Aile ve Çocuk Edebiyatı Üzerine Yapılan Akademik Araştırmaların Bibliyometrik Analizi

Öz

2025 yılı, aile kurumunun ulusal ve uluslararası ölçekte toplumsal, kültürel, politik gündemin odağına taşındığı, böylece aile kurumunun öneminin vurgulandığı kritik bir dönüm noktasıdır. Aile temasının çocuk edebiyatı araştırmalarında konu edilmesi hem çocuk edebiyatında ailenin yeri ve öneminin kabul edilmesi hem de akademik ilginin aile okuryazarlığına yönelmesi bakımında önem taşır. Bu araştırmada Web of Science (WoS) veri tabanında aile ve çocuk edebiyatı üzerine yayımlanmış akademik çalışmaların bibliyometrik analizini gerçekleştirmek amaçlanmıştır. Araştırmada genel tarama modeli kullanılmış ve bibliyometrik analiz tekniği uygulanmıştır. Araştırmada 291’i makale olmak üzere, 9 farklı doküman tipinde toplam 332 akademik çalışma analiz edilmiştir. VOSviewer paket programıyla gerçekleştirilen analiz sonuçlarına göre bibliyometrik göstergeler üzerinden sayısal analizler yapılmıştır. Buna göre en fazla yayın yapılan yılın 2024, en çok yayın yapılan dilin İngilizce, en fazla yayım sayısı olan ülkenin ABD, en çok yayın yapan kurumun Georgia Üniversite Sistemi, en çok yayın yapan yazarın Ann Alston, en fazla makale yayımlayan derginin Children’s Literature in Education, en sık tekrarlanan anahtar sözcüklerin çocuk edebiyatı, edebiyat, çokkültürlü edebiyat ve aile okuryazarlığı olduğu belirlenmiştir. Bu araştırmanın aile ve çocuk edebiyatı alanlarını yönlendiren bilimsel araştırmaları bütüncül bir bakış açısıyla tanımak isteyen araştırmacılara ve bilimsel politika yapıcılara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• aile
• çocuk edebiyatı
• aile okuryazarlığı
• bibliyometrik analiz

Bibliometric Analysis of Academic Research on Family and Children's Literature

Öz

The year 2025 marks a critical turning point, as the institution of the family has been brought to the forefront of the social, cultural, and political agenda at both the national and international levels, thereby emphasizing its importance. Including the family theme in children's literature research is significant in acknowledging the place and importance of the family in children's literature and directing academic interest toward family literacy. This study aims to conduct a bibliometric analysis of academic studies published on family and children's literature in the Web of Science (WoS) database. A general screening model was used in the study, and bibliometric analysis techniques were applied. A total of 332 academic studies in 9 different document types, including 291 articles, were analyzed in the study. Numerical analyses were performed based on bibliometric indicators according to the analysis results obtained using the VOSviewer software package. Accordingly, it was determined that the year with the most publications was 2024, the language with the most publications was English, the country with the most publications was the USA, the institution with the most publications was the University System of Georgia, the author with the most publications was Ann Alston, the journal with the most articles published was Children's Literature in Education. The most frequently repeated keywords were children's literature, literature, multicultural literature, and family literacy. This research is expected to contribute to researchers and scientific policymakers who wish to understand the scientific research guiding the fields of family and children's literature from a holistic perspective.

Anahtar Kelimeler

• family
• children's literature
• family literacy
• bibliometric analysis

Kaynakça

1. Adam, H., Murphy, S., Urquhart, Y., & Ahmed, K. (2024). Where are the diverse families in Australian children's literature? Impacts and consideration for language and literacy in the early years. Education Sciences, 14(9), 1006. http://doi.org/10.3390/educsci14091006
2. Arıcı, A. F. (2016). Erken çocukluk dil gelişiminde ailenin rolü. Türkiye Eğitim Dergisi, 1(1), 66-78.
3. Aslan, C. ve Burgul Adıgüzel, F. (2024). Çocuk kitapları yetişkinlere ne söylüyor?. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 57(2), 531-538. https://doi.org/10.30964/auebfd.1309081
4. Brohi, A. F. (2023). Çocuk edebiyatında son eğilimler ve dijitalleşmenin etkisi. Yıldız, B. V. ve Şimşek, T. (Editörler), 10. Uluslararası Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu Bildiriler Kitabı “Çocuk ve Gençlik Edebiyatında Dil, Kültür ve Gelenekler; Tarih, Şiir, Kalkınma Stratejileri” (55-59).
5. Bucar, M. R. F., Luz, E. D., & Vicente, K. B. (2023). The children's literature in the learning process of secondary school students: a case study. Humanidades & İnovacao, 10(23), 336-349.
6. Büyüktaşkapu, S. (2012). Okul öncesi eğitimi sürecinde çocuklara uygulanan aile destekli okumaya hazırlık programının ilkokuldaki okuma başarılarına etkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(1), 301-316.
7. De Sarlo, G., Guichot-Muñoz, & E. Hunt-Gómez, C. (2022). Sketching motherhood. Maternal representation in contemporary picturebooks: the case of Spain. Children’s Literature in Education, 54(2), 199-222. http://doi.org/10.1007/s10583-021-09474-5
8. Güzelyurt, T. ve Özkan, Ö. (2018). Ailede yaşanan değişimler: çocuk kitaplarına yönelik bir inceleme. Çocuk Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 1(1), 1-19.

9. Gök, S. ve Yıldırım, K. (2023). Okuma kültürünün geliştirilmesine yönelik aile farkındalık programının etkililiği: Bir karma yöntem araştırması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 11(1), 135-158.
10. İnaltekin, T. ve Karaçöp, A. (2020). Eğitimde aile katılımına yönelik akademik çalışmaların bibliyometrik analizi (2000-2020). Çocuk Hakları ve Eğitimi Dergisi, 1(1), 01-24. http://doi.org/10.29329/jcre.2020.287.1
11. İnce Samur, A. Ö. (2021). Creating a reading culture in a preschool in collaboration with children, Teachers and Parents. International Journal of Progressive Education, 17(4), 405-436.
12. Khodabandelou, R., Mehran, G., & Nimehchisalem, V. (2018). A bibliometric analysis of 21st century research trends in early childhood education. Revista Publicando, 5, 137–163.
13. Koç, O. (2021). Çocuk edebiyatı ve çocuk kitaplarına yönelik toplumsal bir bakış. International EUropean Journal of Managerial Research Dergisi 5(9). 379-395.
14. Koyuncuoğlu, A. (2021). Çocuk edebiyatının dünya’daki ve Türkiye’deki tarihsel gelişimi. Spor, Eğitim ve Çocuk. 1(1), http://doi.org/1-16. 10.5505/sec.2021.25743
15. Kuzu Karadağ, S. (2023). Çocuk edebiyatı eserlerinde aile üzerine bir araştırma: aile tipleri, aile içi iletişim ve tutumlar. Journal of Children’s Literature and Language Education, 6(2), 122-145. http://doi.org/10.47935/ceded.1345620
16. Küreci, S. ve Küreci, C. (2024). Web of science veritabanında yayımlanan çocuk edebiyatı çalışmalarının bibliyometrik analizi. Trakya Eğitim Dergisi, 14(1), 226-240. http://doi.org/10.24315/tred.1340452
17. Namazcı, M. ve Arıcı, A. F. (2020). Türkiye’de Üç Kuşakta Değişen Aile: Çocuk Kitapları Örneği. Türkiye Eğitim Dergisi, 5(2), 375-395.
18. Özşahin, M. (2024). Modern edebiyat ve sosyal eleştiri bağlamında çocuk teması. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 9(1), 272-289. https://doi.org/10.32321/cutad.1427649
19. Öztürk, O. ve Gürler, G. (Ed.) (2022). Bir Literatür İncelemesi Aracı Olarak Bibliyometrik Analiz. Nobel Yayıncılık.
20. Öztürk Samur, A. ve Çiftçi Y. (2019). Ailelerin nitelikli çocuk edebiyatı ürünlerini seçebilme yetkinlikleri. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18, 327-354.
21. Rogers, R., Calle-Diaz, L., & Vasser-Elong, J. (2023). Family literacies as peacemaking: representations in children's literature. Journal of Early Childhood Literacy, 25(3), 723-748. http://doi.org/10.1177/14687984231191058
22. Ruiz-Matin, L. & Prados, M.A.H. (2016). Family education. a bibliometric analysis. Revista Latinoamericana de Estudios de Familia, 8, 9-25.
23. Sergeev, D. (2023). Latina American and Caribbean single mothers in Anglophone children's picture books. Children’s Literature in Education, 56(2), 225-237.
24. Sergeev, D. (2024). Single Motherhood in Russian Illustrated Magazine Murzilka (2000–2021). Canadian-American Slavic Studies, 59(1), 108-127.
25. Sever, S. (2016). Çocuğun Gelişim Sürecinde, Etkileşim ve Oyun Aracı Olarak Kitap – Edebiyat. Sever, S. ve Karagül, S. (Ed.), Uluslararası Türk Masal Dünyası ve doğumunun 100. yılında Oğuz Tansel Sempozyumu bildiriler kitabı, ÇOGEM Eğitim, Araştırma ve İnceleme Dizisi No. 5, (ss. 13-23). Ankara Üniversitesi Basımevi.
26. Sönmez, M., Özden, B. ve Çetinkaya, F. Ç. (2024). Aile okuryazarlığı programı ile ebeveynlerin okuma kültürü oluşturma yeterliliklerinin geliştirilmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 9(2), 306-316. http://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1567162
27. Söylemez, E. T. Ç. ve Demirel, B. (2024). Okul öncesi eğitim ve aile çalışmalarında son on yıla bakış: bir bibliyometrik analiz çalışması. III. International Çanakkale Scientific Studies Conference sunulan bildiri. Çanakkale.
28. Yılmaz, O. ve Yakar, Y. M. (2018). Türk çocuk edebiyatında sorun odaklı yaklaşım. Çocuk ve Medeniyet, 3(6), 29-42.