İlkokul Birinci Sınıf Kaynaştırma Öğrencisi Otizmli Bir Çocuğun Sınıf Ortamına Uyum Sürecinin İncelenmesi

Öz

Kaynaştırma eğitimi, özel ihtiyaçlı bireylerin toplum tarafından kabul görmelerini hedefleyip, bunun hayat boyu ilerlemesini sağlayan eğitimdir. Her birey birbirinden ayrı olarak, bireysel farklılıklarla dünyaya gelir. Fakat bireysel farklılıklara rağmen, modern toplumlarda tüm bireyler eğitimde fırsat eşitliği hakkına sahiptirler. Kaynaştırma eğitimi gören özel ihtiyaçlı bireylerde, tipik gelişim gösteren çocukların sınıfında eğitim görme hakkına sahiptir. Bu araştırmada, ilkokulda kaynaştırma eğitimi gören otizmli çocuğun sınıf ortamına uyum sürecinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemleri desenlerinden biri olan eylem araştırması ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Konya İlinde Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı bir ilkokulda araştırmacının sınıfında kaynaştırma eğitimi gören otizmli bir öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama araçları olarak, yarı yapılandırılmış görüşme formu, günlükler ve kaynaştırma eğitimi gören otizmli çocuk ve diğer tipik gelişim gösteren çocuklarla yapılan etkinlik kayıtları kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde nitel veri analizi yaklaşımlarından içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda ilkokulda kaynaştırma eğitimi gören otizmli çocukların normal sınıf ortamına uyum sürecinde sınıf öğretmeninin rolünün çok büyük olduğu, sınıf öğretmeni derslerde bu tür çocukların bireysel farlılıklarını göz önüne alarak sınıfını kaynaştıracak etkinliklere yer vermesinin önemi görülmüştür. Eğitim öğretim sürecinde otizmli çocuğun sınıf öğretmeniyle olan etkileşiminin de çok önemli ve belirleyici bir faktör olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Otizm Spektrum Bozukluğu
• kaynaştırma eğitimi
• otizmli çocuk
• uyum süreci

A Study on The Adaptation Process on First Grade Inclusion Students with Autism in A Primary Classroom

Öz

Inclusive education is the education that aims to ensure that individuals with special needs are accepted by society and that progress throughout life. Everyone is born unique from each other and with individual differences. All individuals should receive equal education. Individuals with special needs who receive inclusive education have the right to be educated in the classrooms of typically developing children. In this study, it was aimed to examine the adaptation process of a child with autism who receives inclusive education in primary school classroom environment. The research was carried out with action research, which is one of the qualitative research methods. The research was carried out with a student with autism who received inclusive education in the researcher’s class in a primary school affiliated to the Ministry of National Education in Konya. As data collection tools in the research, semi-structured interview form, diaries and photographs of activities done with the child and with autism typically developing children were used. Content analysis, one of the qualitative data analysis techniques, was used in the analysis of the obtained data. As a result of the research, it has been concluded that the role of the classroom teacher in the adaptation process of children with autism who receive inclusive education in a state primary school is very vital, and the primary classroom teacher should include activities for integrating them into the classroom by considering their individual differences. In this case, it has been revealed that the interaction of the child with autism the primary classroom teacher is also very important.

Anahtar Kelimeler

• Autism spectrum disorder
• inclusive education
• child with autism
• adaptation process

Kaynakça

1. Avcıoğlu, H. (2005). Etkinliklerle sosyal beceri eğitimi. Kök Yayıncılık.
2. Aydın, A. (2003). Otizmde ilk adım. Epsilon Yayıncılık.
3. Bogdan, R. & Biklen, S. K. (2004). Qualitative research for education. Allyn & Bacon.
4. Bruns, D. (2007). Systemic action research: A strategy for whole system change. Bristol: Policy Press.
5. Buysse, V., Skinner, D. & Grant, S. (2001). Toward a definition of quality of inclusion: perspectives parents and practitioners. Journal of Early Intervention, 24(2), 146–161.
6. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün Ö. E., Karadeniz Ş. & Demirel F. (2020). Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Pegem Akademi
7. Cresswell, J. W. & Plano Clark V. L. (2015). Karma yöntem araştırmaları tasarımı ve yürütülmesi (Y. Dede ve S. B. Demir Çev. ed.). Anı Yayıncılık.
8. Doğangün B. (2008). Özel eğitim gerektiren psikiyatrik durumlar, İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi sürekli tıp eğitimi etkinlikleri, Sempozyum Dizisi No:62

9. Dunlap, G. & Carr, E. G. (2007). Positive behavior support and developmental disabilities: a summary and analysis of research. Samuel L. Odom, Robert H. Horner, Martha E. Snel, & Jan Blacher (Editörler). Handbook of developmental disabilities İçinde (469- 482). The Guilford Press.
10. Ekiz, D. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. Anı Yayınları
11. Garrad, T. A., Rayner, C. & Pedersen, S. (2019). Attitudes of Australian primary school teachers towards the inclusion of students with autism spectrum disorders. Journal of Research in Special Educational Needs, 19(1), 58-67
12. Johnson, A.P. (2012). A short guide to action research (4th edition). Pearson Education.
13. Korkmaz, B. (2000). Pediatrik davranış nörolojisi. Emek Matbaacılık.
14. Martinez, R. S. (2003). Impact of a graduate class on attitudes toward inclusion, perceived teaching efficacy and knowledge about adapting instruction for children with disabilities in inclusive settings. Teacher Development, 7, 473–494.
15. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018). Özel eğitim hizmetleri yönetmeliği. http://mevzuat.meb.gov.tr
16. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018). Özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin yasal hakları. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_01/22170504_22144036_bireylerin_yasal_haklari1.pdf
17. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018a). İlköğretim matematik dersi öğretim programı ve kılavuzu (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi.
18. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018c). İlköğretim hayat bilgisi dersi öğretim programı ve kılavuzu (1, 2 ve 3. sınıflar). Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi.
19. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018d). İlköğretim müzik dersi öğretim programı ve kılavuzu (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi.
20. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018e). İlköğretim görsel sanatlar dersi öğretim programı ve kılavuzu (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi.
21. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2019). İlköğretim Türkçe dersi öğretim programı ve kılavuzu (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi.
22. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) & UNICEF. (2024). Ortaöğretim kademesinde kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamaları: Sosyal kabulü ve olumlu sınıf iklimini sağlama öğretmen rehber kitabı. MEB Ortaöğretim Genel Müdürlüğü ve Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_02/04160608_05094929_3sosyalkabulkitap.pdf
23. Mills, G.E. (2011). Action research: A guide for the teacher researcher (4th edition). Pearson.
24. Özgönenel, S. & Girli, A. (2016). Otizmli kaynaştırma öğrencilerinin sınıflarında akran ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik eğitim programının etkililiğinin incelenmesi. İlköğretim Online, 15(1), 286–298.
25. Roberts, J. V. & Simpson, K. (2016). A review of research into stakeholder perspectives on inclusion of students with autism in mainstream schools. International Journal of Inclusive Education, 20(10), 1084-1096.
26. Saban, A. & Ersoy, A. (2019). Eğitimde nitel araştırma desenleri. Anı Yayınları
27. Shanks, J., Miller, L. & Rosendale, S. (2012). Action research in a professional development school setting to support teacher candidate self-efficacy, SRATE Journal, Vol. 21, no. 2, pp. 26-32.
28. Şahinel, S. (2007). Eleştirel düşünme. Pegem Akademi Yayıncılık.
29. Quill, K. A. (2000). Social and communication intervention for children with autism. Brookes.
30. Yalçın, H. V. & Şişman Z. B. (2018). Keşif ve sorgulama temelli bilim öğretimi programının 10- 12 yaş çocukların bilimsel süreç becerilerine etkisi. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4(2), 83-96.
31. Yates, M. K. (2016). Building better schools: A new model for autism inclusion in Seattle [Yayınlanmamış doktora tezi]. University of Washington.
32. Yeşilyaprak, B. (2005). Gelişim ve öğrenme psikolojisi, PegemA Yayıncılık
33. Yetim, A. A. & Göktaş, Z. (2004). Öğretmenin mesleki ve kişisel nitelikleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 12(2), 541-550
34. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınları.