Araştırma Makalesi

Osmanlı Kanunnameleri ve İstanbul Şer’iye Sicilleri Çerçevesinde Tazir Cezaları

Cilt: 29 Sayı: 1 20 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Osmanlı Kanunnameleri ve İstanbul Şer’iye Sicilleri Çerçevesinde Tazir Cezaları

Öz

Bu çalışma, Osmanlı kanunnameleri ve şer’iye sicilleri bağlamında Osmanlı ceza hukukundaki ta’zir cezalarına odaklanmaktadır. Fıkıh diye adlandırılan İslam hukuku, çeşitli kısımlara ayrılır. İslam ceza hukuku (ukubat) bu kısımlardandır. Ukubat kitaplarında, had-kısas ve ta’zir suç ve cezalarının tasnifi yaygın olarak kullanılmakta ve kabul görmektedir. Ta’zir suç ve cezaları; Şari’in hakkında, Kur’an- Kerim veya hadis-i şeriflerle belirli bir ceza tespit etmediği, ancak toplumda karmaşaya neden olduğu için Şari’ tarafından yasaklanmış olan suçlardır. Bu suçların tespiti ve suçlara ilişkin verilecek cezalar devlet başkanı veya görevlendireceği kadı tarafından maslahata göre takdir edilir. Osmanlı hukukunda Tanzimat dönemine kadar, ta’zir suç ve cezalarının düzenlenmesi umumi kanunnameler yoluyla olmuştur. Tanzimat döneminde ise, 1840, 1851 ve 1858 yıllarında üç tane ceza kanunnamesi çıkarılmış ve ta’zir suç ve cezaları bu kanunnamelerde düzenlenmiştir. Osmanlı’da, ta’zir cezası olarak da “ölüm”, “hapis cezası (hapis cezasının özel infaz şekilleri olan kürek cezası, prangabentlik cezası ve kalebentlik cezası)”, “para cezaları”, “darb (sopa) cezası”, “sürgün cezası” gibi cezalar verilmiştir. Ayrıca çok sayıda şer’iye sicilinden anlaşılacağı üzere yukarıda bahsettiğimiz ve bunlardan ayrı çeşitli ta’zir cezaları sıklıkla uygunsuz eylemi gerçekleştirene verilmiştir. Bu çalışma, önce İslam ceza hukukunun genel özelliklerini ile had-kısas-ta’zir suçlarının sınıflandırılmasını ve esasen daha sonra Osmanlı dönemindeki ta’zir suç ve cezalarını bilhassa kanunnameler ve şer’iye sicillerinden yararlanarak sınırlandırıp incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akgündüz, Ahmed, Osmanlı Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri II. Beyazıd Devri Kanunnameleri 2, FEY Vakfı Yayınları, İstanbul 1990.
  2. Akgündüz, Ahmed, Osmanlı Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri III. Murad Devri Kanunnameleri ve III. Mehmed Devri Kanunnameleri 8, FEY Vakfı Yayınları, İstanbul 1990.
  3. Akgündüz, Ahmed, Osmanlı Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri Kanuni Devri Kanunnameleri Merkezi ve Umumi Kanunnameler 4, FEY Vakfı Yayınları, İstanbul 1990.
  4. Akgündüz, Ahmed, Osmanlı Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri Kanuni Devri Kanunnameleri Eyalet Kanunnameleri 5, FEY Vakfı Yayınları, İstanbul 1990.
  5. Akgündüz, Ahmed, Osmanlı Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri Osmanlı Hukukuna Giriş ve Fatih Devri Kanunnameleri 1, FEY Vakfı Yayınları, İstanbul 1990.
  6. Akgündüz, Ahmed, Osmanlı Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri Yavuz Sultan Selim Devri Kanunnameleri 3, FEY Vakfı Yayınları, İstanbul 1990.
  7. Akgündüz, Ahmet, “Kanunnamelerdeki Ceza Hukuku Hükümleri ve Şer’i Tahlili”, İslami Araştırmalar Dergisi, C. 12, S. 1, 1999, s. 1-16.
  8. Akgündüz, Ahmet, Islamıc Law in Theory and Practice Islamic Public Law, Iur Press Publications, Rotterdam 2011.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

1 Kasım 2024

Kabul Tarihi

5 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 29 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Artukoğlu, M. N. (2025). Osmanlı Kanunnameleri ve İstanbul Şer’iye Sicilleri Çerçevesinde Tazir Cezaları. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 29(1), 215-277. https://doi.org/10.60002/ebyuhfd.1577669
AMA
1.Artukoğlu MN. Osmanlı Kanunnameleri ve İstanbul Şer’iye Sicilleri Çerçevesinde Tazir Cezaları. Erzincan-HFD. 2025;29(1):215-277. doi:10.60002/ebyuhfd.1577669
Chicago
Artukoğlu, Muhammed Necat. 2025. “Osmanlı Kanunnameleri ve İstanbul Şer’iye Sicilleri Çerçevesinde Tazir Cezaları”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 29 (1): 215-77. https://doi.org/10.60002/ebyuhfd.1577669.
EndNote
Artukoğlu MN (01 Haziran 2025) Osmanlı Kanunnameleri ve İstanbul Şer’iye Sicilleri Çerçevesinde Tazir Cezaları. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 29 1 215–277.
IEEE
[1]M. N. Artukoğlu, “Osmanlı Kanunnameleri ve İstanbul Şer’iye Sicilleri Çerçevesinde Tazir Cezaları”, Erzincan-HFD, c. 29, sy 1, ss. 215–277, Haz. 2025, doi: 10.60002/ebyuhfd.1577669.
ISNAD
Artukoğlu, Muhammed Necat. “Osmanlı Kanunnameleri ve İstanbul Şer’iye Sicilleri Çerçevesinde Tazir Cezaları”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 29/1 (01 Haziran 2025): 215-277. https://doi.org/10.60002/ebyuhfd.1577669.
JAMA
1.Artukoğlu MN. Osmanlı Kanunnameleri ve İstanbul Şer’iye Sicilleri Çerçevesinde Tazir Cezaları. Erzincan-HFD. 2025;29:215–277.
MLA
Artukoğlu, Muhammed Necat. “Osmanlı Kanunnameleri ve İstanbul Şer’iye Sicilleri Çerçevesinde Tazir Cezaları”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 29, sy 1, Haziran 2025, ss. 215-77, doi:10.60002/ebyuhfd.1577669.
Vancouver
1.Muhammed Necat Artukoğlu. Osmanlı Kanunnameleri ve İstanbul Şer’iye Sicilleri Çerçevesinde Tazir Cezaları. Erzincan-HFD. 01 Haziran 2025;29(1):215-77. doi:10.60002/ebyuhfd.1577669

Cited By

creative-commons.jpgBu Eser Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır.