıldırım, İ., & Atalay, A. (2021). İlkokul çocukları için Okul Mutluluğu Ölçeği’nin (İÇİOMÖ) geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Millî Eğitim Dergisi, 50(231), 111–127.
27. Özdemir, M., & Dedemli, S. (2023). Rekreatif amaçlı yüzme sporu yapan 8–14 yaş arası çocukların mutluluk, boş zaman tutumu ve yaşam tatmin düzeylerinin belirlenmesi ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi. TOJRAS, 12(4), 508–515.
28. Sezer, Ş., & Can, E. (2019). School happiness: A scale development and implementation study. Eurasian Journal of Educational https://doi.org/10.14689/ejer.2019.79.8 Research, 19(79), 167–190.
29. Sirgy, M. J. (1986). A quality‐of‐life theory derived from Maslow's developmental perspective: “Quality” is related to progressive satisfaction of a hierarchy of needs, lower order and higher. American Journal of Economics and Sociology, 45(3), 329–342.
30. Şahin, C., & Sipahioğlu, Ş. (2002). Doğal afetler ve Türkiye. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
31. Türk Dil Kurumu. (2011). Türkçe sözlük. Türk Dil Kurumu Yayınları. Veenhoven, R. (1991). Is happiness relative? Social Indicators Research, 24(1), 1–34. https://doi.org/10.1007/BF00292648
32. Yalçın, A. (2022). İlkokul öğrencilerinin okula yönelik mutluluklarının incelenmesi. Kapadokya Eğitim Dergisi, 3(2), 33–47.