Çeviribilim Konulu Lisansüstü Tez Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 287 - 310, 31.12.2025

Yasin Güneri

https://doi.org/10.47948/efad.1790459

Öz

Bu çalışma, çeviribilim alanında gerçekleştirilen lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizini yapmayı amaçlamaktadır. Araştırmada nicel ve tanımlayıcı kesitsel yöntemler benimsenmiş olup, veri toplama sürecinde Türkiye’nin en kapsamlı akademik tez veri tabanlarından biri olan Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Tez Merkezi kullanılmıştır. “Çeviribilim” anahtar kelimesi kullanılarak 2021-2025 yılları arasında yayımlanmış lisansüstü tezler taranmış ve 156 tez analiz kapsamına alınmıştır. Bu tezler yüksek lisans ve doktora düzeylerinde sınıflandırılmıştır. Veri seti, YÖK Tez Merkezi’nden elde edilen bibliyografik bilgiler ışığında Excel programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz kapsamında tezlerin türleri, yıllara göre dağılım, diline göre dağılım, dillerin yıllara göre dağılımı, üniversitelere göre dağılım, enstitülere göre dağılım, bilim/anabilim dallarına göre dağılım, danışmanların akademik unvanlarına göre dağılım, araştırma modeline göre dağılım ve kullanılan veri toplama tekniklerine göre dağılım gibi tanımlayıcı değişkenler incelenmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, çeviribilim alanında yapılmış lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizini sunarak alandaki akademik üretimin genel eğilimlerini ortaya koymuştur. Bulgular, tezlerin belirli üniversitelerde yoğunlaştığını, çoğunlukla nicel ve karma yöntemlerin tercih edildiğini ve disiplinler arası yaklaşımların öne çıktığını göstermektedir. Ayrıca, bazı tezlerde yöntemsel ve biçimsel eksikliklerin bulunması, alanda kalite standartlarının geliştirilmesi gerekliliğine işaret etmektedir. Genel olarak bu araştırma çeviribilimin metodolojik çeşitliliğini ve gelişim yönelimini belirginleştirerek, gelecekteki akademik çalışmalara yol gösterici nitelikte değerli bir kaynak oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çeviri Bilim , Bibliyometrik , Lisansüstü

Bıblıometrıc Analysıs Of Graduate Thesıs Research On Translatıon Studıes

Öz

This study aims to conduct a bibliometric analysis of postgraduate theses in the field of translation studies. Quantitative and descriptive cross-sectional methods were employed in the research, and the Council of Higher Education (YÖK) Thesis Center, one of the most comprehensive academic theses databases in Turkey, was used for data collection. Postgraduate theses published between 2021 and 2025 were scanned using the keyword "Translation Studies," and 156 theses were included in the analysis. These theses were categorized into master's and doctoral levels. The dataset was analyzed in Microsoft Excel using bibliographic information obtained from the YÖK Thesis Center. Within the scope of the analysis, descriptive variables such as type of theses, distribution by year, distribution by language, distribution of languages by year, distribution by university, distribution by institute, distribution by science/department, distribution by academic titles of advisors, distribution by research model, and distribution by data collection techniques were examined. This study presents a bibliometric analysis of postgraduate theses in translation studies, revealing general trends in academic production in the field. The findings indicate a concentration of theses at specific universities, a preference for quantitative and mixed methods, and a prominence of interdisciplinary approaches. Furthermore, the presence of methodological and formal shortcomings in some theses points to the need to improve quality standards in the field. Overall, this research provides a valuable resource that will guide future academic studies by highlighting methodological diversity and development trajectory of translation studies.

Anahtar Kelimeler

Translation Studies , Bibliometrics , Postgraduate

Kaynakça

• Al, U., & Coşkun, R. (2007). Türk Psikoloji Dergisi’nin bibliyometrik profili. Türk Kütüphaneciliği, 21(2), 142-163. Altuntop, V. (2019). Kültür turizmi çalışmalarının bibliyometrik analiz tekniği ile incelenmesi (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara, Türkiye.
• Aria, M. ve Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959-975.
• Besimoğlu, C. (2015). Türkiye’deki ziraat fakültelerinin tarımsal araştırma eğilimleri: 1996-2011 yıllarının bibliyometrik analizi (Doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Clarivate Analytics. (2021). Web of Science Core Collection help. https://images.webofknowledge.com/images/help/WOS/hp_citation_report.html
• Çalışkan, D. (2021). Türkiye’deki çeviri konulu tezler üzerine bibliyometrik ve tematik bir inceleme (1985-2020) (Yüksek lisans tezi, Uludağ Üniversitesi). Bursa, Türkiye.
• Daim, T. U., Rueda, G. R. ve Martin, H. T. (2005, July). Technology forecasting using bibliometric analysis and system dynamics. In A unifying discipline for melting the boundaries technology management, 112-122.
• Demir, H. ve Erigüç, G. (2018). Bibliyometrik bir analiz ile yönetim düşünce sisteminin incelenmesi. İş ve İnsan Dergisi, 5(2), 91-114.
• Egghe, L. (2005). Expansion of the field of informetrics: Origins and consequences. Information Processing & Management, 41(6), 1311-1316. https://doi.org/10.1016/j.ipm.2005.03.011
• Eom, S. (2009). Author cocitation analysis: Quantitative methods for mapping the intellectual structure of an academic discipline. IGI Global.
• Geldi, M. (2024). Türkiye’deki çeviri konulu makaleler üzerine bibliyometrik ve tematik bir çözümleme (1985-2021) (Yüksek lisans tezi, Uludağ Üniversitesi). Bursa, Türkiye.
• Glänzel, W. (2003). A course on theory and application of bibliometric indicators. Bibliometrics as a research field. İçinde Course handouts.
• Hirsch, J. E. (2005). An index to quantify an individual’s scientific research output. PNAS, 102(46), 16569-16572.
• Karakaya, S. A. (2022). İkincil bilgi kaynağı olarak özel alan bibliyografyalarının çeviri tarihi yazımında kullanılması (Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi). İstanbul, Türkiye.
• Khanam, R. (2013). Literature on dengue (2011-2012): A bibliometric study (Doktora tezi). Aligarh Muslim University.
• Köroğlu, S. A. (2015). Literatür taraması üzerine notlar ve bir tarama tekniği. GİDB Dergi, 1, 61-69.
• Kumar, S., Sharma, P. ve Garg, K. C. (1998). Lotka’s law and institutional productivity. Information Processing & Management, 34(6), 775-783.
• McDonald, K. (2005). Physicist proposes new way to rank scientific output. 29 Mayıs 2010 tarihinde http://www.physorg.com/news7971.html adresinden alınmıştır.
• Moed, H. F. (2005). Citation analysis in research evaluation. Springer.
• Noyons, M. ve Calero, M. C. (2009). Applying bibliometric mapping in high level science policy context. Scientometrics, 79(2), 261-275.
• Osca Lluch, J., Velasco, E., Lopez, M., ve Haba, J. (2009). Co-authorship and citation networks in Spanish history of science research. Scientometrics, 80(2), 373-383.
• Özköse, H. (2013). Yönetim bilişim sistemleri alanının Türkiye ve Dünya’daki bibliyometrik analizi ve haritası. Gazi Üniversitesi.
• Öztürk, O. (2021). Bibliyometrik araştırmaların tasarımına ilişkin bir çerçeve. İçinde Ö. Öztürk & G. Gürler (Ed.), Bir literatür inceleme aracı olarak bibliyometrik analiz (2. basım, ss. 33–48). Nobel Bilimsel Eserler Yayın.
• Perçin, H. (2019). Dünyada ve Türkiye’de açık inovasyon kavramının bibliyometrik, içerik ve doküman analiz yöntemleriyle incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi.
• Rehn, C. ve Kronman, U. (2006). Bibliometric handbook for Karolinska Institutet. Karolinska Institutet University Library Publications.
• Sengupta, I. (1986). Three new parameters in bibliometric research and their application to rerank periodicals in the field of biochemistry. Scientometrics, 10(5-6), 235-242.
• Şahin, K. (2021). 2020 yılında halk sağlığı alanında uluslararası literatürde yayımlanan COVID-19 ile ilgili makalelerin bibliyometrik ve içerik analizi (Uzmanlık tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı.
• Şimşir, İ. (2021). Bibliyometri ve bibliyometrik analize ilişkin kavramsal çerçeve. İçinde Ö. Öztürk & G. Gürler (Ed.), Bir literatür inceleme aracı olarak bibliyometrik analiz (2. basım, ss. 7–31). Nobel Bilimsel Eserler Yayın.
• Şirin, M. R. (2019). Türkiye’de çocuk haklarının son 40 yılı 1979-2019. Çocuk ve Medeniyet, 4(8), 247-332.
• Toker, A. (2022). Bir araştırma metodolojisi olarak sistematik literatür incelemesi: Meta-sentez yöntemi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 313-340.
• Velmurugan, C. ve Radhakrishnan, N. (2015). Application of Bradford’s law of scattering to the scientific publications of energy and environment research. Engineering International, 3(2), 75-86.
• Waltman, L., Van Eck, N. J. ve Noyons, E. C. (2010). A unified approach to mapping and clustering of bibliometric networks. Journal of Informetrics, 4(4), 629-635.
• Yıldız, A. (2022). Bir araştırma metodolojisi olarak sistematik literatür taramasına genel bakış. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Özel Sayı, 367-386. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227366
• Yükseköğretim Kurulu (YÖK) (2018). Lisansüstü tezlerin elektronik ortamda toplanması, düzenlenmesi ve erişime açılmasına ilişkin yönerge.
• Zupic, I., ve Čater, T. (2015). Bibliometric methods in management and organization. Organizational Research Methods, 18(3), 429-472.