ŞAİRİ BİLİNMEYEN MANZUM BİR HZ. ALİ CENKNÂMESİ: HZ. ALİ’NİN MELİK İLE CENGİ
Öz
Savaşma, cenk etme Doğu toplumlarının genlerine işlenmiş içgüdüsel bir duygudur. Doğu toplumlarının tarihi aslında birer savaş tarihidir. Türklerin İslamiyet’i kabulünden sonra İslamiyet’i yaymak ve fetih idealini gerçekleştirmek üzere mücadelelerde bulunması cenknâme gibi türlerin yaygınlaşmasını sağlamıştır. İncelediğimiz metin bir Hz. Ali Cenknâmesi’dir. Hz. Ali’nin gazaları ve gazalarda gösterdiği kahramanlıklar, Türk edebiyatında yazarlar tarafından en çok rağbet edilen konulardandır. Hz. Ali’nin Hz. Muhammed’in hem amcası oğlu hem de damadı olması, İslamiyet’e yaptığı büyük hizmetler ve uğradığı mağduriyet bu rağbetin başlıca sebeplerindendir. Çalışma yaptığımız Hz. Ali Cenknâmesi’nin üç nüshasına ulaşılmış ve bu nüshalar üzerinden tenkitli metni oluşturulmuş ve incelemesi yapılmıştır. İncelemede önce eserin nüshaları tanıtılmış; sonra şekil, muhteva ve dil özelliklerine değinilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda Cenknâme’nin diğer Hz. Ali cenknâmeleriyle benzer özellikler gösterdiği tespit edilmiştir. Cenknâme’nin üç nüsha üzerinden oluşturulan tenkitli metni 241 beyit olup eserin müellifi belli değildir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Yok.
Proje Numarası
Yok.
Teşekkür
Yok.
Kaynakça
- Albayrak, Nurettin (2002). “Kesik Baş Destanı” TDV İslam Ansiklopedisi, C. 25, s. 308-309. Aydın, Songül (2004). Gazellerde Kafiye, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Muğla. Ceng-nâme-i Hz. Alî, 06 Mil Yz A 6933/2 Arşiv No.lu Yazma Eser, Milli Kütüphane, Ankara. Çetin, İsmet (1997). Türk Edebiyatında Hz. Alî Cenknâmeleri, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Dâstân-ı Hazret-i Alî, 06 Mil Yz A 9260/2 Arşiv No.lu Yazma Eser, Milli Kütüphane, Ankara. Devellioğlu, Ferit (2000). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları. Dilçin, Cem (2016). Örneklerle Türk Şiir Bilgisi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Dilçin, Cem (2013). Yeni Tarama Sözlüğü, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Ebu’l-Kâsım Süleyman İbni Ahmed et-Taberânî (1404/1983). El-Mu’cemu’l-Kebîr Mektebetu İbni Teymiye, c.11, Kahire. https://www.luggat.com/bahr-i%20umman/1/1 http://www.lugatim.com/s/berbat http://www.lugatim.com/s/nakkare
- İpekten, Haluk (2016). Eski Türk Edebiyatı Nazım Şekilleri ve Aruz, İstanbul: Dergâh Yayınları. Küçük, Serhat (2014). Ali-İfrit Cenknâmesi, İstanbul: Kesit Yayınları. Menâkıb-ı Hazret-i Alî, 06 Mil Yz A 7837/1 Arşiv No.lu Yazma Eser, Milli Kütüphane, Ankara. Öztürk, Aslıhan (2018). “Bilinmeyen Bir Hz. Ali Cenknâmesi”, IV. Uluslararası Alevilik ve Bektaşilik Sempozyumu (18-20 Ekim 2018 Ankara) Bildiriler Kitabı.
- Pala, İskender (2011). Ansiklopedik Divân Şiiri Sözlüğü, İstanbul: Kapı Yayınları. Parlatır, İsmail (2011). Osmanlı Türkçesi Sözlüğü, Ankara: Yargı Yayınevi. Şengül, Mehmer Bakır (2010). “Romanda Mekân Kavramı”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Volume 3/11, Spring 2010.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Mart 2021
Gönderilme Tarihi
12 Ocak 2021
Kabul Tarihi
23 Şubat 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 5 Sayı: 1
APA
Kızıltaş, M. (2021). ŞAİRİ BİLİNMEYEN MANZUM BİR HZ. ALİ CENKNÂMESİ: HZ. ALİ’NİN MELİK İLE CENGİ. Edebi Eleştiri Dergisi, 5(1), 57-96. https://doi.org/10.31465/eeder.858768
AMA
1.Kızıltaş M. ŞAİRİ BİLİNMEYEN MANZUM BİR HZ. ALİ CENKNÂMESİ: HZ. ALİ’NİN MELİK İLE CENGİ. EEDER. 2021;5(1):57-96. doi:10.31465/eeder.858768
Chicago
Kızıltaş, Maşallah. 2021. “ŞAİRİ BİLİNMEYEN MANZUM BİR HZ. ALİ CENKNÂMESİ: HZ. ALİ’NİN MELİK İLE CENGİ”. Edebi Eleştiri Dergisi 5 (1): 57-96. https://doi.org/10.31465/eeder.858768.
EndNote
Kızıltaş M (01 Mart 2021) ŞAİRİ BİLİNMEYEN MANZUM BİR HZ. ALİ CENKNÂMESİ: HZ. ALİ’NİN MELİK İLE CENGİ. Edebi Eleştiri Dergisi 5 1 57–96.
IEEE
[1]M. Kızıltaş, “ŞAİRİ BİLİNMEYEN MANZUM BİR HZ. ALİ CENKNÂMESİ: HZ. ALİ’NİN MELİK İLE CENGİ”, EEDER, c. 5, sy 1, ss. 57–96, Mar. 2021, doi: 10.31465/eeder.858768.
ISNAD
Kızıltaş, Maşallah. “ŞAİRİ BİLİNMEYEN MANZUM BİR HZ. ALİ CENKNÂMESİ: HZ. ALİ’NİN MELİK İLE CENGİ”. Edebi Eleştiri Dergisi 5/1 (01 Mart 2021): 57-96. https://doi.org/10.31465/eeder.858768.
JAMA
1.Kızıltaş M. ŞAİRİ BİLİNMEYEN MANZUM BİR HZ. ALİ CENKNÂMESİ: HZ. ALİ’NİN MELİK İLE CENGİ. EEDER. 2021;5:57–96.
MLA
Kızıltaş, Maşallah. “ŞAİRİ BİLİNMEYEN MANZUM BİR HZ. ALİ CENKNÂMESİ: HZ. ALİ’NİN MELİK İLE CENGİ”. Edebi Eleştiri Dergisi, c. 5, sy 1, Mart 2021, ss. 57-96, doi:10.31465/eeder.858768.
Vancouver
1.Maşallah Kızıltaş. ŞAİRİ BİLİNMEYEN MANZUM BİR HZ. ALİ CENKNÂMESİ: HZ. ALİ’NİN MELİK İLE CENGİ. EEDER. 01 Mart 2021;5(1):57-96. doi:10.31465/eeder.858768
Cited By
An Unknown Manuscript of a Poetic Hazrat Ali Cenknâme
Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.30561/sinopusd.1667823Çağatay Türkçesinin Son Dönemine Ait Bir Kıssa-i Zarkûm Metni
YAZIT Kültür Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.59902/yazit.1740805