Derleme

HİNT-PASİFİK, GÜNEY ÇİN DENİZİ VE UZAK DOĞU'DA ABD VE ÇİN REKABET ALANLARI

Sayı: 3 31 Mayıs 2025
PDF İndir
EN TR

HİNT-PASİFİK, GÜNEY ÇİN DENİZİ VE UZAK DOĞU'DA ABD VE ÇİN REKABET ALANLARI

Öz

Bu makale, 21. yüzyılda küresel güç dengesi açısından önemli bir rol oynayan Hint-Pasifik bölgesini, özellikle Güney Çin Denizi ve Uzak Doğu bağlamında ABD ile Çin arasında derinleşen jeopolitik ve jeoekonomik rekabeti analiz etmektedir. Rekabet yalnızca iki büyük güç arasında değil, aynı zamanda bölgenin jeostratejik önemi bakımından uluslararası düzenin geleceği açısından da ciddi sonuçlar doğurmaktadır. Makale, Çin’in Güney Çin Denizi'nde tarihî egemenlik iddiaları, yapay ada inşası, askerî altyapı kurma faaliyetleri ve “Bir Kuşak, Bir Yol” girişimi aracılığıyla bölgedeki nüfuz alanını genişletme çabalarına dikkat çekmektedir. ABD ise buna karşılık olarak “Seyrüsefer Özgürlüğü Operasyonları” (FONOPs), bölge müttefikleriyle yürüttüğü askerî tatbikatlar ve “Açık ve Özgür Hint-Pasifik” doktrini çerçevesinde Çin’in yayılmacılığına karşı durmaya çalışmaktadır. Makale, bu rekabeti üç ana alanda incelemektedir: 1. Stratejik-Askerî alan – ABD ve Çin donanmalarının bölgede artan varlığı ve karşılıklı güç gösterileri; 2. Ekonomik alan – altyapı projeleri, yatırımlar ve ticaret ağları üzerinden yürütülen nüfuz mücadelesi; 3. Normatif-Hukuki alan – özellikle Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) bağlamında uluslararası hukukun yorumlanması ve uygulanması konuları. Ayrıca, Filipinler, Vietnam, Malezya ve Japonya gibi bölge ülkelerinin iki büyük güç arasında denge politikası izleme çabaları ve bu siyasetin olası sonuçları da analiz edilmektedir. Genel olarak, araştırma ABD-Çin rekabetinin yalnızca bölgesel değil, küresel güç dinamiklerini etkileyen bir süreç olduğunu ve bu bağlamda Güney Çin Denizi’nin stratejik önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alpar, G. (2022). Hint-Pasifik Bölgesi ve ABD’nin Hint-Pasifik Strateji Belgesinin Şifreleri. SDE. https://www.sde.org.tr/hint-pasifik-bolgesi-ve-abdnin-hint-pasifik-strateji-belgesininsifreleri-konu-325
  2. Babahanoğlu, V. (2024, Mart). ABD-Çin rekabetinin saldırgan realist perspektiften analizi: Güney Çin Denizi’nde jeopolitik çatışma. ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/379105729
  3. Bayram, D. Ç., & Arafat, M. (2018). Hindistan-Çin-ABD üçgeninde “Hint-Pasifik” kavramsallaştırması. Dergipark. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/609691
  4. Çokgüçlü, Y. (2022). Asya Pasifik ve Hint Pasifik’te ABD öncülüğünde geliştirilen ittifakların (AukusThe Quad) ABD-Çin ilişkilerine etkisi. SOBİDER. https://www.sobider.net/FileUpload/ep842424/File/21.asya_pasifik_ve_hint_pasifik%E2%8 0%99te_abd_onculugunde_gelistirilen_ittifaklarin_(aukus-_the_quad)_abdcin_iliskilerine_etkisi.pdf
  5. Demirkıran, Ö., & Sar, İ. (2023). Güney Çin Denizi’nde Çin-ABD güç mücadelesi (s. 415–430). Dergipark. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3105463
  6. Durmaz, F. (2022). Güneydoğu Asya’da ABD-Çin stratejik rekabeti ve uygulamaya yansımaları (s. 259–271). ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/364694332
  7. Durmaz, F. (2022). 2. Çin’in Güneydoğu Asya’ya yönelik politikası (s. 268–278). ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/364694332
  8. Gökte n, K. (2021). Güney Çin Denizi: Ekonomik ve stratejik rekabeti anlamak. Dergipark. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1762615

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Siyaset Bilimi (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2025

Gönderilme Tarihi

7 Mart 2025

Kabul Tarihi

28 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Humbatov, S., & Adıbelli, B. (2025). HİNT-PASİFİK, GÜNEY ÇİN DENİZİ VE UZAK DOĞU’DA ABD VE ÇİN REKABET ALANLARI. Evliya Çelebi Siyasal Bilimler Dergisi, 3, 11-23. https://izlik.org/JA87WU84FC
AMA
1.Humbatov S, Adıbelli B. HİNT-PASİFİK, GÜNEY ÇİN DENİZİ VE UZAK DOĞU’DA ABD VE ÇİN REKABET ALANLARI. Evliya Çelebi Siyasal Bilimler Dergisi. 2025;(3):11-23. https://izlik.org/JA87WU84FC
Chicago
Humbatov, Samir, ve Barış Adıbelli. 2025. “HİNT-PASİFİK, GÜNEY ÇİN DENİZİ VE UZAK DOĞU’DA ABD VE ÇİN REKABET ALANLARI”. Evliya Çelebi Siyasal Bilimler Dergisi, sy 3: 11-23. https://izlik.org/JA87WU84FC.
EndNote
Humbatov S, Adıbelli B (01 Mayıs 2025) HİNT-PASİFİK, GÜNEY ÇİN DENİZİ VE UZAK DOĞU’DA ABD VE ÇİN REKABET ALANLARI. Evliya Çelebi Siyasal Bilimler Dergisi 3 11–23.
IEEE
[1]S. Humbatov ve B. Adıbelli, “HİNT-PASİFİK, GÜNEY ÇİN DENİZİ VE UZAK DOĞU’DA ABD VE ÇİN REKABET ALANLARI”, Evliya Çelebi Siyasal Bilimler Dergisi, sy 3, ss. 11–23, May. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87WU84FC
ISNAD
Humbatov, Samir - Adıbelli, Barış. “HİNT-PASİFİK, GÜNEY ÇİN DENİZİ VE UZAK DOĞU’DA ABD VE ÇİN REKABET ALANLARI”. Evliya Çelebi Siyasal Bilimler Dergisi. 3 (01 Mayıs 2025): 11-23. https://izlik.org/JA87WU84FC.
JAMA
1.Humbatov S, Adıbelli B. HİNT-PASİFİK, GÜNEY ÇİN DENİZİ VE UZAK DOĞU’DA ABD VE ÇİN REKABET ALANLARI. Evliya Çelebi Siyasal Bilimler Dergisi. 2025;:11–23.
MLA
Humbatov, Samir, ve Barış Adıbelli. “HİNT-PASİFİK, GÜNEY ÇİN DENİZİ VE UZAK DOĞU’DA ABD VE ÇİN REKABET ALANLARI”. Evliya Çelebi Siyasal Bilimler Dergisi, sy 3, Mayıs 2025, ss. 11-23, https://izlik.org/JA87WU84FC.
Vancouver
1.Samir Humbatov, Barış Adıbelli. HİNT-PASİFİK, GÜNEY ÇİN DENİZİ VE UZAK DOĞU’DA ABD VE ÇİN REKABET ALANLARI. Evliya Çelebi Siyasal Bilimler Dergisi [Internet]. 01 Mayıs 2025;(3):11-23. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87WU84FC