Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinde Muvazaa Halleri ve Teorik Değerlendirilmesi

Öz

İlerleyen teknoloji ile beraber iş yaşamında teknik yardım gerektiren iş ve işlerin yapılmasında sadece bir işverenin işçilerinin çalışması yeterli olmadığı için asıl işveren-alt işveren münasebetine gereksinim duyulmuştur. Fakat uygulamada asıl işveren-alt işveren münasebeti uygulaması kötüye kullanılarak asıl işveren-alt işveren münasebetleri çok yoğun şekilde muvazaalı olarak yapılmıştır. Çalışmamızın ilk kısımda işyerinde muvazaa konusunun iyi bir şekilde anlaşılması için borçlar hukuku bağlamında muvazaanın tanımı, çeşitleri, hüküm ve neticelerini kısaca ele alacağız. İkinci kısımda asıl işveren-alt işveren münasebetinde muvazaa hallerindeki kısıtlamalara, üçüncü kısımda muvazaalı işyeri devrine ve dördüncü kısımda ise ücrette muvazaayı inceleyeceğiz.

Anahtar Kelimeler

• Muvazaa
• asıl işveren-alt işveren münasebeti
• iş yaşamı
• borçlar hukuku
• aldatma.

Teşekkür

BU ZAMANA KADAR BANA EMEĞİ GEÇEN HOCALARIMA VE ERZİNCAN HUKUK DERGİSİ HOCALARIMA SONSUZ ŞÜKRANLARIMI SUNARIM.

The Cases of Collusion and Theoretical Evaluation in the Relationship Between Principal Employer and Subcontractor

Öz

With the advancing technology, in the business world, it has become necessary to establish a relationship between the main employer and subcontractor, as it is not sufficient for only the workers of a single employer to perform the tasks that require technical assistance. However, in practice, the relationship between the main employer and subcontractor has been misused, leading to a significant amount of fraudulent arrangements. In the first part of our study, we will briefly address the definition, types, provisions, and consequences of fraud in the context of obligations law to ensure a good understanding of the issue of fraud in the workplace. In the second part, we will discuss the restrictions on fraudulent situations in the main employer-subcontractor relationship, in the third part we will examine fraudulent workplace transfers, and in the fourth part, we will analyze wage fraud.

Anahtar Kelimeler

• Collusion
• main employer-subcontractor relationship
• business life
• obligations law
• deception.

Kaynakça

1. KAYNAKÇA Akıntürk, Turgut/Ateş, Derya, Borçlar Hukuku, 30. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2022.
2. Aktay, Nizamettin, “İş Güvencesinde Otuz (30) Sayısının Tespiti ve Şirketler Grubu Kavramı “Bordro İşvereni” Tabiri Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinde Muvazaa Tabiri”, Sicil İş Hukuku Dergisi, S. 11, 2008, s. 59-64.
3. Akyiğit, Ercan, Bireysel İş Hukuku Ders Kitabı, 3. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2023.
4. Akyiğit, Ercan, İçtihatlı ve Açıklamalı 4857 Sayılı İş Kanunu Şerhi (C.I),3. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2008.
5. Akyiğit, Ercan, İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda Alt İşverenlik, 2. Bası, Seçkin Yayıncılık, İstanbul 2013. Akyiğit, Ercan, İş Hukuku, 15. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
6. Alpagut, Gülsevil, “Alt İşveren Yönetmeliğinin Hukuka Aykırılığı Üzerine”, İşveren Dergisi, C. XLVII, S. 2, 2008, s. 58 62.
7. Alpagut, Gülsevil, “Alt İşverenlik Yönetmeliği ve Hukuka Uygunluk Sorunu”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, S. 20, 2008, s. 1347-1359.
8. Alpagut, Gülsevil, “4857 Sayılı İş Yasası ile Alt işveren Yasasındaki Yeni Yapılanma”, Yeni İş Yasasının Alt işveren Kurumuna Bakışı Sorunların Değerlendirilmesi ve Çözümleri, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Araştırma ve Uygulama Merkezi ile 06 Mayıs 2004 Tarihinde Ortaklaşa Düzenlenen Toplantı Notları (Mayıs 20024), https://intes.org.tr/wp-content/uploads/2020/07/yeni-is-yasasinin-alt-isveren kurumuna bakisi.pdf, E.T. 03.06.2025.

9. Arıcı, Kadir, “Yeni İş Kanunu ve Alt İşveren İlişkisinin Sınırlandırılması Sorunu”, İÜİFM, C. LV, S.1, 2005, s. 485-509. Arslanoğlu, Mehmet Anıl, İş Kanununda Esneklik Temelli Üçlü Sözleşmesel İlişkiler Geçici İş İlişkisi-Asıl İşveren-Alt İşveren, Legal Yayıncılık, İstanbul 2005.
10. Atamulu, İsmail, Türk Borçlar Hukukunda Muvazaa, Adalet Yayınevi, Ankara 2017.
11. Aydınlı, İbrahim, Türk İş Hukukunda Alt İşveren (Taşeron) İlişkisi ve Muvazaa Sorunu, 5. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021.
12. Aykaç, Hande Bahar, İş Hukukunda Alt İşveren, Beta Yayıncılık, İstanbul 2011.
13. Başbuğ, Aydın/Yücel Bodur, Mehtap, İş Hukuku, 6. Bası, Beta Yayıncılık, Ankara 2021.
14. Bilgili, Fatih/Demirkapı, Ertan, Borçlar Genel Hükümler, 16. Bası, Dora Yayınları, Bursa 2021. 596 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (539-598).
15. Boz Eravcı, Deniz, “İşverenin Alt İşverenin İşçileri Üzerindeki Koruma Yükümlülüğünün Değerlendirilmesi”, AÜİİFD, C. XXI, S. 2, 2020, s. 19-34.
16. Caniklioğlu, Nurşen, “Asıl İşveren Alt İşveren İlişkisinin Unsurları-Unsur Yokluğunun ve Geçersizliğin Sonuçları”, Sicil İş Hukuku Dergisi, S.50, 2023, s. 11-42.
17. Caniklioğlu, Nurşen, “Yargı Kararları Işığında Asıl İşveren Alt İşveren İlişkisinde Muvazaa”, Yeni Gelişmeler Işığında İş Hukuku Uygulama Sorunları ve Çözüm Önerileri Semineri (Adana, Türkiye, 11-12 Nisan, 2025). Çelik, Nuri, “İş Hukukumuzda Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinin Önemli Bazı Sorunları”, Sicil İş Hukuku Dergisi, S. 17, 2010, s. 5-16.
18. Çelik, Nuri/Caniklioğlu, Nurşen/Canbolat, Talat/Özkaraca, Ercüment, İş Hukuku Dersleri, 36. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2023.
19. Doğan, Murat/Şahan, Gökhan/Atamulu, İsmail, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Ders Kitabı, 4. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
20. Ekiz, Seda Özgül, “Türk İş Hukukunda Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinde Müteselsil Sorumluluk”, TAAD, S. 52, 2022, s. 237-272.
21. Ekmekçi, Ömer, “Yeni İş Kanunu Karşısında Yargı Dava Süreci ve Olası Uygulama Sorunları”, Mess Mercek Dergisi, S. 6, 2003, s. 132-139.
22. Ekmekçi, Ömer/Yiğit, Esra, Bireysel İş Hukuku Dersleri, 2. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2020. Ekonomi, Münir, “Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinin Kurulması ve Sona Ermesi”, Legal Vefa Toplantıları (II) Prof. Dr. Nuri Çelik’e Saygı Türk İş Hukukunda Üçlü İlişkiler, Editör, Mehmet Uçum, Legal Yayınevi, İstanbul 2008, s. 21-40.
23. Erdoğan, İhsan, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 4. Bası, Gazi Kitabevi, Ankara 2019.
24. Eren, Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 29. Bası, Legem Yayınevi, Ankara 2024.
25. Esener, Turhan/Gündoğdu, Fatih, Borçlar Hukuku 1 Sözleşmelerin Kuruluşu ve Geçerliliği, 22. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2017.
26. Eyrenci, Öner, “4857 Sayılı İş Kanunu ile Getirilen Yeni Düzenlemeler Genel Bir Değerlendirme”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, S. 1, 2004, s. 15-56.
27. Güleşçi, Yusuf, Kamu İşyerlerinde Alt İşveren Uygulaması, Adalet Yayınevi, Ankara 2013.
28. Güzel, Ali, “İş Yasasına Göre Alt İşveren Kavramı ve Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinin Sınırları”, Çalışma ve Toplum Dergisi, C. I, S. 1, 2004, s. 31-65.
29. Hatemi, Hüseyin/Gökyayla, Emre, Borçlar Hukuku Genel Bölüm, 5.Bası, Filiz Kitabevi, İstanbul 2021.
30. İnan, Ali Naim/Yücel, Özge, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 4. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2014. Kocayusufpaşaoğlu, Necip, Borçlar Hukuku Genel Bölüm, 7. Bası, Filiz Kitabevi, İstanbul 2017.
31. Koçoğlu, Adil, Türk İş Hukukunda Asıl İşveren Alt İşveren İlişkisinin Kurulma Koşulları, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2024.
32. Mollamahmutoğlu, Hamdi/Astarlı, Muhittin/Baysal, Ulaş, İş Hukuku, 7. Bası, Lykeion Yayıncılık, Ankara 2022.
33. Narlı, Süleyman Mücahit, “Alt İşverenlik İlişkisinde Uzmanlık Koşulu”, İBD, C. XCIV, S. 4, 2020, s. 235-250.
34. Narmanlıoğlu, Ünal, İş Hukuku Ferdi İş İlişkileri-I, 5. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2014.
35. Nomer, Haluk N., Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 19. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2023.
36. Oğuz, Müge, “Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinden Kaynaklanan Muris Muvazaası”, Selçuk Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu Dergisi, C. III, S. 2, 2020, s. 301-351.
37. Oğuzman, M. Kemal/Öz, M. Turgut, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (C.I), 22. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2024.
38. Özkaya, Eraslan, İnançlı İşlem ve Muvazaa Davaları, 9. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2022.
39. Öztürk, Meltem, “Alt İşveren İşçilerinin Açtığı Davalarda Muvazaa Denetimi Şart Mıdır?”, Sosyal ve Beşerî Bilimlerde Uluslararası Teori, Araştırma ve Derlemeler Cilt 1/Editörler, Hakan Altıntaş, Mustafa Mete, Neslihan Bolat Bozaslan, Serüven Yayınevi, Ankara 2023, s. 273-296.
40. Pehlivan, Metin, Kamu İşyerlerinde Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisi ve Uygulama Sorunları, Adalet Yayınevi, Ankara 2022.
41. Sert Sütçü, Selin, Miras Bırakanın Muvazaalı Hukuki İşlemleri ve Sonuçları, 3. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
42. Soyer, M. Polat, “4857 Sayılı İş Kanunu Açısından Asıl İşveren Alt İşveren İlişkisinin Kurulması ve Sonuçları”, Sicil İş Hukuku Dergisi, S. 1, 2006, s. 16-28.
43. Sümer, Haluk Hadi, “Alt İşveren İşçisinin İşini Aynı İş Yerinde Bir Başka Alt İşverene Bağlı Olarak Sürdürmesi ve Sonuçları”, Sicil İş Hukuku Dergisi, S. 15, 2009, s. 104-112.
44. Süzek, Sarper, “Yeni Türk Borçlar Kanunu Çerçevesinde İş Akdinin Geçersizliği”, MÜHFHAD, C. XX S. 1, 2014, s. 123 141. Süzek, Sarper, İş Hukuku, 23. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2023.
45. Şen, Murat/Naneci, Aslı, “Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisi ve Alt İşverenlik Sözleşmesi”, Sicil İş Hukuku Dergisi, S. 15, 2009, s. 24-53.
46. Taşkent, Savaş, “Alt İşveren”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, S. 2, 2004, s. 363-366.
47. Uçum, Mehmet, Yeni İş Kanunu Seminer Notları, Legal Yayıncılık, İstanbul 2003.
48. Uğur, Ömer, Alt İşverenlik İlişkisi ve Kamu İşyerlerindeki Uygulaması, Seçkin Yayıncılık, İstanbul 2017.
49. Uşan, M. Fatih/Erdoğan, Canan, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, 4. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2023.
50. Yuvalı, Ertuğrul, “Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinde Zorunlu Arabuluculuk”, AkdHFD, C.XI, S. 2, 2021, s. 355-376.