Popüler Bir Hadise Gazetesi Olarak Harman ve Aziz Nesin ile Orhan Kemal’in Yayımlanmamış Romanları

Öz

Bu çalışma, 24 Eylül 1952 tarihinde yayın hayatına başlayan ve 1963 yılına dek farklı adlar altında varlığını sürdüren Harman gazetesini, 1950’li yılların Türk edebiyatı ve sosyokültürel atmosferi bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Edebî ve sanatsal bir kaygıyla kurulmamış olmakla birlikte tefrika romanlar, röportajlar, magazin haberleri ve adli vaka anlatıları gibi zengin bir içerik sunan Harman, modern Türk edebiyatı araştırmalarında bugüne dek yeterince ele alınmamış bir süreli yayındır. Çalışmada gazetenin bütün sayıları taranarak yayın politikası, yazar kadrosu ve edebî üretimi tasnif edilmiş; söz konusu içerik, dönemin kanonik süreli yayınlarıyla ve Demokrat Parti döneminin sosyokültürel dinamikleriyle ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda Haluk Cemal Beydeşman, Nimet Özyalım, Bedirhan Çınar, Ali Karakurt ve Zafer Sülek gibi popüler roman yazarlarının yanı sıra Aziz Nesin’in “Nuru Hayat” ve Orhan Kemal’in “İlhan Fahri Demir” ile “Şadan Çelik” müstear adlarıyla kaleme aldığı ve daha önce kitaplaştırılmamış metinleri tespit edilmiştir. Söz konusu metinler, popüler tefrika geleneğinin biçimsel kalıpları içerisinde kurgulanmış olmakla birlikte, her iki yazarın toplumcu duyarlığını ve sınıfsal eleştiri perspektifini koruduğunu göstermektedir. Bu bulgular, Harman’ın kanon ile kitle kültürü arasındaki geçirgen sınırları yeniden düşünmeye olanak tanıyan bir mecra olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Popüler Edebiyat
• Zabıta
• Harman
• Gavsi Ozansoy
• Aziz Nesin
• Orhan Kemal

Harman as a Popular Newspaper and the Unpublished Novels of Aziz Nesin and Orhan Kemal

Öz

This study aims to examine Harman, a periodical that began its publication life on 24 September 1952 and continued under various titles until 1963, within the context of Turkish literature and the sociocultural atmosphere of the 1950s. Although it was not founded with literary or artistic concerns, Harman offered a rich content encompassing serialized novels, interviews, magazine news, and judicial case narratives, yet it remains a periodical that has not been sufficiently addressed in modern Turkish literary studies to date. In this study, all issues of the newspaper were surveyed, and its editorial policy, contributors, and literary output were classified; the content in question was then evaluated in relation to the canonical periodicals of the era and the sociocultural dynamics of the Democrat Party period. The research has identified, alongside popular novelists such as Haluk Cemal Beydeşman, Nimet Özyalım, Bedirhan Çınar, Ali Karakurt, and Zafer Sülek, previously uncollected texts written by Aziz Nesin under the pseudonym “Nuru Hayat” and by Orhan Kemal under the pseudonyms “İlhan Fahri Demir” and “Şadan Çelik”. Although these texts were constructed within the formal conventions of the popular serial tradition, they demonstrate that both authors preserved their socially engaged sensibility and class-critical perspective. These findings reveal that Harman constitutes a medium that invites a reconsideration of the permeable boundaries between the literary canon and mass culture.

Anahtar Kelimeler

• Popular Literature
• Crime Novels
• Harman
• Gavsi Ozansoy
• Aziz Nesin
• Orhan Kemal

Kaynakça

1. [İmzasız]. (5 Ocak 1954). “[Harman Yayınevi Hakkında Haber Yazısı]”, Harman, S. 68, s. 2.
2. [İmzasız]. (23 Nisan 1954). “[Kaybolmuş Cennet Romanının Yayımlanmasının İptali Hakkındaki Haber Yazısı]”, Yeni Harman, S. 3, s. 2.
3. [İmzasız]. (8 Şubat 1955). “Seven, Sevişen Kalplerin Romanı: Aşk Ölmezse”, Yeni Harman, S. 65, s. 3.
4. [İmzasız]. (8 Temmuz 1955). “Bire 5 Var!”, Yeni Harman, S. 108, s. 2-3.
5. [İmzasız]. (2 Ağustos 1957). “Yeni Harman Hakiki Bir Hayat Hikâyesinin Tefrikasına Başlıyor”, Yeni Harman, S. 322, s. 2.
6. [İmzasız]. (19 Kasım 1957). “Gelecek Sayımızda İki Yeni Tefrikaya Başlıyoruz”, Yeni Harman, S. 346, s. 2-3.
7. [İmzasız]. (1 Mayıs 1959). “Konya Oturak Âlemleri”, Yeni Harman, S. 482, s. 3.
8. Cinai Roman. (2026). “[Ekicigil Yayınları]”, Cinai Roman, https://www.cinairoman.com/book_prints/list?page=2&publisher=Ekicigil. Erişim tarihi: 2 Şubat 2026.

9. Çelik, Ş. [Orhan Kemal]. (16 Ocak 1962). “Namus ve Kurşun”, Resimli Harman, S. 189, s. 3.
10. Çetintaş, D. (2020). “Gavsi Ozansoy”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ozansoy-gavsi. Erişim tarihi: 28 Ocak 2026.
11. Çupi, İ. (2023). hey gidi İstanbul (2. Basım). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
12. Demir, İ. F. [Orhan Kemal]. (1959). Konya Oturak Âlemleri. İstanbul: Çelik Cilt Matbaası.
13. Demir, İ. F. [Orhan Kemal]. (20 Haziran 1961). “Çıldıran Koca”, Resimli Harman, S. 171, s. 2.
14. Demir, İ. F. [Orhan Kemal]. (19 Eylül 1961). “Acı Bana Tanrım”, Resimli Harman, S. 178, s. 3.
15. Demir, İ. [Orhan Kemal]. (22 Mayıs 1963). “İkiye On Kala”, Resimli Harman, S. 208, s. 3.
16. Eroğlu, Z. D. (2009). Gavsi Ozansoy’un Hayatı ve Eserleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi.
17. Eroğlu, Z. D. (2012). “Gavsi Halid Ozansoy ve Edebiyatta Kaldırılan Kazan: ‘1940 Tasfiye Hareketi’”, Turkish Studies, C. 7, S. 4, s. 1281-1311.
18. Irmak, E. (2018). Eski Köye Yeni Roman: Köy Romanının Tarihi, Kökeni ve Sonu (1950-1980). İstanbul: İletişim Yayınları.
19. İncesu, K. (2014). “Ölümünün 44. Yılında Nâzım ve Işık Öğütçü, Orhan Kemal’i Anlattı”, Yaşamsanat Edebiyat ve Kültür Dergisi, https://www.yasamsanat.net/?p=1059. Erişim tarihi: 28 Ocak 2026.
20. Karaca, N. (2020). “Cevat Fehmi Başkut”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/baskut-cevat-fehmi/leyla-karaca. Erişim Tarihi: 17 Mart 2026.
21. Kemal, O. (1975). Oyuncu Kadın. Ankara: Bilgi Yayınevi.
22. Koçu, R. E. (2026a). “Harman maddesi”, İstanbul Ansiklopedisi, https://istanbulansiklopedisi.org/handle/rek/29113. Erişim tarihi: 27 Ocak 2026.
23. Koçu, R. E. (2026b). “Olaylardan Harman Gazetesinin Künyesini İçeren Küpür”, İstanbul Ansiklopedisi, https://istanbulansiklopedisi.org/handle/rek/29088. Erişim tarihi: 27 Ocak 2026.
24. Memiş, F. (2020). “Bedirhan Çınar”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/bedirhan-cinar. Erişim tarihi: 28 Ocak 2026.
25. Narlı, M. (2020). “Orhan Kemal Romancılığının Nitelikleri/Yenilikleri”, Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, C. 4, S. 3, s. 33-44.
26. Nuri Hayat. [Aziz Nesin]. (9 Eylül 1955). “Bire 5 Var!”, Yeni Harman, S. 126, s. 3.
27. Nuri Hayat. [Aziz Nesin]. (22 Temmuz 1958). “Beyaz Altın”, Yeni Harman, S. 409, s. 2.
28. Nuru Hayat [Aziz Nesin]. (1955). Düğümlü Mendil. İstanbul: Aydabir Yayınları.
29. Öğütçü, I. (4 Ekim 2012). “Orhan Kemal 99. Yaşına Girerken - İlhan Fahri Demir’in İzinde”, Cumhuriyet Kitap, https://www.orhankemal.org/links2/1068.htm. Erişim tarihi: 5 Ocak 2026.
30. Şenol Cantek, F. (2019). “Ellili Yıllar Türkiye’sinde Basın”, Türkiye’nin 1950’li Yılları içinde, haz. Kaynar, M. K., İstanbul: İletişim Yayınları. s. 423-450.
31. Üyepazarcı, E. (2019). Unutulanlar, Hiç Bilinmeyenler ve Bilinmek İstenmeyenler: Türkiye’de Popüler Romanın İlk Yüzyılının Öyküsü (1875-1975). 2. Cilt. İstanbul: Oğlak Yayınları.
32. Yetkiner, A. (Aralık 1988). Reşid Halid Gönç’ün Koleksiyonundan Bab-ı Âli’nin Hatıra Defteri (3. Bölüm). İstanbul: Gazeteciler Cemiyeti Yayınları.