Bulgar Milliyetçiliğinin Doğuşu

Öz

Bu çalışma, Bulgar milliyetçiliğinin doğuşunu milliyetçilik kuramları çerçevesinde incelemekte ve Bulgar milli kimliğinin tarihsel olarak nasıl inşa edildiğini analiz etmektedir. Çalışmada, milliyetçiliğe ilişkin erken dönem yaklaşımlar, primordialist görüşler ve modernist kuramlar ele alınmış; Bulgar milliyetçiliğinin oluşumu özellikle modernist perspektiften değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda Bulgar milli kimliğinin kadim ve değişmez bir özden değil, 19. yüzyılda siyasal, ekonomik, kültürel ve toplumsal süreçler içinde şekillenen bir inşa sürecinden doğduğu savunulmaktadır. Çalışma, Bulgar milliyetçiliğinin gelişimini seküler, ruhani ve radikal milliyetçilik olmak üzere üç temel aşamada incelemektedir. İlk aşamada dil, eğitim, tarih yazımı ve kültürel semboller üzerinden milli bilincin oluşumu; ikinci aşamada Fener Patrikhanesi’ne karşı yürütülen mücadele ve Bulgar Kilisesi’nin kurulmasıyla dinsel alanda kimlik inşası; son aşamada ise devrimci komiteler ve silahlı mücadele aracılığıyla bağımsız Bulgaristan fikrinin siyasal hedefe dönüşmesi ele alınmaktadır. Ayrıca Bulgar milli kimliğinin oluşumunda Yunan ve Osmanlı/Türk kimliklerinin “öteki” olarak oynadığı rol ile Rusya’nın Panslavist etkisi de değerlendirilmektedir. Sonuç olarak çalışma, Bulgar milliyetçiliğinin tek boyutlu bir ulusal uyanış değil, farklı toplumsal aktörlerin ve ideolojik yönelimlerin katkısıyla gelişen çok katmanlı bir kimlik inşa süreci olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Milliyetçilik
• Bulgaristan
• Kültürel Kimlik
• Ulus İnşası

The Birth of Bulgarian Nationalism

Öz

This study examines the emergence of Bulgarian nationalism within the framework of nationalist theories and analyzes how Bulgarian national identity was historically constructed. The study addresses early approaches to nationalism, primordialist views, and modernist theories; the formation of Bulgarian nationalism is evaluated particularly from a modernist perspective. In this context, it is argued that Bulgarian national identity did not emerge from an ancient and unchanging essence, but rather from a process of construction shaped by political, economic, cultural, and social processes in the 19th century. The study examines the development of Bulgarian nationalism in three main phases: secular, religious, and radical nationalism. The first stage addresses the formation of national consciousness through language, education, historiography, and cultural symbols; the second stage examines the construction of identity in the religious sphere through the struggle against the Patriarchate of Istanbul and the establishment of the Bulgarian Orthodox Church; and the final stage discusses the transformation of the idea of an independent Bulgaria into a political goal through revolutionary committees and armed struggle. Additionally, the study evaluates the role played by Greek and Ottoman/Turkish identities as the “other” in the formation of Bulgarian national identity, as well as Russia’s Pan-Slavist influence. Ultimately, the study demonstrates that Bulgarian nationalism was not a one-dimensional national awakening but a multi-layered process of identity construction shaped by the contributions of various social actors and ideological orientations.

Anahtar Kelimeler

• Nationalism
• Bulgaria
• Cultural Identity
• Nation Building

Kaynakça

1. Anderson, B. (2020). Hayali Cemaatler: Milliyetçiliğin Kökenleri ve Yayılması. (İ. Savaşır, Çev.) İstanbul: Metis Yayınları.
2. Gellner, E. (2018). Uluslar ve Ulusçuluk. (B. Ersanlı, & G. G. Özdoğan, Çev.) İstanbul: hil yayın.
3. Gürbüz, M. V. (2009). Emergence of Bulgarian Nationalism. Güney Doğu Avrupa Araştırma Dergisi(16), 27-50.
4. Hobsbawn, E. J. (2020). Milletler ve Milliyetçilik. (O. Akınhay, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
5. Hobsbawn, E. J., & Ranger, T. (2013). Geleneğin İcadı (İkinci Basım b.). (M. M. Şahin, Çev.) İstanbul: Mesele Kitapçısı.
6. Ignatov, V. (2021). The Printing press – Background and Significance for the Bulgarian-Serbian Cultural Exchange in the 19th Century. M. Marinković, & M. Krijezi içinde, Mapping Balkan Routes 2: Literary, Cultural and Linguistic Landscapes - European Perspectives (s. 247-258). Belgrade: University of Belgrade.
7. Naxidou, E. (2012). The Routes to the Bulgarian National Movement: Simultaneously Homogenous and Polymorphous. Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 25-42. Nisan 2, 2022 tarihinde https://www.acarindex.com/pdfs/12401 adresinden alındı
8. Özkırımlı, U. (2020). Milliyetçilik Kuramları: Eleştirel Bir Bakış. Ankara: Doğubatı Yayınları .

9. Somel, S. A. (2017). Siyasetin Hizmetinde Ortodoks Azizleri: Orta Çağdan Modern Çağa Balkanlarda Dinsel Algılar ve Milliyetçilik. Osmanlı Araştırmaları(49), 413-428. Mayıs 27, 2022 tarihinde https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/760078 adresinden alındı
10. Tilly, C. (1985). War Making and State Making as Organized Crime. P. B. Evans, D. Rueschemeyer, & T. Skocpol içinde, Bringing the State Back In (s. 169-191). Cambridge: Cambridge University Press. Mayıs 29, 2022 tarihinde https://www.jesusradicals.com/uploads/2/6/3/8/26388433/warmaking.pdf adresinden alındı
11. Yıldırım, F. R. (2020). Bulgar Milli Uyanışı Ve Bulgar Milliyetçiliğinin Özellikleri. Milliyetçilik Araştırmaları Dergisi, 2(1), 85-104. 27.05.2022 tarihinde https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1071124 adresinden alındı
12. Yıldırım, F. R., & Yıldırım, B. (2020). Bulgar Milliyetçiliği. Y. Z. (Editör), & Y. Z. Bölükbaşı (Dü.) içinde, Milliyetçiliğin Coğrafyaları II (s. 21-67). Ankara: Gazi Kitabevi.