Fen Bilimleri Dersinde Yaratıcı Drama: Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı Ünitesi Örnek Ders Planları

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 2, 1 - 31, 29.12.2025

Aysel Nagehan Ahıshalı , Tülin Tümtürk Ayşe Gül Nasırcılar

https://doi.org/10.58650/educatione.1702937

Öz

Öğrencilere 21. yüzyıl becerilerinin kazandırılmasında oldukça etkin bir rolü olan fen bilimleri dersi içeriğinde soyut kavramlar barındırmaktadır. Bu özelliği nedeni ile çoğu öğrenci için fen bilimleri dersi anlaşılması güç ve zor bir ders haline gelmektedir. Soyut kavramların somutlaştırılması ve günlük hayatla ilişkilendirilmesi açısından oldukça etkili bir yöntem olan yaratıcı drama, öğrencilerin eğlenerek öğrenmesine olanak vermekte ve birçok öğrenci için sıkıcı geçen fen bilimleri dersini daha eğlenceli hale getirmektedir. Buna karşın öğretmenler yaratıcı drama yönteminin sınıflarda uygulanması konusunda zorluk yaşamaktadır. Bunun en önemli nedenleri arasında etkili ders planlarının yetersiz olması yer almaktadır. Bu nedenle fen bilimleri dersini yaratıcı drama yöntemiyle zenginleştirmek için etkili planlar yapılması gerekmektedir. Öğretmenlerin bu yöntemi daha sıklıkla kullanabilmesini teşvik etmek amacıyla bu araştırmada 6. sınıf Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı Ünitesinde kullanılmak üzere uzman görüşüyle geçerliliği sağlanmış örnek ders planları hazırlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Tarama yoluyla ulaşılan yaratıcı drama tekniklerinden ve yaratıcı dramanın üç aşamasından ilki olan Isınma-Hazırlık bölümlerinde kullanılan oyunlardan Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı ünitesine uygun olanlar ders planlarına eklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ders planı , vücudumuzdaki sistemler , yaratıcı drama yöntemi

Creative Drama in Science Class: Sample Lesson Plans for the Systems in Our Body and Health Unit

Öz

Science, which plays a very effective role for students in gaining 21st century skills, contains abstract concepts in its content. Because of this feature, science has been a challenging course for most students. Creative drama, which is a very effective method to make abstract concepts concrete and relate them to everyday life, is followed by teachers to allow students to learn by having fun, making science lessons more interactive and interesting. However, teachers find it difficult to implement creative drama in the classroom. One of the main reasons for this is the lack of effective lesson plans. Therefore, effective plans should be prepared to enrich the science course with the creative drama method. In order to encourage teachers towards creative drama method, in this work, we propose sample lesson plans that are validated by experts. These plans have been specifically prepared for use in the Systems in Our Body and Health Unit. Complementary analysis has been used as a qualitative research method in this study. As a first stage technique of three-stage create drama techniques, games related to the Warm-Up-Preparation stage have been reviewed and suitable ones have been selected for the lesson plans in Our Body and Health Unit.

Anahtar Kelimeler

Creative drama method , Lesson plans , Systems in our body

Etik Beyan

Bu çalışma nitel bir araştırma özelliği taşıyıp kaynak tarama ve yaratıcı drama yönteminin fen bilimleri eğitiminde kullanılmasına yönelik tamamlayıcı ders planları geliştirmeyi kapsamaktadır. bu nedenle etik kurul onayı gerektirmeyen bir çalışmadır.

Teşekkür

Yazarlar, bu araştırmanın yabancı dil boyutundaki desteği için Mete Ahıshalı'ya teşekkür eder.

Kaynakça

• Adıgüzel, Ö. (2019). Eğitimde yaratıcı drama (3. baskı). Yapı Kredi Yayınları.
• Ahıshalı, A. N. (2021). Fen bilimleri dersi 6. sınıf “Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı” ünitesinde yaratıcı drama yönteminin kullanılmasına yönelik örnek ders planları [Yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
• Akbar, A. (2002, 25 Eylül). Rose mystery [Şarkı]. Bach à l’orientale. Lila Müzik. Spotify. https://open.spotify.com/intl-tr/album/6WhP1CFo360ZCjdioD9Ee6
• Akın. (2009, 12 Haziran). Adrenalin [Şarkı]. Adrenalin. Süper Müzik Yapım. Spotify. https://open.spotify.com/intl-tr/album/24CaWSNZvj0QzStcKSrZMb?autoplay=true
• Akman, M. (2018). Sosyal bilgiler öğretimi alanında drama yöntemi konulu lisansüstü tez çalışmalarının analizi. [Yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
• Aksu, G., & Doğan, N. (2015). Öğretim yöntem ve tekniklerinin öğrenci görüşlerine göre ikili karşılaştırma yöntemiyle ölçeklenmesi. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 6(2), 194–206.
• Anabilgi Anadolu Üniversitesi, Küçük Grup Tartışması. Erişim tarihi 28 Aralık 2023 https://anabilgi.anadolu.edu.tr/?contentId=160203
• Anabilgi Anadolu Üniversitesi, Büyük Grup Tartışması. Erişim tarihi: 28 Aralık 2023 https://anabilgi.anadolu.edu.tr/?contentId=160198
• Arıkan, Y. (2016). Çocuklar için tiyatro ve drama eğitimi. Pozitif Yayınları.
• Arslan, Ü. (2019). Dramada teknikler. In T. Erdoğan (Ed.), Okul öncesinden ilköğretime kuramdan uygulamaya eğitimde drama (5. baskı, ss. 75–108). Eğiten Kitap Yayıncılık.
• Bakkaloğlu, N., & Ozdemir, P. (2025). Yaratıcı drama yöntemi, tutum ve öğretmen etkisi: İlkokul fen dersleri örneği. Yaratıcı Drama Dergisi, 20(1), 47–84.
• Bal, M. (2020). Basılı olmayan ders notları, Akdeniz Üniversitesi, Türkçe Öğretmenliği Programı, Antalya.
• Bertiz, H. (2005). Fen bilgisi öğretmen adaylarının yaratıcı dramaya yönelik tutumları ve öyküleme çalışmalarına ilişkin görüşleri (Yüksek lisans tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
• Bertiz, H. (2019). Fen bilimleri öğretimi ve drama. In T. Erdoğan (Ed.), Okul öncesinden ilköğretime kuramdan uygulamaya eğitimde drama (5. baskı, ss. 295–341). Eğiten Kitap Yayıncılık.
• Çiğdem, C., Minoğlu Balçık, G. & Karaca, Ö. (2018). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu fen bilimleri ders kitabı 6. sınıf. Sevgi Yayınları.
• Dadük, S. (2018). 8. sınıf fen bilimleri dersi “Maddenin Halleri ve Isı" ünitesinin yaratıcı drama yöntemiyle öğretimi [Yüksek lisans tezi]. Kilis 7 Aralık Üniversi.
• Dadük, S. & Dede, H. (2020). Teaching Secondary School Science through Creative Drama Method: A Case Study Approach. Educational Policy Analysis and Strategic Research, 15(4), 107–126.
• Davies, D., & McGregor, D. (2020). Yaratıcı fen öğretimi (Ö. K. Doğan, Ç. Han Tosunoğlu & O. Ağlarcı Özdemir, Çev.). Tohum Yayıncılık.
• Demir, M. R. (2008). İstasyonlarda öğrenme modelinin hayat bilgisi dersindeki üst düzey beceri erişisine etkisi [Yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Demirel, Ö. (2004). Planlamadan uygulamaya öğretme sanatı (7. baskı). PegemYayınları.
• Duatepe Paksu, A. ve Ubuz, B. (2007). Yaratıcı drama temelli matematik dersleri hakkında öğretmen görüşleri. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(3/4), 193–206.
• Dursun, B. (2021). 8.sınıf fen bilimleri dersi sürdürülebilir kalkınma ünitesinin yaratıcı drama yöntemi ile öğretiminin öğrencilerin fen tutumu ve sosyal becerilerinin gelişimine etkisi [Yüksek lisans tezi]. Bartın Üniversitesi.
• Efe, H., Duyar, H. & Umdu Topsakal, Ü. (2021). Fen bilimleri dersinde yaratıcı drama: Duyu organları. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, (63), 1063–1076.
• Eğerci, Z. M., & Özdemir Şimşek, P. (2019). Öğretmenlerin fen bilimleri dersinin drama yöntemi ile işlenmesine yönelik öz yeterlik, tutum ve görüşlerinin belirlenmesi. Yaratıcı Drama Dergisi, 14(1), 33–54.
• Gatto, J. T. (2018). Eğitim bir kitle imha silahı: Zorunlu eğitimin karanlık dünyasında bir yolculuk (M. A. Özkan, Çev., 3. baskı). EDAM.
• Gelbal, S., & Kelecioğlu, H. (2007). Öğretmenlerin ölçme ve değerlendirme yöntemleri hakkındaki yeterlik algıları ve karşılaştıkları sorunlar. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(33), 135–145.
• İçelli, O. Polat ve R., Sülün, A. (2008). Fen eğitiminde yaratıcı drama desenleri. Maya Akademi. Imagine Dragons. (2017, 23 Haziran). Believer [Şarkı]. Evolve. KIDinaKORNER/Interscope Records. Spotify. https://open.spotify.com/intl-tr/album/33pt9HBdGlAbRGBHQgsZsU?autoplay=true
• Hunlu. (6 Şubat 2010). bach a l'orientale. [Entry]. Ekşisözlük. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2024 https://eksisozluk.com/bach-a-lorientale--508775?p=2
• Karadağ, E., Korkmaz, T., Çalışkan, N. & Yüksel, S. (2008). Drama lideri olarak öğretmen ve eğitimsel drama uygulama yeterliği ölçeği: geçerlik ve güvenirlik analizleri. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(2), 169–196.
• Karaduman, F. (2018). Atölye uygulaması ve basılı olmayan atölye uygulamaları. Çağdaş Drama Derneği Antalya, 1. Aşama.
• Kahyaoğlu, H., Yavuzer, Y., & Aydede, M. N. (2010). Fen bilgisi dersinin öğretiminde yaratıcı drama yönteminin akademik başarıya etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(3), 741–758.
• Kayıran, B. K. (2018). Sınıf öğretmenliği adaylarının yaratıcı dramaya ilişkin algıları ve tutumları üzerine bir çalışma. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(2), 679–708.
• Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170–189.
• Maden, S., & Durukan, E. (2010). İstasyon tekniğinin yaratici yazma becerisi kazandirmaya ve derse karşı tutuma etkisi. Türklük Bilimi Araştırmaları, (28), 299–312.
• Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma: Tasarım ve uygulama rehberi (S. Turan, Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Millî Eğitim Bakanlığı, (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2023 https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812312311937-FEN%20BİLİMLERİ%20ÖĞRETİM%20PROGRAMI2018.pdf
• Mutlu, A., Kuyucak, E., Şahin, A., Günaydı, M. & Aşkın, B. (2020). Yaratıcı drama etkinliklerinin fen deneyleriyle zenginleştirilmesi [Tam metin]. International Conference on Interdisiplinary Educatioanal Reflections (ICIER), Nicosia, Cyprus,s. 5–9. https://icier2020.neu.edu.tr/wp-content/uploads/sites/38/2020/09/31/ICIER-2020-Proceeding-book-published-16.09.2020.pdf
• Ong, K. J., Chou, Y. C., Yang, D. Y., & Lin, C. C. (2020). Creative drama in science education: The effects on situational interest, career interest, and science-related attitudes of science majors and non-science majors. EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 16(4), em1831.
• Orhan, S., Kırbaş, A. & Topal, Y. (2012). Görsellerle desteklenmiş altı şapka düşünme tekniğinin öğrencilerin konuşma becerilerini geliştirmesine etkisi. Electronic Turkish Studies, 7(3).
• Öcal, E. (2014). Vücudumuzdaki sistemler ünitesinin öğretiminde drama yönteminin ve kukla / Karagöz uygulamalarının öğrenci başarısı ve tutuma etkisi [Doktora tezi]. Gazi Üniversistesi.
• Önalan, N. H. (2020). 8.sınıf öğrencilerinin ‟enerji dönüşümleri ve çevre bilinci’’ ünitesinin akademik başarı ve fene karşı tutumlarına yaratıcı drama yönteminin etkisi [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Özdemir Şimşek, P. (2024). Fen eğitiminde alternatif bir yöntem olarak yaratıcı drama: Genel bakış. In P.
• Özdemir Şimşek (Ed.) & S. Yaşa (Assistant Ed.), Fen eğitiminde yaratıcı drama: 3., 4., 5., 6., 7., 8. sınıf ders planı örnekleri (1. baskı, ss. 1–9). Yaman Dijital Matbaacılık.
• Rilke, (23 Mayıs 2011). Oyun havuzu [Forum Yazısı]. Erişim tarihi 29 Aralık 2023 https://www.gorselsanatlar.org/mitoloji-ve-ikonografi/oyun-havuzu/
• Rochovská, I. & Švábová, B. (2023). The use of creative drama methods within kindergartens from the perspective of the teaching staff. Problems of Education in the 21st Century, 81(3), 388.
• Sağırlı, H. E., & Gürdal, A. (2013). Fen bilgisi dersinde drama tekniğinin öğrenci başarısına etkisi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(15), 213–224.
• Serin, A. (2005). Yaratıcı dramayla kurgulanmış̧ yaratıcı yazma çalışmalarına ilişkin bir model [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Stirling, L. (14 Ağustos 2014). Master of Tides [Video]. YouTube. Erişim adresi: https://www.youtube.com/watch?v=RrutzRWXkKs
• Siyahlı, K. (2019). Yabancı dil öğretiminde yaratıcı drama modelleri [Yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
• Şahin, E. & Yağbasan, R. (2012). Fizik eğitiminde yaratıcı drama ve örnek bir ders planı: Gel-git olayı. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (34), 79–99.
• Trilling, B. & Fadel, C. (2009). 21st Century skills; learning for life in our times. Jossey-Bass Company Press.
• Tümtürk Yılmaz, T. (2000). Türkçe öğretiminde yaratıcı drama yöntemi ile diksiyon becerileri kazandırmaya ilişkin bir model önerisi yaklaşımı [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Tümtürk, T. (2019). Basılı olmayan ders notları. Akdeniz Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi.
• Tümtürk, T. & Yüksel, B. (2020). Erken çocukluk döneminde dramanın gücü. Eğiten Kitap Yayıncılık.
• Uçak, S. & Erdem, H. H. (2020). Eğitimde yeni bir yön arayışı bağlamında “21. Yüzyıl becerileri ve eğitim felsefesi”. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 76–93.
• Urfalı Dadandı, P. (2023). Temel Dil Becerilerinin Geliştirilmesinde Yaratıcı Dramanın Kullanımı: Örnek Ders Planları. SDU International Journal of Educational Studies, 10(2), 132–148.
• Ün Açıkgöz, K. (2014). Aktif öğrenme (13. baskı). Kanyılmaz Matbaacılık.
• William, W. (2016, 16 Eylül). Ego-Radio Edit [Şarkı]. Une seule vie (Collector). Scorpio Music under exclusive license from Neo Productions. Spotify. https://open.spotify.com/intl-tr/track/0bmQTsgLbk5oiDoY2NZY7r
• Yeşil, S. (2019). Atölye uygulaması ve basılı olmayan atölye notları. Akdeniz Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.