The 1979 Al-Haram Incident: Religious Legitimacy, Salafism, and Political Crisis in Saudi Arabia

Öz

In November 1979, the occupation of the Grand Mosque by a Salafist-leaning group led by Juhayman al-Utaybi went down in history as one of the most shocking events in modern Islamic history. However, the fact that such a critical event was shrouded in silence for many years, both in Saudi public opinion and in international literature, is closely related to the political and religious sensitivities it carried. This act, which took place in a sacred place like the Kaaba, was not only a security crisis; it was also a multi-layered breaking point that questioned the Saudi regime's understanding of legitimacy, the Wahhabi tradition's methods of producing authority, and the limits of the politicization of the sacred in the Islamic world. The difficulties experienced by Saudi security forces during the raid revealed the state's internal security capacity and the fragility of its symbiotic relationship with religious institutions. Utaybi's declaration of his brother-in-law, Muhammad al-Abdullah al-Qahtani, as the "Mahdi" strengthened the event with a theological legitimacy; The Saudi royal family's condemnation of the uprising and its targeting of economic and political relations with the West highlighted its ideological and political character. This study aims to offer an analytical contribution to the literature by reinterpreting the 1979 Kaaba raid within the context of Saudi legitimacy discourse and Salafi authority relations. Using document analysis, the study examines the 1979 Kaaba raid, which has been addressed in limited numbers in the literature, in its religious, political, and social dimensions. Developments before and after the event are evaluated within a historical-sociological framework; the interaction between Saudi Arabia's modernization process, the internal dynamics of Salafi thought, and the Islamic world's inaction is discussed from an analytical perspective. In conclusion, the Kaaba raid left a profound mark not only on Saudi Arabia's internal history but also on the collective memory of the Islamic world as a turning point where the sacred clashed with politics. Although the Saudi Arabian government has tried to cover up this issue, it is clear that the Islamic world has not forgotten this event, and there have been effective reactions to it in Turkey as well.

Anahtar Kelimeler

• Grand Mosque Seizure
• Juhayman al-Utaybi
• Saudi Arabia
• Salafism
• Political Legitimacy
• Collective Memory

1979 Mescid-İ Haram Olayı: Suudi Arabistan’da Dini Meşruiyet, Selefilik ve Siyasal Kriz

Öz

1979 yılının Kasım ayında Cuheyman el-Uteybi önderliğinde selefi eğilimli bir grubun Mescid-i Haramı işgali, modern İslam tarihinin en sarsıcı olaylarından biri olarak kayda geçmiştir. Ancak bu denli kritik bir hadisenin uzun yıllar boyunca hem Suudi kamuoyunda hem de uluslararası literatürde sessizliğe gömülmesi, olayın taşıdığı siyasi ve dini hassasiyetlerle yakından ilişkilidir. Kâbe gibi kutsal mekânda gerçekleşen bu eylem, yalnızca bir güvenlik krizi değil; aynı zamanda Suudi rejiminin meşruiyet anlayışını, Vehhabi geleneğin otorite üretim biçimlerini ve İslam dünyasında kutsalın siyasallaşma sınırlarını sorgulayan çok katmanlı bir kırılma noktasıdır. Baskın esnasında Suudi güvenlik güçlerinin yaşadığı zorluklar, devletin iç güvenlik kapasitesini ve dini kurumlarla kurduğu simbiyotik ilişkinin kırılganlığını ortaya koymuştur. Uteybi nin kayınbiraderi Muhammed el-Abdullah el-Kahtani’yi “Mehdi” ilan etmesi, olayı teolojik bir meşruiyet zeminiyle güçlendirirken; Suud hanedanı tekfir etmesi ve Batı’yla kurulan ekonomik-siyasal ilişkileri hedef alması ayaklanmanın ideolojik ve politik karakterini belirginleştirmiştir. Bu çalışma, 1979 Kâbe Baskını’nı Suudi meşruiyet söylemi ve selefi otorite ilişkileri bağlamında yeniden yorumlayarak literatüre analitik bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, literatürde sınırlı biçimde ele alınan 1979 Kâbe baskını, dini siyasal ve toplumsal boyutlarıyla doküman analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Olayın öncesi ve sonrasına ilişkin gelişmeler tarihsel-sosyolojik bir çerçevede değerlendirilmiş; Suudi Arabistan’ın modernleşme süreci, selefi düşüncenin iç dinamikleri ve İslam dünyasının tepkisizliği arasındaki etkileşim analitik bir perspektifle tartışılmıştır. Sonuç olarak Kâbe baskını, yalnızca Suudi Arabistan’ın iç tarihini değil, aynı zamanda kutsalın siyasetle çatıştığı bir dönüm anı olarak İslam dünyasının kolektif hafızasında derin bir iz bırakmıştır. Bu konu her ne kadar Suudi Arabistan yönetimi tarafından örtbas edilmeye çalışılsa da İslam dünyasının bu olayı unutmadığı ve Türkiye’de de olaya etkili tepkiler gösterildiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Kâbe baskını
• Cuheyman-el Uteybi
• Suudi Arabistan
• Selefilik
• Siyasal Meşruiyet
• Sosyal Hafıza

Kaynakça

1. Algar, H. (1981). Reflections on the Mecca incident. Journal of Islamic Studies.
2. Ataman, M., & Kuşcu, İ. (2012). Suudi Arabistan’da siyasal hareketlerin dönüşümü. Alternatif Politika, 4(1), 1–20.
3. Bayram, A., 2014. The Rise Of Wahhabi Sectarianism And Its Impact In Saudi Arabıa. Atatük Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 245-261.
4. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
5. Büyükkara, M. A. (2004). İhvan’dan Cuheyman’a Suudi Arabistan ve Vehhabilik. Rağbet Yayınları.
6. Büyükkara, M. A., (2007). Geçmişten Günümüze Kâbe’nin İşgal Tarihi. Rağbet Yayınları.
7. Büyükkara, M. A. (2009). Yeni belgeler ışığında Cuheyman el-Uteybi ve cemaati. Marife, 21–46.
8. Commins, D. (2020). The Wahhabi Mission and Saudi Arabia. Oxford University Press.

9. Cumhuriyet. (1979). Arşiv haberleri.
10. Eşki, M. A. (2025a). Osmanlı-Balkan siyasal kopuşunda bir dönüm noktası olarak Berlin Kongresi. Tarih ve Gelecek Dergisi, 11(3), 545.
11. Eşki, M. A. (2025b). Modern Türk kimliğinin entelektüel inşası: Genç Kalemler. Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi, 8(2), 310.
12. Eşki, M. A. (2025c). Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş sürecinde İttihat ve Terakki'nin ekonomi ve eğitimi millîleştirme politikaları. Evliya Çelebi Siyasal Bilimler Dergisi, 50.
13. Eşki, M. A., & Biçici, M. (2025). Köklerden ulusa: Balkanlar’dan Anadolu’ya Türk milliyetçiliği. İKSAD Yayınevi.
14. Gill, R. (2000). Discourse Analysis. P. Atkinson, M. W.Bauer, & G. Gaskell içinde, Qualitative Researching(s.172).Londra. https://books.google.com.tr/books? id=UQewQ4FzHowC&dq=%22Discourse+Analysis%22&lr=&hl=tr&source=gbs_ navlinks_s adresinden alındı.
15. Hamurcu, A., & Akdağ, E., (2021). Konstrüktivizm Çerçevesinde Kâbe’nin İşgali ve İşgalin Radikal Örgütlere İlham Kaynağı Oluşu Üzerine Bir İnceleme. 20. Uluslararası Kamu Yönetimi Forumu Tam Metin Bildiri Kitabı. Malatya İnönü Üniversitesi, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi, s.425-435
16. Hegghammer, T. (2020). The Caravan: Abdallah Azzam and the Rise of Global Jihad. Harvard University Press.
17. Hegghammer, T. & Lacroix, S. (2007). “Rejectionist Islamism in Saudi Arabia: The Story of Juhayman al-‘Utaybi Revisited”, International Journal of Middle Eastern Studies, 39 s.103-122.
18. Hürriyet. (1979). Arşiv haberleri.
19. Lacroix, S. (2011). Awakening Islam. Harvard University Press.
20. Milliyet. (1979). Arşiv haberleri.
21. Tercüman. (1979). Arşiv haberleri.
22. Trotimov, Y., (2015). 1979 Kâbe Baskını Kutsal Mekanda Ayaklanma. Matbuat Yayın Grubu.
23. Trofimov, Y., (2007) The Siege of Mecca. The 1979 Uprising at Islam’s HoliestShrine.
24. Yalçın, V. İ. (2023). Donald Trump'ın Söylemlerinde Göçmen Karşıtlığı ve Irkçılık:Popülizm Perspektifinden Eleştirel Söylem Analizi. Uluslararası Çalışmalar Dergisi, 1-18.
25. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-50946371 Erişim Tarihi: 28 Eylül 2021
26. https://web.archive.org/web/20180921153336/https://www.evrensel.net/haber/361600/asiriligin-basladigi-gun
27. https://www.timeturk.com/cuheyman-ve-kabe-baskini/haber-1297493 Erişim Tarihi: 28 Eylül
28. https://www.wsj.com/articles/SB119007965327330717 Erişim Tarihi: 28 Eylül 2021