Building The School Of The Future: Teachers' Views on School Principals' Transformational Leadership Behaviors

Öz

For a more effective leadership approach in educational institutions, school administrators need to develop transformational leadership skills. Transformational leadership is a type of leadership that emphasizes a leader's ability to create a certain vision and mission effect in order to motivate and inspire employees. The purpose of the transformational leader is to increase the interest and desire of group members for a certain purpose. This study aims to examine the transformational leadership characteristics of school administrators according to teachers' opinions and how these characteristics affect teachers. The study group consists of teachers working in secondary schools affiliated to the Yozgat Provincial Directorate of National Education in the 2024-2025 academic year. The data were collected through interviews conducted using a semi-structured interview form developed by the researcher and analyzed using descriptive and content analysis methods. As a result of the research, the most frequently expressed transformational leadership characteristics were determined to be motivating, inspiring, supportive of personal and professional development, innovative, creative and visionary.

Anahtar Kelimeler

• Transformational leadership
• School principals
• Secondary education

Geleceğin Okulunu İnşa Etmek: Okul Müdürlerinin Dönüşümcü Liderlik Davranışlarına İlişkin Öğretmen Görüşleri

Öz

Eğitim kurumlarında daha etkili bir liderlik anlayışını için okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik becerilerini geliştirmeleri gerekmektedir. Dönüşümcü liderlik; bir liderin çalışanları motive etmek ve onlara ilham kaynağı olmak için belli bir vizyon ve misyon etkisi yaratma becerisini ön plana çıkaran bir liderlik türüdür. Dönüşümcü liderin amacı grup üyelerinin belirli bir amaca yönelik ilgi ve isteklerinin artmasını sağlamaktır. Bu çalışma, öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik özelliklerini ve bu özelliklerin öğretmenleri nasıl etkilediğini incelenmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Yozgat İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı ortaöğretimde görev yapan öğretmenlerden oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilmiş yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla yapılan görüşmelerle toplanmış olup, betimsel ve içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda en sık ifade edilen dönüşümcü liderlik özellikleri motive edici, ilham verici, kişisel ve mesleki gelişimleri destekleyici, yenilikçi, yaratıcı ve vizyon sahibi olarak saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Dönüşümcü liderlik
• Okul müdürleri
• Ortaöğretim

Kaynakça

1. Alper Ay, F. ve Keleş, K. (2017). Etkileşimci ve dönüşümcü liderlik tarzlarının işten ayrılma niyeti ve iş performansı üzerindeki etkisi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(4), 193-203. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gumussagbil/issue/32215/369332
2. Aksaraylı, M.F. (2015). Dönüştürücü liderlik ve değişimde dönüştürücü liderlik paradigması. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 6(12), 108-124.
3. Aksel, N. ve Elma, C. (2018). Ortaokul müdürlerinin dönüşümcü liderlik davranışları ile öğretmenlerin motivasyonu arasındaki ilişki. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 1252-1268. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018.18.39790-471112
4. Apiyev, A., Güney, S. ve Gürül, B. (2020). Dönüşümcü liderlik davranışlarının örgüt iklime etkisi ve buna yönelik bir araştırma. Uluslar arası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi, 7(59), 2483-2495. https://doi.org/10.26450/jshsr.2057
5. Avcı, A. (2015). Dönüşümcü ve işlemci liderlik stilleri: kavramsal çerçevesi ve eğitim örgütleri açısından etkileri. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, (5), 85-108. https://doi.org/10.16947/fsmiad.50142
6. Avcı, U. ve Turunç, Ö. (2012). Dönüşümcü liderlik ve örgüte güvenin kariyer memnuniyetine etkisi: lider-üye etkileşiminin aracılık rolü. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 4(2), 45-55.
7. Ayrancı, E. ve Öge, E. (2010). Dönüşümsel liderlik kavramı hakkında önde gelen teoriler ve Türkiye’de kavramı ele alan çalışmalar. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, (17), 37-46.
8. Azimli, G. ve Ada, Ş. (2022). Lise yöneticilerinin dönüşümcü liderlik tarzları ile öğretmenlerin iş doyumu arasındaki ilişki. Mehmet Akif Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (62), 263-289. https://doi.org/10.21764/maeuefd.986749

9. Babrak, E. , Korkutan, M. ve Çelebi, S.A. (2004). Transformasyonel liderlik: eğitim kurumları bağlamında bir değerlendirme. Turkish Business Journal, 5(10), 82-104. https://doi.org/10.51727/tbj.1494326
10. Bakan, İ., Erşahan, B., Büyükbeşe, T., Doğan, İ.F. ve Kefe, İ. (2015). Dönüşümcü ve etkileşimci liderlik ile öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki. Uluslar arası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (14). https://doi.org/10.18092/ijeas.48129
11. Bass, B. M., & Riggio, R. E. (2006). Transformational leadership (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates Publishers. https://doi.org/10.4324/9781410617095
12. Belet Boyacı, Ş.D. ve Güner Özer, M. (2019). Öğrenmenin geleceği: 21. Yüzyıl becerileri perspektifiyle Türkçe dersi öğretim programları. Anadolu Journal of EducationalSciencesİnternational, 9(2), 708-738. https://doi.org/10.18039/ajesi.578170
13. Biroğul, S., Keçeci, H., Çoşkun, Ş., Barç, O.T., vd. (2024). Okul müdürlerinin dönüşümsel liderlik davranışlarının öğretmenlerin iş doyumu üzerindeki etkileri. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 11(3), 1585-1595.
14. Cemaloğlu, N. ve Kılınç, A.Ç. (2012). Okul müdürlerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri arasındaki ilişki. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(23), 132-156.
15. Çakar, U. ve Arbak, Y. (2016). Dönüşümcü liderlik duygusal zeka gerektirir mi? yöneticiler üzerinde örnek bir çalışma. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2), 83-98.
16. Dayanç Kıyat, B. ve Geyik, E. (2019). Dönüşümcü liderliğin örgütsel bağlılığa etkisi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 223-236. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.471048
17. Demirtaş, E. ve Şama, E. (2016). Okullarda dönüşümcü liderlik ve örgütsel bağlılık ilişkisi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 275-298.
18. Dikmen, H. (2022). Okul müdürlerinin teknoloji liderliği üzerine bir meta-sentez çalışması. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, 10(2), 279-305. https://doi.org/10.57115/karefad.1167748
19. Doğan, S. (2022). Çağdaş liderlik yaklaşımları. N. Güçlü (Ed.), Eğitim Yönetiminde Liderlik (91-132). Ankara: Pegem Akademi.
20. Duman, C., Burucu, M., İzgi, S., Okan, S. ve Sadık, M. (2023). Okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik özellikleri. Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(5), 31-37.
21. Ermeydan, M. ve Can, N. (2020). Okul yöneticilerinin liderlik stilleriyle okul etkililiği arasındaki ilişki. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(2), 94-121.
22. Ersoy, H. (2022). Liderlik ve yöneticilik teori ve stillerinin karşılaştırılması. Uygulamalı Bilimler Dergisi, 7(3), 545-557.
23. Ertürk, R. ve Argon, T. (2021). Okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik özelliklerive davranışları. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(23), 371-393.
24. Fırat, İ. ve Yeşil, S. (2020). Dönüşümcü liderlik özelliklerinin işletmenin yenilik yeteneği ve performansı üzerindeki etkisi. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 40-57. https://doi.org/10.18221/bujss.771266
25. Gedik, Y. (2020). Dönüşümsel ve işlemsel liderlik. Uluslar arası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 3(2), 19-34.
26. Güneş, A.M. ve Buluç, B. (2012). İlköğretim okullarında dönüşümcü liderlik ile örgütsel adalet arasındaki ilişki. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(3), 411-437.
27. Güzelgörür, F. (2024). Okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik özellikleri ile okulların yenilikçilik düzeyleri arasındaki ilişkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Eğitim Dergisi, 6(2), 192-215. https://izlik.org/JA35NH89BW
28. Işık İnan, Ö. ve Serinkan, C. (2020). Liderlik yaklaşımları ve spor yönetiminde liderlik. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 7(2), 308-332. https://doi.org/10.47097/piar.824025
29. Kara, E. ve Bozkurt, Ş. (2021). Dönüşümcü liderliğin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisinin belirlenmesi. EKEV Akademi Dergisi, (87), 143-160.
30. Karip, E. (1998). Dönüşümcü liderlik. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 16(16), 443-465.
31. Kaya, B. ve Doğan Kılıç, E. (2023). Lise öğretmenlerinin dönüşümcü liderlik algıları ve örgütsel değişime hazır olma durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Hakkari Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 26-46.
32. Kazak, E. ve Polat, Ö. (2023). Okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik davranışları ve karşılaşılan engeller. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(1), 54-82. https://doi.org/10.51460/baebd.1162662
33. Leithwood, K., & Jantzi, D. (2005). A Review of Transformational School Leadership Research 1996-2005. Leadership and Policy in Schools, 4, 177-199. https://doi.org/10.1080/15700760500244769
34. MEB. (2016). Millî Eğitim Bakanliği Ortaöğretim Kurumlari Yönetmeliği.
35. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
36. Öncü, E., Yalçın, S. ve Özpolat, A. (2023). Öğretmenlerin algılarına göre okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık ve örgütsel iletişim düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (65), 415-422.
37. Özçelik, S.K. (2005). Yönetici hemşirelerde dönüştürücü liderlik tarzı ve hemşirelerin yöneticilerine olan güvenleri. Yayınlanmamış, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
38. Özdemir, M. (2020). Dönüşüm lideri olarak yönetici. Yönetme Sanatı (264-276). Ankara: Anı Yayıncılık.
39. Özsalmanlı, A.Y. (2005). Türkiye’de kamu yönetiminde liderlik ve lider yöneticilik. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(3), 137-146. https://dergipark.org.tr/tr/pub/manassosyal/issue/49971/640595
40. Sezgin, F. (2012). Okul yöneticisi ve liderlik. S.Özdemir (Ed.), Türk Eğitim Sistemi ve Okul Yönetimi (77-108).
41. Sezgin, F. ve Sönmez, E. (2018). Örgüt kültürü ve iklimi çalışmalarının sistematik incelenmesi: bir içerik analizi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 257-275. https://doi.org/10.17679/inuefd.330928
42. Sözer, E. (1996). Türk eğitim sisteminde ortaöğretim programları ve uygulamalar. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 5(5), 116-128. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kuey/issue/10390/127124
43. Şen, Y. ve Yaşlıoğlu, M. (2010). Dönüşümcü liderliğin yeniliği destekleyici örgüt iklimi üzerindeki etkisini belirlemeye yönelik bir araştırma. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadi Enstitüsü Yönetim Dergisi, 21(66), 97-117. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuiieyd/issue/9198/115513
44. Subaşı, M. ve Okumuş, K. (2017). Bir araştırma yöntemi olarak durum çalışması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(2), 419-426.
45. Tahaoğlu, F. ve Gedikoğlu, T. (2009). İlköğretim okulu müdürlerinin liderlik rolleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 58(58), 274-298. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kuey/issue/10339/126684
46. Taş, A. ve Çetiner, A. (2011). Ortaöğretim okulu müdürlerinin dönüşümcü liderlik davranışlarını gerçekleştirme durumlarına ilişkin öğretmen görüşleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(2), 369-391. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tebd/issue/26100/275003
47. Uğur, S.S. ve Uğur, U. (2014). Yöneticilik ve liderlik ayrımında kişisel farklılıkların rolü. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 6(1), 122-136. https://dergipark.org.tr/tr/pub/oybd/issue/16343/171150
48. Yüksel, S. ve Bilgivar, O.O. (2024). Okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik stilleri ile öğretmenlerin yaratıcı düşünme eğilimleri arasındaki ilişkiler. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(1), 373-391. https://doi.org/10.51460/baebd.1424550
49. Yolcu, F.S. ve Ozan, M.S. (2021). Modern liderlik teorileri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(54), 392-400. https://doi.org/10.29228/SOBIDER.52847