İŞYERİ ARKADAŞLIĞI: STRESLE BAŞA ÇIKMANIN ANAHTARI

Yıl 2025, Sayı: Advanced Online Publication, 168 - 182

Fatma Yılmaz Kılıçkaya

https://doi.org/10.46482/ebyuiibfdergi.1818075

Öz

İşyeri arkadaşlığı, kuruluşlarda çalışan bağlılığını artırabilecek bir kavramdır. İşyeri arkadaşlığı, informal bağları güçlendirerek çalışanların stresini azaltabilir. Bu durum çalışmanın birincil amacını oluştururken, ikincil amaç işyeri arkadaşlığı ve stresin demografik özelliklere göre değişip değişmediğini incelemektedir. Veriler, Türkiye'de bir çağrı merkezindeki 325 çalışandan anket yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Verileri değerlendirmek için doğrulayıcı faktör analizi, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü ANOVA kullanılmıştır. Araştırma, işyeri arkadaşlığının iş stresini önemli ölçüde azalttığını göstermiştir. Araştırma bulguları, işyeri arkadaşlığındaki artışın iş stresindeki azalma ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca, işyeri arkadaşlığı ve iş stresi demografik değişkenler açısından incelendiğinde, kadın çalışanların erkek meslektaşlarına göre daha fazla işyeri arkadaşlığı sergilediği, erkek çalışanların ise kadın çalışanlara göre daha fazla iş stresi yaşadığı ortaya çıkmıştır. Ayrıca, bekar çalışanlar evli çalışanlara göre daha fazla işyeri arkadaşlığı sergilemektedir. İlköğretim mezunu çalışanların işyeri arkadaşlığı düzeyleri daha yüksekken, lisans ve üzeri eğitim almış çalışanlar daha fazla iş stresi yaşamaktadır. Araştırmanın son bulguları, işyeri arkadaşlıklarının ağırlıklı olarak 11 yıl veya daha fazla deneyime sahip bireyler arasında gerçekleştiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Arkadaşlık , işyeri arkadaşlığı , stres

WORKPLACE FRIENDSHIP: THE KEY TO DEALING WITH STRESS

Öz

Workplace friendship is a notion that might enhance employee engagement in organisations. Workplace camaraderie can alleviate employee stress by enhancing informal ties. This setting serves as the primary objective of the study, while the secondary objective examines whether workplace friendship and stress vary based on demographic characteristics. Data were gathered from 325 employees at a call centre in Turkey using a questionnaire method. Confirmatory factor analysis, independent samples t-test, and one-way ANOVA were employed to assess the data. The research indicated that workplace friendship significantly reduces job stress. The research findings indicate that an increase in workplace friendships correlates with a reduction in job stress. Furthermore, an analysis of workplace friendship and job stress concerning demographic variables reveals that female employees exhibit greater workplace friendship than their male counterparts, while male employees experience higher job stress than female employees. Additionally, single individuals demonstrate more workplace friendship than married employees. Employees with primary education had higher levels of workplace camaraderie, but those with a bachelor's degree or higher experienced increased working stress. The latest findings of the study indicate that workplace friendships predominantly occur among individuals with 11 or more years of experience.

Anahtar Kelimeler

friendship , workplace friendship , stress

Kaynakça

• AUHAGEN, Ann Elisabeth (1996), Adult friendship, In Ann Elisabeth, and Maria von Salisch (Ed.), The diversity of human relationships, 229-247, Cambridge University Press, New York.
• COHEN, Jacob. (1988), Statistical power analysis for the behavioral sciences (2. Baskı), Lawrence Earlbaum Associates, Hillsdale, NJ.
• BARNEY, Jay B. (1985), “Dimensions of informal social network structure: Toward a contingency theory of informal relations in organizations”, Social Networks, Vol 7(1); 1-46. doi: 10.1016/0378-8733(85)90007-3
• BERMAN, Evan M., WEST, Jonathan P. and RICHTER, Maurice. N. (2002), “Workplace relations: Friendship patterns and consequences (according to managers)”, Public Administration Review, Vol 62(2); 217-230. doi: 10.1111/0033-3352.00172
• BÜYÜKYILMAZ, Ozan ve BİÇER, Can. (2018), “İşyeri arkadaşlığının işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde işe bağlılığın aracılık rolü”, Social Sciences, Vol 13(2); 28-41. doi: 10.12739/NWSA.2018.13.2.3C0170
• CHEN, C.hih Yen; MAO, Hsiu. Yen; HSIEH, An Tien; LIU, Li Li and YEN, Ching. Hui (2013), “The relationship among interactive justice, leader–member exchange, and workplace friendship”, The Social Science Journal, Vol 50(1); 89-95. doi: 10.1016/j.soscij.2012.09.009
• CHUANG, Ning-Kuang and LEI, Simon. A. (2011), “Job stress among casino hotel chefs in a top-tier tourism city”, Journal of Hospitality Marketing & Management, Vol 20(5); 551-574. doi: 10.1080/19368623.2011.570642
• CLEVELAND, Jeanette N.; O'NEILL, John W.; HIMELRIGHT, Jodi L.; HARRISON, Michelle M.; CROUTER, Ann C. and DRAGO, Robert (2007), “Work and family issues in the hospitality industry: Perspectives of entrants, managers, and spouses”, Journal of Hospitality & Tourism Research, Vol 31(3); 275-298. doi: 10.1177/1096348007299919
• COHEN, Sheldon; KAMARCK, Thomas and MERMELSTEIN, Robin (1983), “A global measure of perceived stress”, Journal of Health and Social Behavior, Vol 24; 385-396. doi: 10.2307/2136404
• ÇALIŞKAN, Sezer Cihan (2011), “Çalışanların psikolojik güçlendirilme algıları üzerinde işyeri arkadaşlıkları ve örgütsel iletişimin etkisi”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Vol 20(3); 77-92.
• DANNA, Karen and GRIFFIN, Ricky W. (1999), “Health and well-being in workplace: a review and synthesis of the literature”, Journal of Management, Vol 25(3); 357-384. doi: 10.1016/S0149-2063(99)00006-9
• DEFRANK, Richard S. and IVANCEVICH, John M. (1998), “Stress on the job: An executive update”, The Academy of Management Executive, Vol 12(3); 55-56. doi: 10.5465/ame.1998.1109050
• DOĞAN, Bülent; ELÇİ, Meral ve MURAT, Gülay (2019), “Örgütsel iletişimin ve işyeri arkadaşlıklarının psikolojik güçlendirmeye olan etkileri: bir kamu kurumunda ampirik bir çalışma”, Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol 20(2); 25-43.
• FEHR, Beverley (1996), Friendship processes, Sage, Thousand Oaks, CA.
• GENÇ, Necati (2005), Yönetim ve organizasyon, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
• DUCK, Steve Ed, et al. Handbook of personal relationships: Theory, research and interventions. John Wiley & Sons, 1988.
• HUANG, Shien-Ping (2016), “A study on the effects of emotional intelligence and workplace friendship on job satisfaction and performance of employees in micro-enterprises”, Journal of Interdisciplinary Mathematics, Vol 19(3); 567-583. doi: 10.1080/09720502.2016.1196050
• HWANG, Jinsoo; HYUN, Seung-Soo and PARK, Jongseung (2013), “Segmentation of hotel employees by occupational stress and differences in demographic characteristics”, Asia Pacific Journal of Tourism Research, Vol 18(3); 241-261. doi: 10.1080/10941665.2011.647040
• JEHN, Karen A. and SHAH, Priti Pradhan (1997), “Interpersonal relationships and task performance: an examination of mediating processes in friendship and acquaintance groups”, Journal of Personality and Social Psychology, Vol 72(4); 775–790. doi: 10.1037/0022-3514.72.4.775
• JOU, Rong-Chang; KUO, Chung-Wei and TANG, Mei-Ling (2013), “A study of job stress and turnover tendency among air traffic controllers: The mediating effects of job satisfaction”, Transportation Research Part E, Vol 57; 95-104. doi: 10.1016/j.tre.2013.01.009
• KARACAOĞLU, Korhan; AKSOY, Muhibbi Suat; ve ŞAHİN, Serhat (2019a), “Örgütlerde algılanan mağduriyetin intikam niyetine etkisinde işyeri arkadaşlığının düzenleyici rolü: Kayseri’de bir işletme uygulaması”, İş ve İnsan Dergisi, Vol 6(2); 177-188. doi: 10.18394/iid.517569
• KARACAOĞLU, Korhan ve ARAT, Hilal. (2019b), “Otel işletmelerinde çalışanların örgütsel politika algıları ile işe yabancılaşmaları arasındaki ilişkide iş stresinin düzenleyici rolü”, Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, Vol 25; 253-266. doi: 10.18092/ulikidince.579040
• KLINE, Rex B. (2011), Convergence of structural equation modeling and multilevel modeling, In The SAGE handbook of innovation in social research methods, 562-589.
• KUNDAY, Özleem (2014), “Investigating the role of workplace friendship on organizational commitment”, International Journal of Management Sciences and Business Research, Vol 3(6); 32-39.
• LIDEN, Robert C and MASLYN, John M. (1998), “Multidimensionality of leader-member exchange: an empirical assessment through scale development”, Journal of Management, Vol 24(1); 43–72. doi: 10.1016/S0149-2063(99)80053-1
• LIU, Jun; KWAN, Ho Kwong; FU, Ping Ping and MAO, Yina (2013), “Ethical leadership and job performance in China: The roles of workplace friendships and traditionality”, Journal of Occupational and Organizational Psychology, Vol 86; 564-584. doi: 10.1111/joop.12027
• MAO, Hsiao-Yen (2006), “The relationship between organizational level and workplace friendship”, The International Journal of Human Resource Management, Vol 17(10); 1819-1833. doi: 10.1080/09585190600965316
• MCGRATH, Joseph E (1976), Stress and behavior in organizations, In M. D. Dunutte (Ed.), Handbook of industry and organizational psychology (1. Baskı), Rand Mc Nally College Publishing Company, Chicago.
• MORRISON, Rachel L. and NOLAN, Terry (2007), “Too much of a good thing? Difficulties with workplace friendships”, Business Review, Vol 9(2); 33-41.
• MORRISON, Rachel L. (2008), “Are women tending and befriending in the workplace? Gender differences in the relationship between workplace friendships and organizational outcomes”, Sex Roles, Vol 60(1-2); 1-13. doi: 10.1007/s11199-008-9513-4
• NIELSEN, Ivy K.; JEX, Steve M. And ADAMS, Gary A (2000), “Development and validation of scores on a two-dimensional workplace friendship scale”, Educational and Psychological Measurement, Vol 60(4); 628-643. doi: 10.1177/00131640021970655
• OKOE, Abednego Feehi; BOATENG, Henry ve MENSAH, Tiniwah Deborah (2016), “The effects of job satisfaction, employee commitment, workplace friendship and team culture on service recovery performance”, Management Science Letters, Vol 6(11); 713-722. doi: 10.5267/j.msl.2016.9.002
• ÖZKALP, Enver ve KIREL, Çiğdem (2010), Örgütsel davranış, Ekin Basım Yayın Dağıtım, Bursa.
• POTGIETER, Ingrid L.; COETZEE, Melinde and FERREIRA, Nadia (2018), “The role of career concerns and workplace friendship in the job embeddedness-retention practices satisfaction link”, SA Journal of Industrial Psychology, Vol 44(1); 1-9.
• RAWLINS, William Keith (1992), Friendship matters: Communication, dialectics, and the life course, Aldine DeGruyter, New York.
• RIORDAN, Christine M. and GRIFFETH, R. Wayne (1995), “The opportunity for friendship in the workplace: An underexplored construct”, Journal of Business and Psychology, Vol 10; 141-154. doi: 10.1007/BF02249575
• ROSS, Judith A. (1997), “Does friendship improve job performance?”, Harvard Business Review, Vol 75; 8-9.
• SEGERSTROM, Suzanne C. and O’CONNOR, Daryl B. (2012), “Stress, health and illness: Four challenges for the future”, Psychology and Health, Vol 27(2); 128-140. doi: 10.1080/08870446.2012.659516
• SIAS, Patricia M. and CAHILL, Daniel J. (1998), “From coworkers to friends: the development of peer friendships in the workplace”, Western Journal of Communication, Vol 62(3); 273-299.
• SIAS, Patricia M.; HEATH, Renee G.; PERRY, Tara; SILVA, Deborah and FIX, Bryan (2004), “Narratives of workplace friendship deterioration”, Journal of Social and Personal Psychology, Vol 21(3); 321-340. doi: 10.1177/0265407504042835
• SONG, Seok Hwi (2006), “Workplace friendship and employees’ productivity: LMX theory and the case of the Seoul city government”, International Review of Public Administration, Vol 11(1); 47-58. doi: 10.1080/12294659.2006.10805077
• SOYSAL, Abdullah (2009), “Farklı sektörlerde çalışan işgörenlerde örgütsel stres kaynakları: Kahramanmaraş ve Gaziantep’te bir araştırma”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Vol 14(2); 333-359.
• ŞAHİNBAŞ, Furkan ve ERİGÜÇ, Gülsün (2019), “Pozitif örgütsel davranış yaklaşımıyla işyeri arkadaşlığı ve işe adanma ilişkisi: Sağlık çalışanları üzerine bir araştırma”, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, Vol 15(4); 1201-1225.
• TING, Shueh-Chin and HO, Mei-Hsin (2017), “The influence of workplace friendship, job involvement, and organizational identification on job performance”, International Journal of Humanities and Social Sciences, Vol 9(6); 46-57.
• WRIGHT, Paul H. (1978), “Toward a theory of friendship based on a conception of self”, Human Communication Research, Vol 4(3); 196-207. doi: 10.1111/j.1468-2958.1978.tb00609.x
• YILMAZ, Fatma ve KUMKALE, İlknur (2018), “Jenerik stratejiler, entelektüel sermaye ve informal ilişkilerin firma performansı üzerindeki etkileri”, Uluslararası Hakemli Ekonomi Yönetimi Araştırmaları Dergisi, Vol 15; 37-66. doi: 10.17373/UHEYAD.2018.1.4