Araştırma Makalesi

Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü

Cilt: 7 Sayı: 2 31 Aralık 2024
PDF İndir
EN TR

Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü

Öz

Sanat felsefesi tarihinin en köklü mirası olarak görülebilecek güzellik, yüzyıllardır felsefi tartışmalarının önemli bir kavramı olagelmiştir. Güzelliğin tarihi, aynı zamanda bir kültürün sanata nasıl baktığının da tarihidir. Bu kavramın felsefi tartışmalarda yerini koruyor olmasında, kavramın ilk kullanıldığı andan itibaren pek çok farklı kavramı çağrıştırmasının, kavramın belirsizliğinin ve neyin güzel olduğu konusunda bir uzlaşıya varmanın güçlüğünün etkisi büyüktür. Sanatın tanımını yaparken güzelliğin ne kadar önemli olduğunun anlaşılabilmesi, güzelin tarihsel süreçte nasıl anlam değişikliğine uğradığını belirlemekle mümkündür. Günümüz sanatını güzel üzerinden tanımlama imkânı olup olmadığı meselesine dair yürütülen çalışmaları netleştirebilmek adına, Antik Yunan’dan itibaren güzelliğe bakış açısında ne gibi farklılıkların meydana geldiğini tespit etmek önemli bir başlangıç noktasıdır. Antik Yunan’dan itibaren sanatın merkezi konumunda olan güzellik, 19. yüzyılın sonuna kadar bu görüşün sorgulanmasını gerektirecek eserler tarih sahnesinde görülmediğinden bu görüşün aksini düşünme gereği hissedilmez. 18. yüzyıldan itibaren, sanatı tanımlama aracı olan güzelin yanına Kant yüce kavramını, sonraki yüzyılda ise Schiller, Hegel, Rosenkranz gibi isimler çirkin kavramını ilave ederek bu kavramı zenginleştirilmeye başlasalar da bu girişimler, sanat eserlerinin güzellik üzerinden değerlendirilmesi fikrinde çarpıcı bir değişikliğe neden olmaz. Bu yeni kavramların yarattığı etki, güzelliğin baskın bir görüş olması durumunun daha esnek hâle gelmesidir. Ancak Modernizmle sanatçıların güzel kavramıyla açıklanması mümkün olmayan eserler üretmesi ve Çağdaş Sanatla güzelliğin zaman içerisinde Danto’nun ifadesiyle fobiye dönüşmesi (kalliphobia), bugünün sanatını nasıl değerlendirebileceğimiz sorusunu sormamıza neden olur. Bu sorgulamada Wittgenstein’ın sanatın güzel, hoş vb. sıfatlar aracılığıyla tanımlanamayacağı düşüncesini ortaya atmasının rolü büyüktür. Bugün sanatını, eser-gerçeklik sınırlarının ortadan kalktığı, çoğulcu, özgür, karmaşık bir sanat dünyası içerisinde sadece güzel üzerinden açıklamak artık olası değildir. Makalenin bütününde bu dönüşüm sürecinin neden ve nasıl gerçekleştiği mercek altına alınarak günümüz sanatının nasıl değerlendirilebileceği meselesi irdelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aiken, H. D. (1968). Art and Anti-art. The Journal of Aesthetic Education, 2(3), 105-120. https://doi.org/10.2307/3331331
  2. Akderin, F. (2018). Latince-Türkçe, Türkçe Latince Sözlük (2. Baskı). İstanbul, Say Yayınları.
  3. Alberro, A. (2004). Beauty Knows No Pain. Art Journal, 63(2), 36-43. https://doi.org/10.2307/4134519
  4. Alberti, L. B. (2011). On Painting. (R. Sinisgalli, trans.). New York, Cambridge University Press.
  5. Alova, E. (2013). Latince-Türkçe sözlük. Ankara, Sosyal Yayınları.
  6. Aristoteles. (2018). Poetika- şiir sanatı üzerine (3. Baskı). (A. Çokona, Ö. Aygün, Çev.). İstanbul, Türkiye İş Bankası Yayınları.
  7. Aristoteles. (2019). Nikhomakos'a Etik (4. Baskı). (F. Akderin, Çev.). İstanbul, Say Yayınları.
  8. Asavai, M. A. (2015). Beauty And Critical Art: Is Beauty at Odds with Critical-Political Engagement?. Journal of Aesthetic & Culture, 7, 1-15. https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.3402/jac.v7.27720?needAccess=true

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çağdaş Felsefe

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

24 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

3 Ekim 2024

Kabul Tarihi

27 Ekim 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Yıldırım, B. (2024). Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 7(2), 148-163. https://doi.org/10.47948/efad.1560988
AMA
1.Yıldırım B. Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü. KMÜ EFAD. 2024;7(2):148-163. doi:10.47948/efad.1560988
Chicago
Yıldırım, Betül. 2024. “Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 7 (2): 148-63. https://doi.org/10.47948/efad.1560988.
EndNote
Yıldırım B (01 Aralık 2024) Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 7 2 148–163.
IEEE
[1]B. Yıldırım, “Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü”, KMÜ EFAD, c. 7, sy 2, ss. 148–163, Ara. 2024, doi: 10.47948/efad.1560988.
ISNAD
Yıldırım, Betül. “Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 7/2 (01 Aralık 2024): 148-163. https://doi.org/10.47948/efad.1560988.
JAMA
1.Yıldırım B. Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü. KMÜ EFAD. 2024;7:148–163.
MLA
Yıldırım, Betül. “Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, c. 7, sy 2, Aralık 2024, ss. 148-63, doi:10.47948/efad.1560988.
Vancouver
1.Betül Yıldırım. Güzele Ne Oldu? Antik Yunan’dan Bugüne Sanatı Tanımlama Aracının Dönüşümü. KMÜ EFAD. 01 Aralık 2024;7(2):148-63. doi:10.47948/efad.1560988

20525   20522     20540       Creative Commons Lisansı

Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. 

Karamanoglu Mehmetbey University Journal of the Faculty of Letters is lisensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-No Derivative 4.0 International License.