İnceleme Makalesi

Tarımlaştırma ve Tarımsızlaştırma: İstanbul’da Bostancılığa Bütünsel Bakış Denemesi

Cilt: 21 Sayı: 82 25 Haziran 2023
PDF İndir

Tarımlaştırma ve Tarımsızlaştırma: İstanbul’da Bostancılığa Bütünsel Bakış Denemesi

Öz

İstanbul’da bostancılık pratikleri ev bahçelerine kurulan geçimlik bostanlar, ticari maksatla yapılan zanaat bostanları, müşterek alanlar yaratmak üzere organize olunan kolektif bostanlar gibi farklı biçimlerde karşımıza çıkmaktadır. İstanbul’daki bostanlarla ilgili sosyal bilimsel çalışmalar, son yirmi yılda toplumsal hareketlerin etkisiyle artmıştır. Bu literatürde zanaat bostanları ve kolektif bostanlar, başat konuları teşkil etmektedir. Hem akademik literatürde hem de bostanlarla ilgili toplumsal hareketlerde İstanbul’un son altmış yılda bostansızlaştırılması/tarımsızlaştırılması ve sebze yetiştirmenin kent yaşamının normalinden çıkartılması merkezi eleştiri konularıdır. Ancak kentin tarımsızlaştırılması, tek hâkim politika değildir. Ev bahçelerini bostan kurulacak şekilde planlanması, kentin tarımlaştırılmasına yönelik erken örnekleriyse; hobi bostanları ve topraksız tarım uygulamaları daha güncel örnekleridir. Bu makalede İstanbul’daki sebze yetiştirmeye dair pratikler ve söylemler, tarımsızlaştırma/bostansızlaştırma ve tarımlaştırma ekseninde bütünsel olarak incelenmektedir. Makalenin ilk kısmında etnografik anlatılardan hareketle İstanbul’un hafızasında -hem meslek hem geçimlik- bostanlar ele alınacak ve burada bostanların Cumhuriyet döneminde kentin dokusunun bir parçası olduğuna ve bostancıların kentin failleri olduğuna dikkat çekilecektir. Bostanların ve bostancıların kaybının ise ortak yaralanabilirliğinin konusu olabildiği iddia edilecektir. İkinci kısmında kentte sebze yetiştirmeye yönelik güncel tarımlaştırma politikaları ele alınacaktır. Belediyelerce yürütülen hobi bostanlaştırma projelerinin kolektiflik ve sebze yetiştirme zanaatlarına el koyma aracı olarak yürütüldüğüne ve buradaki vasıfsızlaştırmanın da topraksız tarım uygulamalarına yer açmaya yarayacağına dikkat çekilecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. A Haber (2021), “Yedikule Bahçe’nin Çiftçileri Çocuklar” (16.07) https://www.youtube.com/watch?v=1CcXnCnq9MI
  2. Ada, O. (2022) “Kır ve Kentin Ötesinde Tarım: Kemalist Türkiye’de Modern İstanbul Tahayyülü ve İnşası”, Adak, Sevgi/Lamprou, Alexandros (Der.), Tek Parti Dönemini Yeniden Düşünmek (İstanbul: Tarih Vakfı): 249-286.
  3. Akdal, A. N. (2016), “Provisioning The Ottoman Capital/ İstanbul's Market Garden between the seventeenth and Nineteenth Centuries” (Yüksek Lisans Tezi, Boğaziçi Üniv. )(Danş. C. Kırlı).
  4. Anadolu Agency (26 Ekim 2022), “Tarım 4.0 projesi ile çiftçiler ve girişimciler tarımda yenilikçi uygulamaları keşfediyor” https://www.youtube.com/watch?v=xFBt5v1CkU0.
  5. Anonim (1942), “Bostanda bir Cinayet” Şehir Haberleri, Vatan Gazetesi (2 Haziran): 2.
  6. Anonim (1955), “Kartal İntihap Heyeti Başkanlığından” Kartal Postası (28 Ekim): 2-3.
  7. Anonim (1955), “Kartal’da sebze teşvik Müsabakası” Kartal Postası (18 Şubat): 1-2.
  8. Aslan, Ş., Şen, B., Kurtuluş, H. (2014), Sözlü Tarih Görüşmeleriyle Kağıthane (İstanbul: Kağıthane Belediyesi).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

İnceleme Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

30 Ocak 2023

Kabul Tarihi

20 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 21 Sayı: 82

Kaynak Göster

APA
Özdoğan, H. K. (2023). Tarımlaştırma ve Tarımsızlaştırma: İstanbul’da Bostancılığa Bütünsel Bakış Denemesi. Eğitim Bilim Toplum, 21(82), 173-207. https://izlik.org/JA66CU57LZ
AMA
1.Özdoğan HK. Tarımlaştırma ve Tarımsızlaştırma: İstanbul’da Bostancılığa Bütünsel Bakış Denemesi. EBT. 2023;21(82):173-207. https://izlik.org/JA66CU57LZ
Chicago
Özdoğan, Huri Kiraz. 2023. “Tarımlaştırma ve Tarımsızlaştırma: İstanbul’da Bostancılığa Bütünsel Bakış Denemesi”. Eğitim Bilim Toplum 21 (82): 173-207. https://izlik.org/JA66CU57LZ.
EndNote
Özdoğan HK (01 Haziran 2023) Tarımlaştırma ve Tarımsızlaştırma: İstanbul’da Bostancılığa Bütünsel Bakış Denemesi. Eğitim Bilim Toplum 21 82 173–207.
IEEE
[1]H. K. Özdoğan, “Tarımlaştırma ve Tarımsızlaştırma: İstanbul’da Bostancılığa Bütünsel Bakış Denemesi”, EBT, c. 21, sy 82, ss. 173–207, Haz. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA66CU57LZ
ISNAD
Özdoğan, Huri Kiraz. “Tarımlaştırma ve Tarımsızlaştırma: İstanbul’da Bostancılığa Bütünsel Bakış Denemesi”. Eğitim Bilim Toplum 21/82 (01 Haziran 2023): 173-207. https://izlik.org/JA66CU57LZ.
JAMA
1.Özdoğan HK. Tarımlaştırma ve Tarımsızlaştırma: İstanbul’da Bostancılığa Bütünsel Bakış Denemesi. EBT. 2023;21:173–207.
MLA
Özdoğan, Huri Kiraz. “Tarımlaştırma ve Tarımsızlaştırma: İstanbul’da Bostancılığa Bütünsel Bakış Denemesi”. Eğitim Bilim Toplum, c. 21, sy 82, Haziran 2023, ss. 173-07, https://izlik.org/JA66CU57LZ.
Vancouver
1.Huri Kiraz Özdoğan. Tarımlaştırma ve Tarımsızlaştırma: İstanbul’da Bostancılığa Bütünsel Bakış Denemesi. EBT [Internet]. 01 Haziran 2023;21(82):173-207. Erişim adresi: https://izlik.org/JA66CU57LZ