BİLSEM Okullarında Sosyal-Duygusal Gelişimi Destekleyen Aile Eğitim Programına Yönelik Ebeveyn Görüşleri

Öz

Bu araştırma, özel yetenekli bireylerin desteklendiği bir kurum olan BİLSEM’de (Bilim ve Sanat Merkezi) öğrenim gören öğrencilerin ebeveynlerine yönelik düzenlenen “BİLSEM Sosyal Duygusal Gelişimi Destekleyen Aile Eğitim Programı” nin ebeveynlerde oluşturduğu algı ve deneyimlerin yansımalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden olgu bilim deseni kullanılmıştır. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. 2023-2024 eğitim öğretim yılında toplanan veriler lisanslı MAXQDA 2018 veri analiz programına aktarılmış ve içerik analizi ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, ebeveynler aldıkları eğitimin kendilerinin öz farkındalığını arttırdığını ve hem kendilerinde hem de çocuklarında olumlu etkiler oluşturduğunu ifade etmişlerdir. Ebeveynler, eğitim sonrasında çocuklarının duygularına ve düşüncelerine daha çok önem vereceklerini ve onlara birey olduklarını hissettirmeye çalışacaklarını belirtmişlerdir. Ebeveynler ayrıca, özel yetenekli çocuklarının sosyal ve duygusal becerilerini desteklemek amacıyla onlara sorumluluklar vereceklerini, etkili iletişim kuracaklarını ve kitap okumaya teşvik edeceklerini dile getirmişlerdir. Bunlarla birlikte, ebeveynler çocuklarının sosyal ve duygusal gelişimlerinde aile, okul ve akran etkisinin önemli olduğunu vurgulamışlardır.

Anahtar Kelimeler

• sosyal duygusal gelişim
• BİLSEM
• özel yetenekli
• aile eğitimi
• ebeveyn görüşleri

Parental Opinions on Family Education Program Supporting Socio-Emotional Development in BILSEM Schools

Öz

This study aims to examine the reflections of perceptions and experiences created among parents through the “Parental Training Program for Supporting Social-Emotional Development” which was organized for the parents of students enrolled in BİLSEM (Science and Art Centers), institutions that support gifted individuals. The study employed a phenomenological design, one of the qualitative research methods. Data were collected using a semi-structured interview form developed by the researchers. The data, gathered during the 2023–2024 academic year, were transferred to the licensed MAXQDA 2018 data analysis software and analyzed through content analysis. Findings revealed that parents perceived the training as enhancing their self-awareness and fostering positive impacts both on themselves and on their children. Parents stated that, following the training, they intended to give greater importance to their children’s emotions and thoughts, while also striving to make them feel recognized as individuals. Furthermore, parents expressed their intention to support the social and emotional skills of their gifted children by assigning them responsibilities, engaging in effective communication, and encouraging them to read books. In addition, they emphasized the crucial role of family, school, and peer influence in the social and emotional development of their children.

Anahtar Kelimeler

• social-emotional development
• BILSEM
• giftedness
• parent education
• parental perspectives

Kaynakça

1. Alisinanoğlu, F. & Ulutaş, İ. (2003). Çocukların kaygı düzeyleri ile annelerinin kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 28(128), 65–71.
2. Apaydın Demirci, Z. & Yıldız Bıçakcı, M. (2022). Sosyal duygusal öğrenmeye giriş. M. Yıldız Bıçakcı, Z. Apaydın Demirci (Ed.). Sosyal duygusal öğrenme (ss.1-30). Nobel Yayıncılık.
3. Bierman, K. L. & Motamedi, M. (2015). Social and emotional learning programs for preschool children. In J. A. Durlak, C. E. Domitrovich, R. P. Weissberg, & T. P. Gullota (Eds.), Handbook of social and emotional learning: Research and practice (pp. 135–150). The Guilford Press.
4. Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
5. Buran, A. (2021). Nitel araştırmada veri toplama. F. N. Seggie, Y. Bayyurt (Ed.). Nitel araştırma yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları (ss.46-61). Anı Yayıncılık.
6. Cohen, D. & Crabtree, B. (2006). Qualitative research guidelines project. Retrieved May 10, 2025, from http://www.qualres.org/HomeLinc-3684.html
7. Collaborative for Academic, Social, and Emotional Learning. (2016). Core SEL competencies. Retrieved April 30, 2025, from http://www.casel.org/core-competencies/
8. Collaborative for Academic, Social, and Emotional Learning (CASEL), (2020). CASEL’s SEL Framework. Retrieved April, 30, 2025, from https://casel.org/casel-sel-framework-11-2020/

9. Creswell, J. W. (2013). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches (3rd ed.). SAGE. Creswell, J. W. & Poth, C. N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. SAGE.
10. Daniels, S. & Piechowski, M. M. (2008). Living with intensity: Understanding the sensitivity, excitability and emotional development of gifted children, adolescents and adults. Great Potential Press.
11. Denham, S. A. (2007). Dealing with feelings: How children negotiate the worlds of emotions and social relationships. Cognition, Brain, Behavior: An Interdisciplinary Journal, 11(1), 1-48.
12. Elias, M. J., Zins, J. E., Graczyk, P. A. & Weissberg, R. P. (1997). Promoting social and emotional learning: Guidelines for educators. ASCD.
13. Gagne, F. (2005). From noncompetence to exceptional talent: Exploring the range of academic achievement within and between grade levels. Gifted Child Quarterly, 49, 139-153.
14. Goleman, D. (2006). The socially intelligent. Educational Leadership, 64(1), 76–81.
15. Guo, Y., Xu, B., Lyu, B. & Chen, C. (2025). How social and emotional skills affect Chinese college student engagement in high-impact educational practices: A moderated mediation model. Studies in Higher Education. 50(1), 27-46.
16. Havighurst, S. S., Wilson, K. R., Harley, A. E., Prior, M. R. & Kehoe, C. (2010). Tuning in to Kids: Improving emotion socialization practices in parents of preschool children. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 51(12), 1334–1343. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.2010.02303.x
17. Jackson, P. S. (1998). Bright star- Black sky: A phenomenological study of depression as a window into the psyche of the gifted adolescent. Roeper Review, 20(3), 215–221. https://doi.org/10.1080/02783199809553894
18. Kızıltepe, Z. (2021). İçerik analizi. F. N. Seggie, Y. Bayburt (Ed.), Nitel araştırma: Yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları (s. 260-275). Anı Yayıncılık.
19. MEB. (2017). Özel Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı 2013–2017. Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
20. MEB (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Duygusal Öğrenme Becerileri. https://tymm.meb.gov.tr/beceriler/sosyal-duygusal-ogrenme-becerileri web sitesinden ulaşılmıştır.
21. Morris, A. S., Silk, J. S., Steinberg, L., Myers, S. S. & Robinson, L. R. (2007). The role of the family context in the development of emotion regulation. Social Development, 16(2), 361-388. https://doi.org/10.1111/j.1467-9507.2007.00389.x
22. Neihart, M., Pfeiffer, S. I. & Cross, T. L. (2016). The social and emotional development of gifted children: What do we know. Prufrock Press. Newton, E. & Thompson, R. (2010). Parents’ views of early social and emotional development. Zero to Three, 30(4), 10-16.
23. Payton, J. W., Wardlaw, D. M., Graczyk, P. A., Bloodworth, M. R., Tompsett, C. J. & Weissberg, R. P. (2000). Social and emotional learning: A framework for promoting mental health and reducing risk behaviors in children and youth. Journal of School Health, 70, 179–185.
24. Reicher, H. (2010). Building inclusive education on social and emotional learning: Challenges and perspectives – a review. International Journal of Inclusive Education, 14(3), 213–246. https://doi.org/10.1080/13603110802504218
25. Sheridan, S. M., Kratochwill, T. R. & Zechmann, S. (2019). A meta-analysis of family-school interventions and children's social-emotional functioning: Moderators and components of efficacy. Journal of School Psychology, 69, 1–19. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2018.11.003
26. Sözer, Y. & Aydın, M. (2021). Nitel veri toplama teknikleri ve nitel veri analizi süreci. B. Oral, A. Çoban (Ed.). Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (ss.249-283). Pegem Akademi.
27. Tyner, A. (2021). How to sell SEL: Parents and the politics of social-emotional learning. Thomas B. Fordham Institute. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED616280.pdf
28. Weissberg, R, P., Durlak, J. A., Domitrovich, C. E. & Gullotta, T. P. (2015). Social and emotional learning: Past, present and future. Guilford Press.
29. Yanık, Z. Y. & Afat, N. (2022). Metacognitive awareness as a predictor of social emotional learning skills in gifted and talented students. Gifted and Talented International, 37(2), 109-118.
30. Yazar, T. & Keskin, İ. (2021). Nitel araştırmalarda örneklem. B. Oral, A. Çoban (Ed.). Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (ss. 229-247). Pegem Akademi.
31. Zins, J. E. & Elias, M. J. (2007). Social and emotional learning: Promoting the development of all students. Journal of Educational & Psychological Consultation, 17(2-3), 233-255. https://doi.org/10.1080/10474410701413152.