Popüler Diyetlerin Sağlık Üzerine Etkileri

Zişan Taşdemir Yaman; Ahmet Güner

Popüler Diyetlerin Sağlık Üzerine Etkileri

Öz

Obezitenin son yıllarda giderek artmasının temel sebebi alınan kalorinin harcanan kaloriden fazla olmasıdır. İnsanların estetik kaygılarıyla birlikte hızlı vücut ağırlığı kaybı istekleri de artmaktadır. Bu noktada insanların vücut ağırlıklarını azaltma ya da korumaları için çeşitli diyetler uyguladıkları ancak başta aralıklı açlık diyeti, ketojenik diyet ve glutensiz diyet gibi pek çok popüler diyetin ön plana çıktığı görülmektedir. Popüler diyetlerin kısa sürede olumlu sonuçlar verdiği düşünülse de uzun sürede ne tür yan etkilerinin görülebileceğine dair net bilgiler mecvut değildir. Diyetin parmak izi gibi kişiye özgü olduğu, bir kişi üzerinde etkili olan bir diyetin farklı kişilerde aynı etkiyi gösteremeyeceği durumu da unutulmamalıdır ve kişisel farklılıklara göre uzman eşliğinde beslenme planlamaları yapılmalıdır. Bu derleme, popüler diyetlerin sağlık üzerine etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akansel, M.G. (2021). Sağlıklı bireylerde ketojenik diyetin bağırsak mikrobiyotası üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi. Doktora Tezi, Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Akpınar, Ş., Akbulut, G. (2019). Aralıklı açlık diyetlerinin ağırlık denetimi ve sağlık çıktıları üzerindeki etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi (SDÜ) Sağlık Bilimleri Dergisi, 10, 177-183.
Aksoy, M. (2016). Beslenme Biyokimyası, 5. Baskı, Ankara, Hatipoğlu Yayınları, S. 1.
Aksu, D., Aksu, B. (2020). İnsan mikrobiyatası. Eskişehir Teknik Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi - C Yaşam Bilimleri ve Biyoteknoloji, 9, 146-154.
Alpat, İ., Dumlu Bilgin, G. (2018). Glutensiz Diyet: Trend mi yoksa tedavi yöntemi mi?. International Peer-Review Journal Nutrition Research, 12, 83-116.
Anic, K., Schmidt, M.W., Furtado, L., Weidenbach, L., Battista, M.J., Schmidt, M., Schwab, R., Brenner, W., Ruckes, C., Lotz, J., Lackner, K.J., Hasenburg, A,. Hasenburg, A. (2022). Intermittent Fasting-Short-and Long-Term Quality of Life, Fatigue, and Safety in Healthy Volunteers: A Prospective, Clinical Trial. Nutrients, 14, 4216.
Avcı, S. (2016). Glutensiz diyetin kilo kaybı üzerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Aydoğdu, G.S., Akbulut, G. (2020). Aralıklı Açlık Diyetleri ve Düşük Karbonhidratlı Diyetlerin Obezite Tedavisindeki Etkisi. Beslenme ve Diyet Dergisi, 48, 98-106. Ayyıldız, F., Yıldıran, H. (2019). Farklı diyet modellerinin bağırsak mikrobiyotası üzerine etkisi. Beslenme ve Diyet Dergisi, 47, 77-86.

Bayraktar, M., Aydemir, H. (2021). Ketogenic Diet and Mood Disorder. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tıp Dergisi, 8, 69-74.
Bayram S, Göz B, Aktas N. 2018. A New Diet Trend in Weight Management: Intermittent Fasting. International Conference on Food, Nutrition and Dietetics, Gastronomy Research (FONGAR), Conference Proceeding Book, p.559-563, 28-30 November, Alanya/Turkey
Baysal, A. (2012). Beslenme, 14. Baskı, Ankara, Hatipoğlu Yayınları, s.9-9, 17-18, 273-274.
Bekar, C., Gerboğa, R. (2023). Aralıklı açlığın ağırlık kaybı ve kardiyometabolik sağlık üzerine etkileri. Current Perspectives on Health Sciences, 4, 1-9.
Bonder, M.J., Tigchelaar, E.F., Cai, X., Trynka, G., Cenit, M.C., Hrdlickova, B., Zhong, H., Vatanen, T., Gevers, D., Wijmenga, C., Wang, Y., Zhernakova, A. (2016). The influence of a short-term gluten-free diet on the human gut microbiome. Genome Medicine, 8, 1-11.
Bostock, E., Kirkby, K.C., Taylor, B.V., Hawrelak, J.A. (2020). Consumer reports of “keto flu” associated with the ketogenic diet. Frontiers in Nutrition, 20.
Bulka, C.M., Davis, M.A., Karagas, M.R., Ahsan, H., Argos, M. (2017). The unintended consequences of a gluten-free diet. Epidemiology, 28, e24-25.
Büyük, N., Ayyıldız, F. (2022). Glutensiz Diyetin Mikrobiyotaya Etkisi. Sağlık Bilimlerinde Değer, 12(3), 548-553.
Cerqueira, F.M., da Cunha, F.M., da Silva, C.C.C., Chausse, B., Romano, R.L., Garcia, C.C., Colepicolo, P., Medeiros, M.H.G., Kowaltowski, A.J. (2011). Long-term intermittent feeding, but not caloric restriction, leads to redox imbalance, insulin receptor nitration, and glucose intolerance. Free Radical Biology and Medicine, 51, 1454-1460.
Crosby, L., Davis, B., Joshi, S., Jardine, M., Paul, J., Neola, M., Barnard, N.D. (2021). Ketogenic diets and chronic disease: weighing the benefits against the risks. Frontiers in Nutrition, 8, 702802.
Çelik, Ö.M., Köksal, E. (2020). Aralıklı açlık uygulamalarının vücut bileşimi ve biyokimyasal parametreler üzerine etkisi: Bir literatür derlemesi. Mersin Üniversite Sağlık Bilimleri Dergisi, 13, 249-271.
De Palma, G., Nadal, I., Collado, M.C., Sanz, Y. (2009). Effects of a gluten-free diet on gut microbiota and immune function in healthy adult human subjects. The British Journal of Nutrition, 102, 1154-1160.
Di Vincenzo, R., Ryan, J. (2006). Detox Diets. Journal of Complementary Medicine: CM, The, 5(1), 49-52, 55.
Diez-Sampedro, A., Olenick, M., Maltseva, T., Flowers, M. (2019). A gluten-free diet, not an appropriate choice without a medical diagnosis. Journal of Nutrition and Metabolism, 2, 1-5.
Drabińska, N., Juśkiewicz, J., Wiczkowski, W. (2022). The Effect of the Restrictive Ketogenic Diet on the Body Composition, Haematological and Biochemical Parameters, Oxidative Stress and Advanced Glycation End-Products in Young Wistar Rats with Diet-Induced Obesity. Nutrients, 14, 4805.
Drabińska ,N., Wiczkowski, W., Piskuła, M.K. (2021). Recent advances in the application of a ketogenic diet for obesity management. Trends Food Sci Technol, 110, 28-38.
El Khoury D, Balfour-Ducharme S, Joye IJ, 2018. A review on the gluten-free diet: Technological and nutritional challenges. Nutrients, 10, 1410.
Ercan, A., Arslan, S. (2013). Günümüzdeki moda diyetlerin enerji ve besin ögeleri açısından değerlendirilmesi. Beslenme ve Diyet Dergisi, 41, 50-57.
Estethica. (2022). Erişim adresi: https://estethica.com.tr/kisiye-ozel-diyet-sistemi#:~:text=Diyet%3B%20Sa%C4%9Fl%C4%B1kl%C4%B1%20bir%20ya%C5%9Fam%20i%C3%A7in,ve%20yanl%C4%B1%C5%9F%20beslenme%20al%C4%B1%C5%9Fkanl%C4%B1klar%C4%B1%20say%C4%B1labilir. (Erişim tarihi: 08.10.2023).
Fernández-Rodríguez, R., Martínez-Vizcaíno, V., Mesas, A.E., Notario-Pacheco, B., Medrano, M., Heilbronn L.K. (2022). Does intermittent fasting impact mental disorders? A systematic review with meta-analysis. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 1-16.
Filiz, C., Yıldız, E., Gürbüz, O. (2022.) Ketojenik diyet ve Sağlık. Izmir Democracy University Health Science Journal, 5, 317-345.
Frank, J., Gupta, A., Osadchiy, V., Mayer, E.A. (2021). Brain–gut–microbiome interactions and intermittent fasting in obesity. Nutrients, 13, 584.
García-Montero, C., Fraile-Martinez, O.., Gomez-Lahoz, A.M., Pekarek, L., Castellanos, A.J., Noguerales-Fraguas, F., Coca, S., Guijarro, L.G., García-Honduvilla, N., Asúnsolo, A., Sanchez-Trujillo, L., Lahera, G., Bujan, J., Monserrat, J., Álvarez-Mon, M., Ortega, M.A. (2021). Nutritional components in Western diet versus Mediterranean diet at the gut microbiota–immune system interplay. Implications for health and disease. Nutrients, 13, 699.
Guo, Y., Luo, S., Ye, Y., Yin, S., Fan, J., Xia, M. (2021). Intermittent fasting improves cardiometabolic risk factors and alters gut microbiota in metabolic syndrome patients. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 106, 64-79.
Harris, L., Hamilton, S., Azevedo, L.B., Olajide, J., De Brún, C., Waller, G., Whittaker, V., Tracey, K., Mike, Y., Hankey, C., Ells, L. (2018). Intermittent fasting interventions for treatment of overweight and obesity in adults: a systematic review and meta-analysis. JBI Evidence Synthesis, 16, 507-547.
Kaçar, B., Kara, B., Metinol, B., Baş, M. (2020). Yetişkinlerde glutensiz diyete yönelik deneyimin, algının ve bilgi kaynaklarının belirlenmesi. 9. Ulusal Sağlıklı Yaşam Kongresi, pp.136, İstanbul, Turkey. Karaduman, T. (2015). Düzce'de yaşayan yetişkin bireylerin popüler diyetleri öğrendikleri kaynaklar, popüler diyetler hakkındaki bilgileri ve yanlış uygulamaları. Yüksek Lisans Tezi, Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Kılıç, B., Aydın, K. (2021). Epilepside Ketojenik Diyetin Önemi. Çocuk Kronik Hastalıklarında Beslenme, 4(1), 47-90.
Köksal, G., Gökmen, H., (2015). Çocuk hastalıklarında beslenme tedavisi, 4.Baskı, Ankara, Hatipoğlu Yayınları, s. 286-286, 773-773.
Kutlu, T. (2019). Gluten-free diet: is it really always beneficial? Turkish Archives of Pediatrics, 54, 73–5.
Küçük, S.C., Yıbar, A. (2021). Popüler diyet akımlarının vücut ağırlığı ve sağlık üzerine etkileri. Akademik Gıda, 19, 98-107.
Lerner, A., O'Bryan, T., Matthias, T. (2019). Navigating the gluten-free boom: the dark side of gluten free diet. Frontiers in Pediatrics, 7, 414.
Ma, D., Wang, A.C., Parikh, I., Green, S.J., Hoffman, J.D., Chlipala, G., Murphy, M.P., Sokola, B.S., Bauer, B., Hartz, A.M.S., Lin, A.L. (2018). Ketogenic diet enhances neurovascular function with altered gut microbiome in young healthy mice. Scientific Reports, 8, 6670. Özdemir, A., Demirel Büyüktuncer, Z. (2017). Beslenme ve mikrobiyota ilişkisi. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research, 1, 25-33.
Özüpek, G., Arslan, M. (2021). Popüler diyet uygulama, beslenme okuryazarlığı ve beden kütle indeksi ilişkisinin değerlendirilmesi: beslenme ve diyetetik öğrencileri üzerine bir çalışma. Türk Diyabet ve Obezite Dergisi, 5, 340-350.
Patterson, R.E., Laughlin, G.A., Sears, D.D., LaCroix, A.Z., Marinac, C., Gallo, L.C., Hartman, S.J., Natarajan, L., Senger, C.M., Martínez, M.E., Villaseñor A. (2015). Intermittent fasting and human metabolic health. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 115, 1203.
Patterson, R.E., Sears, D.D. (2017). Metabolic effects of intermittent fasting. Annual Review of Nutrition, 37, 371-393.
Sanz, Y. (2010). Effects of a gluten-free diet on gut microbiota and immune function in healthy adult humans. Gut Microbes, 1, 135-137.
Singh, R.K., Chang, H.W., Yan, D.I., Lee, K.M., Ucmak, D., Wong, K., Abrouk, M., Farahnik, B., Nakamura, M., Zhu, T.H., Bhutani, T., Liao, W. (2017). Influence of diet on the gut microbiome and implications for human health. Translasyonel Tıp Dergisi, 15, 1-17. Soran, Z., Öney, B. (2022). Aralıklı Orucun Obezite Üzerine Etkisi. Türkiye Sağlık Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 5, 27-39. Topuz, H.Ş. (2022). Popüler Diyetler ve Hücresel Beslenme. Turkiye Klinikleri Pediatric Metabolism Diseases-Special Topics, 3(1), 55-62.
Tunçer E, Ayhan NY, 2021. Çölyak hastalığında mikro besin ögesi eksiklikleri ve beslenme önerileri. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Araştırma Dergisi, 3, 29-38.
Tuzgöl, T. (2018). Sağlıklı yetişkin bireylerde aralıklı oruç diyetinin sağlıklı bir şekilde ağırlık kaybına etkisinin değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Türk Gıda Kodeksi, Gluten İntoleransı Olan Bireylere Uygun Gıdalar Tebliği No: 2012/4, R.G. Tarihi: 04.01.2012, R.G. Sayısı: 28163.
Ulusoy, H.G., Rakıcıoğlu, N. (2019). Glutensiz diyetin sağlık üzerine etkileri. Beslenme ve Diyet Dergisi, 47, 87-92.
Uyar, G.Ö., Şanlıer, N. (2018). Çocukluk çağı dirençli epilepsilerinde ketojenik diyet uygulamalarının etkisi. Turkish Journal of Neurology, 24, 216.
Varady, K.A., Cienfuegos ,S., Ezpeleta, M. Gabel, K. (2022). Clinical application of intermittent fasting for weight loss: progress and future directions. Nature Reviews Endocrinology, 18, 309-321.
Vargas-Molina, S., Carbone, L., Romance, R., Petro, J.L., Schoenfeld, B.J., Kreider, R.B., Bonilla, D.A., Benítez-Porres, J. (2021). Effects of a low-carbohydrate ketogenic diet on health parameters in resistance-trained women. European Journal of Applied Physiology, 121, 2349-2359.
Wolf, R.L., Lebwohl, B., Lee, A.R., Zybert, P., Reilly, N.R. Cadenhead J,Amengual C, Green PH, (2018). Hypervigilance to a gluten-free diet and decreased quality of life in teenagers and adults with celiac disease. Digestive Diseases and Sciences, 63, 1438-1448.
Wünsche, J., Lambert, C., Gola, U., Biesalski, H.K. (2018). Consumption of gluten free products increases heavy metal intake. NFS Journal, 12, 11-15.
Yaldız, R. (2022). Ketojenik diyet, aralıklı oruç diyeti, glutensiz beslenme ve dengeli beslenme programı uygulayan bireylerin beslenme bilgi düzeyi ve antropometrik ölçümlerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, İstanbul Haliç Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Yücesoy, B. (2021). Aralıklı açlık ve atletik performans. Fenerbahçe Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 1, 53-65.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beslenme Bilimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Zişan Taşdemir Yaman ^*
Türkiye

Ahmet Güner
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

23 Aralık 2024

Kabul Tarihi

25 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 1 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA92JP65UB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Taşdemir Yaman, Z., & Güner, A. (2025). Popüler Diyetlerin Sağlık Üzerine Etkileri. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1(3), 1-15. https://izlik.org/JA92JP65UB

AMA

1.Taşdemir Yaman Z, Güner A. Popüler Diyetlerin Sağlık Üzerine Etkileri. EBYÜSBED. 2025;1(3):1-15. https://izlik.org/JA92JP65UB

Chicago

Taşdemir Yaman, Zişan, ve Ahmet Güner. 2025. “Popüler Diyetlerin Sağlık Üzerine Etkileri”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 1 (3): 1-15. https://izlik.org/JA92JP65UB.

EndNote

Taşdemir Yaman Z, Güner A (01 Haziran 2025) Popüler Diyetlerin Sağlık Üzerine Etkileri. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 1 3 1–15.

IEEE

[1]Z. Taşdemir Yaman ve A. Güner, “Popüler Diyetlerin Sağlık Üzerine Etkileri”, EBYÜSBED, c. 1, sy 3, ss. 1–15, Haz. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92JP65UB

ISNAD

Taşdemir Yaman, Zişan - Güner, Ahmet. “Popüler Diyetlerin Sağlık Üzerine Etkileri”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 1/3 (01 Haziran 2025): 1-15. https://izlik.org/JA92JP65UB.

JAMA

1.Taşdemir Yaman Z, Güner A. Popüler Diyetlerin Sağlık Üzerine Etkileri. EBYÜSBED. 2025;1:1–15.

MLA

Taşdemir Yaman, Zişan, ve Ahmet Güner. “Popüler Diyetlerin Sağlık Üzerine Etkileri”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 1, sy 3, Haziran 2025, ss. 1-15, https://izlik.org/JA92JP65UB.

Vancouver

1.Zişan Taşdemir Yaman, Ahmet Güner. Popüler Diyetlerin Sağlık Üzerine Etkileri. EBYÜSBED [Internet]. 01 Haziran 2025;1(3):1-15. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92JP65UB