Mevsim Yenice’nin Öykülerinde Yalnızlık

Öz

Yalnızlık teması, bireyin toplumsal yapı içindeki konumunu sorgulayan temel izleklerdendir. Bahsi geçen kavram yalnızca fiziksel bir tek başınalık hâli olarak görülemez, aynı zamanda, iletişimsizlik, aidiyet yitimi ve arayışı ile duygusal kopuşu da içerir. Gündelik yaşamın hızlanması, aile yapısındaki dönüşüm ve bireyselleşmenin artışı, karakterlerin iç dünyasında derin bir yabancılaşma duygusu oluşturur. Öykülerde yalnızlık çoğu zaman suskunluk, iç monolog, dar mekân tasvirleri ve açık uçlu sonlar aracılığıyla estetik bir biçime kavuşturulur. Böylece yalnızlık, hem tematik bir odak hem de anlatısal bir strateji hâline gelerek, modern bireyin kırılganlığını ve dünyayla kurduğu mesafenin niteliğini görünür kılar ki Mevsim Yenice (1985-…)’nin öyküleri de buna örnektir. Yenice; Tekme Tokatlı Şehir Rehberi (2017), Bilinmeyen Sular (2019) ve Fil Gözü (2024) adlı eserleriyle 2010 sonrası Türk öyküsünün önemli isimlerinden birisi olmuştur. Yazarın üç eserinde de bu temayı kullanır, dahası, metni onun üzerine temellendirir. Yenice’nin öykü kişileri yalnızlığı çeşitli şekillerde deneyimler. Onun öykülerinde yalnızlık duygusu aile içi sorunlardan, yaşlılıktan veya modern zamanın aşırı bireyci tutumundan oluşabilmektedir. Kahramanlar bu duyguyla her zaman başa çıkmaya çalışır ama bunu hep başaramazlar. Öykülerdeki kimi mekân ve nesneler de yalnızlığı çoğaltan ya da hissedilir kılan olgular olarak belirir. Bu çalışmanın ana ereği Yenice’nin öykülerindeki yalnızlık temasının yansımalarını çözümlemek ve yazarın öykücülüğündeki yerini açıklamaya çalışmaktır.

Anahtar Kelimeler

• Yalnızlık
• Tekme Tokatlı Şehir Rehberi
• Bilinmeyen Sular
• Fil Gözü

Loneliness in Mevsim Yenice’s Stories

Öz

The theme of loneliness is one of the fundamental strands through which the individual’s position within the social structure is questioned. It cannot be understood merely as physical solitude, it also encompasses lack of communication, loss and pursuit of belonging, and emotional detachment. The acceleration of everyday life, transformations in family structure and increasing individualization generate a profound sense of alienation in the inner worlds of characters. In short stories, loneliness is often rendered aesthetically through silence, interior monologue, confined spaces, and open-ended endings. Thus, it becomes both a thematic focus and a narrative strategy, revealing the vulnerability of the modern individual and the distance they establish from the world. The short stories of Mevsim Yenice (1985-…) exemplify this tendency. With Tekme Tokatlı Şehir Rehberi (2017), Bilinmeyen Sular (2019) and Fil Gözü (2024), Yenice has become a significant figure in Turkish short fiction since the 2010s. She employs loneliness in all three works and, more than this, builds her narratives around it. Her characters experience loneliness in various forms, arising from family problems, old age, or the excessive individualism of modern life. Although they attempt to cope with this feeling, they do not always succeed. Certain spaces and objects also emerge as elements that intensify or make loneliness perceptible. This study aims to analyze the manifestations of loneliness in Yenice’s short stories and to examine its place in her short story writing.

Anahtar Kelimeler

• Loneliness
• Tekme Tokatlı Şehir Rehberi
• Bilinmeyen Sular
• Fil Gözü

Kaynakça

1. Asiltürk, B. (2021). “Tekme Tokatlı Şehir Rehberi’nin ‘Ben’leri”. https://www.k24kitap.org/tekme-tokatli-sehir-rehberinin-benleri-3354. Erişim Tarihi: 05.03.2026.
2. Bauman, Z. (2010). Etiğin Tüketiciler Dünyasında Şansı Var mı?, çev. F. Çoban ve İ. Katırcı, Ankara: De Ki Yayınları.
3. Bauman, Z. (2018). Akışkan Modernite, çev. Sinan Okan Çavuş, İstanbul: Can Yayınları.
4. Berman, M. (2012). Katı Olan Her Şey Buharlaşıyor, çev. Ümit Altuğ ve Bülent Peker, İstanbul: İletişim Yayınları.
5. Can, M. (2023). “Öykünün Genç Kuşağı: Son Dönem Türk Öykücülüğüne Genel Bir Bakış”, Türk Dili, S. 862, s. 397-421.
6. Eco, U. (2011). Genç Bir Romancının İtirafları, çev. İlknur Özdemir, İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınevi.
7. Freud, S. (2018). Aşkın Psikolojisi, çev. A. Cem İdemen, İstanbul: Cem Yayınevi.
8. Gasset, J. O. y. (1995). İnsan ve Herkes, çev. Neyyire Gül Işık, İstanbul: Metis Yayınları.

9. Geçtan, E. (1998). Psikanaliz ve Sonrası, İstanbul: Remzi Kitabevi.
10. Hume, D. (2009). İnsanın Doğası Üzerine Bir İnceleme, çev. Ergün Bayhan. Ankara: BilgeSu Yayıncılık.
11. Paz, O. (1982). Yalnızlık Dolambacı, çev. Bozkurt Güvenç, İstanbul: Bayraktar Yayınevi.
12. Sartre, J. P. (1985). Varoluşçuluk, çev. Asım Bezirci, İstanbul: Say Yayınları.
13. Sontag, S. (2004). Metaforik Olarak Hastalık, çev. Osman Akınhay, İstanbul: Agora Kitaplığı.
14. Sürgit, B. (2019). “Modern Bireyin Yalnızlaşması ve Yabancılaşması Bağlamında Apartman Yaşamı ve Cahit Zarifoğlu’nun ‘Eksik Yol’ Başlıklı Öyküsü”, TUDED, 59(2), 449-466.
15. Svendsem, L. (2018). Yalnızlığın Felsefesi, çev. Murat Erşen, İstanbul: Redingot Kitap.
16. Talu, N. (2010). “Modernlik Söylemi: Endişeli Bakışlarda Modern Birey”, METU JFA, 27, (2), 141-171.
17. Tanpınar, A. H. (2019). Mahur Beste. İstanbul: Dergâh Yayınları.
18. Yavuz, Y. (2024). “Buket Uzuner’in İki Yeşil Susamuru Romanında Nevroz ve Sebepleri”, DTCF Dergisi, S. 64, s. 849-71.
19. Yenice, M. (2020). Bilinmeyen Sular, İstanbul: Can Yayınları.
20. Yenice, M. (2024a). Tekme Tokatlı Şehir Rehberi, İstanbul: Can Yayınları.
21. Yenice, M. (2024b). Fil Gözü, İstanbul: Can Yayınları.