Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği Ölçeğinin Psikometrik Değerlendirmeleri ve Yapısal Geçerlik: Ortaokul ve Lise Öğrencileri

Şahin Kapıkıran

doi:10.12984/eed.07848

Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği Ölçeğinin Psikometrik Değerlendirmeleri ve Yapısal Geçerlik: Ortaokul ve Lise Öğrencileri

Öz

Bazı ebeveynler daha iyi bir eğitim için çocuklarına destek sunabilirler. Ancak bazı ebeveynler çocuklarının daha iyi bir eğitim alması için en iyi yolun baskı olduğunu düşünebilir. Bu araştırma, ebeveynlerin bu iki yoldan birini tercihi ile ortaya çıkabilecek, olumlu olumsuz sonuçları belirlemeye dönük bir ölçme aracının geliştirilmesine yöneliktir. Bu amaçla iki farklı çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların katılımcıları birinci çalışmada 536, ikinci çalışmada 529 ortaokul ve lise öğrencisidir. Çalışma verileri Denizli il merkezinde bulunan ortaokul ve liselerden elde edilmiştir. Birinci çalışma verileriyle ölçeğin faktör yapısı ve iç tutarlığı hesaplanmıştır. İkinci çalışmada, ölçeğin bileşen ve ayırt edici geçerliği yapılmıştır. Çalışmada, Rosenberg benlik saygısı ölçeği, başarı yönelimleri ölçeği, içsel motivasyon ve sınav kaygısı için motivasyon ve öğrenme stratejileri ölçeği alt ölçekleri ile birlikte öğrencilerin not ortalamaları kullanılmıştır. Sonuçta, ebeveyn akademik başarı baskısı ve desteği ölçeğinin (EABBDÖ) hem ortaokul ve hem de lise öğrencileri için ebeveyn akademik başarı baskısı ölçeği (EABBÖ) ve ebeveyn akademik başarı desteği ölçeği (EABDÖ) geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek nitelikte bir ölçme aracı olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn akademik başarı baskısı, ebeveyn akademik başarı desteği, ölçek,geçerlik, güvenirlik

Kaynakça

Kaynaklar
Ablard, K. E. ve Parker, W. D. ( 1997). Parents' Achievement Goals and Perfectionism in
Their Academically Talented Children. Journal of Youth and Adolescence, 26(6),651- 667.
Adams, G. R., Ryan, B. A., Ketsetzis, M. ve Keating L. (2000). Psychology Rule Compliance
and Peer Sociability: A Study of Family Process, School-Focused Parent-Child Interactions, and Children's Classroom Behavior. Journal of Family Psychology, 14(2), 237-250.
Akın, A., & Çetin, B. (2007). Başarı Yönelimleri Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması.
Eurasian Journal of Educational Research, 26 (7), 1-12.
Bankston, C. L. ve Zhou, M. (2002). Being Well vs. Doing Well: Self-esteem and school

performance among immigrant and nonimmigrant racial and ethnic groups. International Migration Review, 36, (2) 389-415.
Bong, M. (2008). Effects of parent–child relationships and classroom goal structures on
motivation, help-seeking avoidance, and cheating. The Journal of Experimental Education, 76(2), 191–217.
Bronstein, P., Ginsburg, G.S. ve Herrera, I.S. (2005). Parental predictors of motivational
orientation in early adolescence: A longitudinal study. Journal of Youth and Adolescence, 34, 559–575.
Browne, M. W., & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In K. A.
Bollen & J. S. Long (Eds.), Testing structural equation models (pp. 136–162). Newbury Park, CA: Sage.
Büyüköztürk, Ş. (2004). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı istatistik, araştırma deseni
spss uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem yay.
Campbell, J.R. (1994). Differential socialization in mathematics achievement: Croos-national
and cross-cultural perspectives. International Journal of Educational Research, 21(7), 685-696.
Campbell, J. R., & Verna, M. A. (2007). Effective parental influence: Academic home climate
linked to children's achievement. Educational Research and Evaluation, 13(6), 501-519.
Chen, J. J. L. (2005). Relation of academic support from parents, teachers, and peers to Hong
Kong adolescents' academic achievement: The mediating role of academic engagement. Genetic, Social, and General Psychology Monographs,131(2), 77-127.
Çuhadaroglu, F. (1986) Adolesanlarda benlik saygısı. Yayınlanmamış Uzmanlık Tezi
Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Psikiyatri Bölümü, Ankara.
Dandy, J., & Nettelbeck, T. (2002). A cross-cultural study of parents'
academic standards and
educational aspirations for their children. Educational Psychology, 22(5), 621-627.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human
behavior. Springer Science & Business Media.
Dupeyrat, C., & Mariné, C. (2005). Implicit theories of intelligence, goal orientation,
cognitive engagement, and achievement: A test of Dweck’s model with returning to school adults. Contemporary Educational Psychology, 30(1), 43-59.
Ethington, C. A. (1991). A test of a model of achievement behaviors. American Educational
Research Journal, 28(1), 155-172.
Ergene, T., & Yıldırım, İ. (2004). Depression levels of students preparing for university
entrance exams. Journal of Psychiatry and Psychopharmacology, 12(2), 91-100.
Georgiou, S. N. (1999). Parental attributions as predictors of involvement and influences on
child achievement. British Journal of Educational Psychology, 69(3), 409-429.
Ginsburg, G. S., & Bronstein, P. (1993). Family factors related to children's intrinsic/extrinsic
motivational orientation and academic performance. Child development, 64(5), 1461-1474.
Gonzalez-DeHass, A. R., Willems, P. P., & Holbein, M. F. D. (2005). Examining the
relationship between parental involvement and student motivation. Educational psychology review, 17(2), 99-123.
Gorsuch, R. L. (1997). Exploratory factor analysis: Its role in item analysis. Journal of
Personality Assessment, 68(3), 532-560.
Gottfried, A. E., Fleming, J. S., & Gottfried, A. W. (1994). Role of parental motivational
practices in children's academic intrinsic motivation and achievement. Journal of Educational Psychology, 86(1), 104.
Grolnick, W. S., & Slowiaczek, M. L. (1994). Parents' involvement in children's schooling: A
multidimensional conceptualization and motivational model. Child development, 65(1), 237-252.
Hatcher, L. (1994). A step-by-step approach to using the SAS system for factor analysis and
structural equation modeling. Cary, NC: SAS Institute, Inc.
Hill, N. E., & Tyson, D. F. (2009). Parental involvement in middle school: a meta-analytic
assessment of the strategies that promote achievement.Developmental psychology, 45(3), 740-763.
Hu, L. & Bentler, P. M. (1999). Cut off criteria for fit indexes in covariance structure
analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6, 1-55.
Jacobs, N., & Harvey, D. (2005). Do parents make a difference to children’s academic
achievement? Differences between parents of higher and lower achieving students. Educational studies, 31(4), 431-448.
Janos, P. M., Fung, H. C., & Robinson, N. M. (1985). Self-concept, self-esteem, and peer
relations among gifted children who feel" different".Gifted Child Quarterly, 29(2), 78-82.
Jöreskog, K.G., & Sörbom, D. (2004). LISREL 8.71 for Windows [Computer Software].
Lincolnwood, IL: Scientific Software International, Inc.
Kapıkıran, Ş. & Kapıkıran, N. (2009). Ergenlerin algılanan anne-baba başarı baskısı ve
desteği ölçeğinin geliştirilmesine yönelik bir ön çalışma. X. Ulusal Psikolojik Danışma
ve Rehberlik Kongresinde sunulmuş sözlü bildiri. Çukurova Üniversitesi, Adana.
Kapıkıran, Ş. & Özgüngör, S. (2009). Ergenlerin sosyal destek düzeylerinin akademik başarı
ve güdülenme düzeyi ile işkileri. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi 16(1), 21-30.
Karadeniz, Ş., Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö.E., Çakmak, E.K. Ve Demirel, F. (2008). The
Turkish Adaptation Study Of Motivated Strategies For Learning Questionnaire (MSLQ) For 12–18 Year Old Children: Results Of Confirmatory Factor Analysis. The Turkish Online Journal Of Educational Technology – Tojet, 7(4), 1303-6521.
Kelloway, E. K. (1998). Using LISREL for structural equation modeling: A researcher's
guide. Sage. s.56
Ketsetzis, M., Ryan, B. A. & Adams, G. R.(1998). Family Processes, Parent-Child
Interactions, and Child Characteristics Influencing School-Based Social Adjustment Journal of Marriage and Family, 60(2), 374-387.
Kılıcı, E. (2013) Türkiye'de dershaneye giden öğrenci sayısı birçok ülkedekinden az.
http://www.hurriyet.com.tr/egitim/24460386.asp.
Kim, U. & Park, Y. S. (2006). Indigenous psychological analysis of academic achievement in
Korea: The influence of self-efficacy, parents and culture. Internatıonal Journal of Psychology, 41(4), 287–292.
Koutsoulis, M. K., & Campbell, J. R. (2001). Family processes affect students' motivation,
and science and math achievement in Cypriot high schools.Structural Equation Modeling, 8(1), 108-127.
Lau, Y. K. (2006). Nonresidential fathering and nonresidential mothering in a Chinese
context. The American Journal of Family Therapy, 34(4), 373-394.
Levpušcek, M. P., & Zupancic, M. (2008). Math achievement in early adolescence: The role
of parental involvement, teachers’ behavior, and students’ motivational beliefs about math. The Journal of Early Adolescence.November, 5, 1-30.
Luthar, S. S., & Becker, B. E. (2002). Privileged but pressured? A study of affluent youth.
Child development, 73(5), 1593.
Ma, X. (2003). Measuring up: Academic performance of Canadian immigrant children in
reading, mathematics, and science. Journal of International Migration and Integration/Revue de l'integration et de la migration internationale,4(4), 541-576.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ( 2013), Milli Eğitim Bakanlığı, 2013 Faaliyet raporu. S.44-
file:///C:/ Users/ tt/ Desktop /30032306, meb, 2013, idare faaliyet raporu.pdf.
Otsuka, S. (2006). Cultural influences on academic performance in Fiji: A case study in the
Nadroga/Navosa province.
Riley, P. J. (2003). The relationshıp between parental warmth and parental pressure to
achieve with adolescent depressıon and anxıety ın china. Unpublished dissertation, University of Maryland at College Park.
Ryan, B. A., and Adams, G. R. (1995). The family-school relationships model. In Ryan, B.
A., Adams, G. R., Gullotta, T. P., Weissberg, R. P., and Hampton, R. L. (eds.), The FamilySchool Connection: Theory, Research, and Practice, Sage, Thousand Oaks, CA, pp. 3– 28.
Schmitt, D. P., & Allik, J. (2005). Simultaneous administration of the
Rosenberg self-esteem
scale in 53 nations: exploring the universal and culture-specific features of global self-esteem. Journal of Personality and Social Psychology, 89(4), 623–642.
Stevenson, H. W., Lee, S. Y., Chen, C., Stigler, J. W., Hsu, C. C., Kitamura, S., & Hatano, G.
(1990). Contexts of achievement: A study of American, Chinese, and Japanese children. Monographs of the society for research in child development, 55(1/2), 1-119.
Tang, M. (2007). Psychological effects on being perceived as a “model minority” for Asian
Americans. New Waves: Educational Research and Development, 11(3), 11-16.
Tomiki, K. (2000). Achievement motivation and psychological well-being in Asian American
college students: The contribution of intergenerational congruence of academic expectations (Doctoral dissertation, University of California, Berkeley).
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2001). Using Multivariate Statistics. Boston: Allyn and
Bacon.
Tam, V. C., & Chan, R. M. (2009). Parental Involvement in Primary Children's Homework in
Hong Kong. School Community Journal, 19(2), 81-100.
Unger, D. G., McLeod, L. E., Brown, M. B., & Tressell, P. A. (2000). The role of family
support in interparental conflict and adolescent academic achievement. Journal of Child and Family Studies, 9(2), 191-202.
Worthington, R. L., & Whittaker, T. A. (2006). Scale development research a content analysis
and recommendations for best practices. The Counseling Psychologist, 34(6), 806-838.
Yıldırım, İ. (2006). Akademik başarının yordayıcısı olarak gündelik sıkıntılar ve sosyal
destek. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(30) 258-267.
Yıldırım, İ., Gençtanırım, D., Yalçın, İ., & Baydan, Y. (2008). Sınav kaygısının yordayıcıları
olarak akademik başarı, mükemmelliyetçilik ve sosyal destek.Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 287-96.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Şahin Kapıkıran

Yayımlanma Tarihi

9 Temmuz 2016

Gönderilme Tarihi

29 Aralık 2015

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 17 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.12984/eed.07848

IZ

https://izlik.org/JA89SS33EB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kapıkıran, Ş. (2016). Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği Ölçeğinin Psikometrik Değerlendirmeleri ve Yapısal Geçerlik: Ortaokul ve Lise Öğrencileri. Ege Eğitim Dergisi, 17(1), 62-83. https://doi.org/10.12984/eed.07848

AMA

1.Kapıkıran Ş. Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği Ölçeğinin Psikometrik Değerlendirmeleri ve Yapısal Geçerlik: Ortaokul ve Lise Öğrencileri. Ege Eğitim Dergisi. 2016;17(1):62-83. doi:10.12984/eed.07848

Chicago

Kapıkıran, Şahin. 2016. “Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği Ölçeğinin Psikometrik Değerlendirmeleri ve Yapısal Geçerlik: Ortaokul ve Lise Öğrencileri”. Ege Eğitim Dergisi 17 (1): 62-83. https://doi.org/10.12984/eed.07848.

EndNote

Kapıkıran Ş (01 Temmuz 2016) Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği Ölçeğinin Psikometrik Değerlendirmeleri ve Yapısal Geçerlik: Ortaokul ve Lise Öğrencileri. Ege Eğitim Dergisi 17 1 62–83.

IEEE

[1]Ş. Kapıkıran, “Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği Ölçeğinin Psikometrik Değerlendirmeleri ve Yapısal Geçerlik: Ortaokul ve Lise Öğrencileri”, Ege Eğitim Dergisi, c. 17, sy 1, ss. 62–83, Tem. 2016, doi: 10.12984/eed.07848.

ISNAD

Kapıkıran, Şahin. “Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği Ölçeğinin Psikometrik Değerlendirmeleri ve Yapısal Geçerlik: Ortaokul ve Lise Öğrencileri”. Ege Eğitim Dergisi 17/1 (01 Temmuz 2016): 62-83. https://doi.org/10.12984/eed.07848.

JAMA

1.Kapıkıran Ş. Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği Ölçeğinin Psikometrik Değerlendirmeleri ve Yapısal Geçerlik: Ortaokul ve Lise Öğrencileri. Ege Eğitim Dergisi. 2016;17:62–83.

MLA

Kapıkıran, Şahin. “Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği Ölçeğinin Psikometrik Değerlendirmeleri ve Yapısal Geçerlik: Ortaokul ve Lise Öğrencileri”. Ege Eğitim Dergisi, c. 17, sy 1, Temmuz 2016, ss. 62-83, doi:10.12984/eed.07848.

Vancouver

1.Şahin Kapıkıran. Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği Ölçeğinin Psikometrik Değerlendirmeleri ve Yapısal Geçerlik: Ortaokul ve Lise Öğrencileri. Ege Eğitim Dergisi. 01 Temmuz 2016;17(1):62-83. doi:10.12984/eed.07848

The effects of perceived parental math support on middle school students’ math engagement: the serial multiple mediation of math self-efficacy and math enjoyment

European Journal of Psychology of Education

https://doi.org/10.1007/s10212-020-00518-w

EXAMINATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN THE LEVEL OF SCHOOL BURNOUT AMONG SECONDARY SCHOOL STUDENTS AND PARENTAL ATTITUDE

Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.47115/jshs.1060846

When Parents Press for Achievement: The Relationship between Academic Stress, Insomnia, Adolescent-Parent Relationships, and Life Satisfaction

Journal of Child and Family Studies

https://doi.org/10.1007/s10826-024-02921-z

What Might Happen If Adolescents Perceive Academic Pressure From Their Parents? The Role Of Academic Self‐Handicapping Behaviour On Subjective Academic Well‐Being: A Moderated Mediation Model

Psychology in the Schools

https://doi.org/10.1002/pits.23379

The Sources of Parental Anxiety in Children's Education Scale: Psychometric Properties of the Turkish Version

Psychology in the Schools

https://doi.org/10.1002/pits.23536

Investigating the Relationship between Perceived Parental Academic Achievement Pressure, Academic Resilience, and Test Anxiety

Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.46778/goputeb.1602007

Unpacking Profiles of School Burnout in High-Achieving Students in Türkiye: A MSEM Analysis

Journal of Youth and Adolescence

https://doi.org/10.1007/s10964-025-02244-2

Associations of parental academic achievement pressure, support, and school climate with hikikomori tendency among high school students

Frontiers in Psychology

https://doi.org/10.3389/fpsyg.2026.1745661

The Indirect Effect of School Type on Children's Recreational Intrinsic Motivation: The Mediating Role of Parental Achievement Support and the Moderating Role of Gender

Herkes için Spor ve Rekreasyon Dergisi

https://doi.org/10.56639/jsar.1835020

The Soft Skills Scale for Parents (SSS-P): A Validity and Reliability Study

Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi

https://doi.org/10.17066/tpdrd.1602563

Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği Ölçeğinin Psikometrik Değerlendirmeleri ve Yapısal Geçerlik: Ortaokul ve Lise Öğrencileri

Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ve Desteği Ölçeğinin Psikometrik Değerlendirmeleri ve Yapısal Geçerlik: Ortaokul ve Lise Öğrencileri

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Lise Öğrencilerinin Okula Aidiyet Duyguları ve Sosyal İyi Oluşları Üzerine Karma Bir Araştırma

Çocukların Kariyer Gelişiminde Ebeveyn Desteği ve Sosyo-Demografik Özelliklerin Rolü

Çevrim İçi Eğitimde Öğrencilerin Devamsızlık Nedenlerinin Araştırılması

Measuring adolescents’ perceived parental academic pressure: A scale development study

The effects of perceived parental math support on middle school students’ math engagement: the serial multiple mediation of math self-efficacy and math enjoyment

EXAMINATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN THE LEVEL OF SCHOOL BURNOUT AMONG SECONDARY SCHOOL STUDENTS AND PARENTAL ATTITUDE

Yüksek Başarılı Öğrencilerde Ebeveyn Başarı Baskısı Ölçeği Geliştirme Çalışması

Gerçekçi Olmayan Aile Beklentisi Ölçeği’nin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

A non-Western adaptation of the Situated Academic Writing Self-Efficacy Scale (SAWSES)

Ebeveyn Başarı Baskısı ve Akademik Stresin Ortaöğretim Öğrencilerinin Okul Tükenmişliğini Yordama Düzeyi

Ergenlerde Algılanan Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı ile Psikolojik İstismar Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi

Investigation of Academic Perseverance Levels of Gifted Students in Terms of Some Variables

Ergenlerde Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı/Desteğiyle Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkide Bilişsel Çarpıtmaların Aracı Rolü

When Parents Press for Achievement: The Relationship between Academic Stress, Insomnia, Adolescent-Parent Relationships, and Life Satisfaction

What Might Happen If Adolescents Perceive Academic Pressure From Their Parents? The Role Of Academic Self‐Handicapping Behaviour On Subjective Academic Well‐Being: A Moderated Mediation Model

The Sources of Parental Anxiety in Children's Education Scale: Psychometric Properties of the Turkish Version

Investigating the Relationship between Perceived Parental Academic Achievement Pressure, Academic Resilience, and Test Anxiety

Unpacking Profiles of School Burnout in High-Achieving Students in Türkiye: A MSEM Analysis

Associations of parental academic achievement pressure, support, and school climate with hikikomori tendency among high school students

The Indirect Effect of School Type on Children's Recreational Intrinsic Motivation: The Mediating Role of Parental Achievement Support and the Moderating Role of Gender

The Soft Skills Scale for Parents (SSS-P): A Validity and Reliability Study