Evlilik Kaygısının Bağlanma Stillerine Göre İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada evli olmayan bireylerde evlilik kaygısının bağlanma stillerine göre incelenmesi amaçlanmaktadır. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde öğrenim gören 271’i kadın, 51’i erkek olmak üzere 322 üniversite öğrencisi araştırmaya gönüllü katılım sağlamıştır. Araştırmada veriler Evlilik Kaygısı Ölçeği ve Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği aracılığı ile toplanmıştır. Ayrıca Kişisel Bilgi formunda katılımcıların cinsiyetleri, yaşları, anne babanın birliktelik durumu ve bireyin ilişki durumuna ilişkin sorular yer almıştır. Araştırma ilişkisel model bağlamında tasarlanmıştır. Verilerin analizinde Korelasyon Analizi ve Hiyerarşik Regresyon Analizi kullanılmıştır. Analizlerden elde edilen bulgulara göre kaygılı kararsız bağlanma ve güvenli bağlanma stillerinin bireylerin evlilik kaygısını anlamlı düzeyde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Kaygılı kararsız bağlanma arttıkça evlilik kaygısı düzeyi artmakta, güvenli bağlanma arttıkça ise, evlilik kaygısı düzeyi azalmaktadır. Araştırma sonuçları alanyazın bağlamında tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Evlilik
• evlilik kaygısı
• bağlanma stilleri

An Examination of Marriage Anxiety Based on Attachment Styles

Öz

The purpose of this study was to investigate marriage anxiety in unmarried individuals according to their attachment styles. A total of 322 university students (271 female and 51 male) studying at the Faculty of Education, Sakarya University voluntarily participated in the study. The data were gathered through the Marriage Anxiety Scale and the Three-Dimensional Attachment Styles Scale. Additionally, the personal information form featured questions regarding participants' gender, age, parental relationship status, and their own relationship status. The research was designed within the context of the correlational model. Correlation analysis and hierarchical regression analysis were used to analyse the data. The findings from the analyses indicate that anxious-ambivalent and secure attachment styles significantly predict individuals' marital anxiety. As anxious ambivalent attachment increases, the level of marital anxiety increases, and as secure attachment increases, the level of marital anxiety decreases. The findings are are discussed in the context of the literature.

Anahtar Kelimeler

• Marriage
• Marital anxiety
• Attachment styles

Kaynakça

1. Adak, N. (2016). Evlilik veya evlilik dışı birlikte yaşama: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. Sosyoloji Dergisi, 23-40.
2. Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E. ve Wall, S. (1978). Patterns of Attachment: A Psychological Study of the Strange Situation. New York: Psychology Press.
3. Aycanoğlu, C., ve Ünsal, G. (2017). Bağlanma tarzları ve internet bağımlılığının evlilik uyumuna etkisi. Journal of Academic Research in Nursing, 3(3),163-168.
4. Aydın, O. ve Baran, G. (2010). Toplumsal değişme sürecinde evlenme ve boşanma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 21(2), 117-126.
5. Bartholomew K, ve Horowitz L.M. (1991) Attachment styles among young adults: A test of a four-category model. Journal of Personality and Social Psychology, 61(2), 226-44. https://doi.org/10.1037//0022-3514.61.2.226
6. Bilge, Y., Sezgin, E. ve Ersal, H. (2022). Bağlanma stilleri ve sosyal fobi arasındaki ilişkide kişilerarası ilişkiler ve benliğin ayrımlaşmasının aracı rolü. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 6(12), 143-165.
7. Bobwly, J. (1977). The making and breaking of affectional bonds. The British Journal of Psychiatry, 130, 201-10.
8. Bobwly, J. (1988). A secure base parent-child attachment and healthy human development. New York:Basic Books.

9. Brennan, K.A, ve Shaver, P.R. (1995). Dimensions of adult attachment, affect regulation, and romantic relationship functioning. Personality and Social Psychology Bulletin, 21, 267 84.
10. Büyüköztürk, Ş. (2017). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi.
11. Can, A. (2023). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. Ankara: Pegem Akademi.
12. Carleton, R.,N. (2012). The intolerance of uncertainty construct in the context of anxiety disorders: Theoretical and practical perspectives. Expert Review of Neurotherapeutics, 12(8), 937-947. https://doi.org/10.1586/ern.12.82
13. Cengiz, G.G. (2019). Sosyal kaygı, bağlanma, aleksitimi ve aleksitimi düzeylerinde nöropsikolojik performans arasındaki ilişkiler (Yüksek lisans tezi) Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
14. Collins, N. L. ve Read, S. J. (1990). Adult attachment, working models, and relationship quality in dating couples. Journal of Personality and Social Psychology, 58(4), 644-663. https://doi.org/10.1037/0022-3514.58.4.644
15. Cooper J.,B., Meyer, D.,D. ve Paul, R.,H. (2008). Marriage and early life stressors as correlates for depression and anxiety: Implications for counselors. Compelling Counseling Interventions: Celebrating vistas' fifth anniversary, 49-58.
16. Çakmak, Ö. N. (2018). Bağlanma stilleri ve duygusal tepkisellik arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracılık rolünün incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Arel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
17. Çelik, E. ve Erkilet, G. (2019). Evlilik kaygısı ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ege Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 2(1), 47-57. Çıtak, Ş. ve Başar, A. (2023). Evlilik kaygısında bağlanma stillerinin yordayıcılığı. ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13 (Sosyal Bilimler Lisansüstü Öğrenci Sempozyumu Özel Sayısı),185-204. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1186297
18. Çiftçi, Z. ve Gülaçtı, F. (2019). Üniversite öğrencilerinin algıladıkları anne baba tutumları ve flört kaygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 11(18), 1382-1309. https://doi.org/10.26466/opus.553036
19. Çulha, F., Barut, Y., Kahraman, E., Ataş, T. ve Karataş, S. (2023). Evli olmayan çalışan kadınların evlilik kaygısıyla psikolojik sağlamlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. International Social Sciences Studies Journal, 9(112). 7271-7278. https://doi.org/10.29228/sssj.704
20. Deniz, M.E. (2011). Karar verme stilleri ve beş faktör kişilik özelliklerinin bağlanma stilleri açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(1), 97-113.
21. Erişti, A. (2010). Bağlanma stilleri, kişilik özellikleri ve evlilik uyumu arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi) Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
22. Erözkan, A. (2011). Üniversite öğrencilerinin bağlanma stilleri ve karar stratejileri. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3), 60-74.
23. Erzen, E. (2016). Three dimensional attachment style scale. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 17(3), 01-21. https://doi.org/10.17679/iuefd.1732363
24. Feeney, J.A. ve Noller, P., (1991). Attachment style and verbal desc riptions of romantic partners. Journal of Social and Personal Relationships, 8, 187-215.
25. Furman, W., Simon, V.A., Shaffer, L. ve Boucher, H.A.,(2002). Adolescents’ working models and styles for relationships with parents, friends, and romantic partners. Child Development, 73(1), 241-255.
26. Güler, K. (2021). Evli olmayan bireylerin evlilik kaygısı ile evliliğe yükledikleri anlam ve evlilik beklentileri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi) İstanbul Kent Üniversitesi, Psikoloji Anabilim Dalı, İstanbul.
27. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. ve Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis (7th ed.). Essex, England: Pearson Education Limited.
28. Hall, S. S. (2006). Marital meaning exploring young adults’ belief systems about marriage. Journal of Family Issues, 27(10), 1437-1458 http://dx.doi.org/10.1177/0192513X06290036.
29. Hamarta, E. (2004). Üniversite öğrencilerinin yakın ilişkilerindeki bazı değişkenlerin (benlik, depresyon ve saplantılı düşünme) bağlanma stilleri açısından incelenmesi (Doktora Tezi) Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
30. Hazan, C. ve Shaver P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511–524. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.3.511
31. Hazan, C. ve Shaver P.R. (1994). Attachment as an organizational framework for research on close relationships. Psychological Inquiry, 5(1), 1-22.
32. Heim C. ve Nemeroff, C.B. (2001). The role of childhood trauma in the neurobiology of mood and anxiety disorders: Preclinical and clinical studies. Society of Biological Psychiatry, 49, 1023-1039.
33. Hollist, C. S. ve Miller, R. B. (2005). Perceptions of attachment style and marital quality in midlife marriage. Family Relations, 54(1), 46–57. https://doi.org/10.1111/j.0197-6664.2005.00005.x
34. Hünler, O. (2003). Boyun eğici davranışlar ve evlilik doyumu ilişkisi: Algılanan evlilik problemleri çözümünün rolü. Türk Psikoloji Dergisi, 18(51), 99-108
35. Karaşar, B. (2014). Öğretmen adaylarının bağlanma stilleri ve sosyal kaygı düzeyleri arasındaki ilişki. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 27-49.
36. Kestir, K. (2021). Evlilik kaygısının yordayıcısı olarak beden algısı, cinsel benlik şeması ve ana-babaya bağlanma stilleri (Yüksek lisans tezi) Mersin Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin.
37. La Greca, A.M. ve Mackey, E.R. (2007). Adolescents' anxiety in dating situations: The potential role of friends and romantic partners. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology. 36(4), 522-33. https://doi.org/10.1080/15374410701662097
38. Majidova, F. ve İpek, M. (2019). Bağlanma stili ile evliliğe yönelik tutum arasındaki ilişkinin incelenmesi. Aydın Sağlık Dergisi, 6(1), 57-78.
39. Mikulincer, M. ve Shaver, P.R. (2003). The attachment behavioral system in adulthood: Activation, psychodynamics, and interpersonal processes. Advances in Experimental Social Psychology, (35),53-152.
40. Moreira, H., Carona, C., Silva, N., Nunes, J. ve Canavarro, M.C. (2016). Exploring the link between maternal attachment-related anxiety and avoidance and mindful parenting: The mediating role of self-compassion. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 89(4), 369-384. https://doi.org/10.1111/papt.12082
41. Neff, K. D. ve Beretvas, S. N. (2012). The role of self-compassion in romantic relationships. Self and Identity, 12(1), 78–98. https://doi.org/10.1080/15298868.2011.639548
42. Onay, S. (2023). Yetişkin bireylerdeki evlilik kaygısı ve ilişkideki karar verme becerilerinin bağlanma stilleri ile ilişkisi (Yüksek lisans tezi) İstanbul Okan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
43. Payat, Y. ve Öksüz, Ş. (2022). Genç yetişkinlik çağındaki bireylerin evlilik kaygısı ile mutluluk korkusu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 621-642.
44. Ravitz, P., Maunder, R., Hunter, J., Sthankiya, B. ve Lancee, W. (2010). Adult attachment measures: A 25-year review. Journal of Psychosomatic Research. 69(4), 419-32. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2009.08.006
45. Raymo, J.M., Uchikoski, F. ve Yoda, S. (2021). Marriage intentions, desires, and pathways to later and less marriage in Japan. Demographic Resarch, 44(3), 67-98. https://doi.org/10.4054/DemRes.2021.44.3
46. Rothbaum, F., Rosen, K., Ujiie, T. ve Uchida, N., (2002). Family systems theory, attachment theory and culture. Family Process, 41(3), 328-350.
47. Scott, R.L. ve Cordova, J.V. (2002). The influence of adult attachment styles on the association between marital adjustment and depressive symptoms. Journal of Family Psychology, 16(2), 199–208. https://doi.org/10.1037/0893-3200.16.2.199
48. Set, Z. (2019). Bağlanma stilleri ve psikopatoloji arasındaki potansiyel düzenleyici unsurlar: Reddedilme duyarlılığı ve benlik saygısı. Nöro Psikiyatri Arşivi, (56), 205-212.
49. Sezer, S. (2019). Evli olmayan bireylerde evlilik kaygısı ile romantik ilişkilerde akılcı olmayan inançlar ve umutsuzluk arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi) İstanbul Arel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
50. Shams, Z. (2018). The relationship between personality traits and situational anxiety about marriage in young people at the age of marriage. Global Journal of Guidance and Counseling in Schools, 8(2), 86-91.
51. Simpson, J.A. (1990). Influence of attachment styles on romantic relationships. Journal of Personality andSocial Psychology, 59(5), 971-980.
52. Stackert, R. A. ve Bursik, K. (2003). Why am I unsatisfied? adult attachment style, gendered irrational relationship beliefs, and young adult romantic relationship satisfaction. Personality and Individual Differences, 34(8), 1419–1429. https://doi.org/10.1016/s0191-8869(02)00124-1
53. Stein, D., Harvey, B., Uys, J. ve Daniels,W. (2005). Suffer the children: The psychobiology of early adversity. The International Journal of Neuropsychiatric Medicine, 19, 612-615.
54. Steinberg, S. J., Davila, J. ve Fincham, F. (2006). Adolescent marital expectations and romantic experiences: associations with perceptions about parental conflict and adolescent attachment security. Journal of Youth and Adolescence, 35(3), 333–348. https://doi.org/10.1007/s10964-006-9042-9
55. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2015). Çok değişkenli istatistiklerin kullanımı (M. Baloğlu, Çev.). Ankara: Nobel Yayıncılık.
56. Tarhan, N., (2021). Son sığınak: Aile. İstanbul: Timaş Yayınları.
57. Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). Evlenme ve boşanma istatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Evlenme-ve-Bosanma-Istatistikleri-2023-53707.
58. Ulusoy, Y.Ö., Akfırat, O.N. ve Tura, G. (2018). Ebeveynlere bağlanma ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki. Dirençlilik Dergisi, 2(1), 23-37.
59. Ünal, E., Ağralı, C. ve Taşhan T., S., (2022). Bekar kadınlarda evlilik kaygısının gebelik öncesi doğum korkusuna etkisi: Kesitsel bir araştırma. International Journal of Medical Sciences,5(7), 254-261. http://dx.doi.org/10.55433/gsbd.181
60. Volling, B. L., Notaro, P. C. ve Larsen, J. J. (1998). Adult attachment styles: relations with emotional well-being, marriage, and parenting. family relations: An ınterdisciplinary. Journal of Applied Family Studies, 47(4), 355-367. https://doi.org/10.2307/585266
61. Yılmaz, C. (2020). Parçalanmış aile ortamındaki kız ergenlerin gelecekle ilgili beklentilerinin ve evliliğe yönelik tutumlarının değerlendirilmesi. (Yüksek Lisans Tezi) KTO Karatay Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
62. Yonar, S. (2019). Beliren yetişkinlerde bağlanma ve romantik yalnızlık arasındaki ilişkide flört kaygısının aracı rolü (Yüksek Lisans Tezi) İstanbul Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, İstanbul