Yıl 2019, Cilt 20 , Sayı 1, Sayfalar 1 - 19 2019-07-31

Cinsellikle İlgili Konularda İletişim ile Evlilik Öncesi Cinselliğe Yönelik Tutum: Üniversite Sınıf Düzeyinin ve Cinsiyetin Rolü
Sexual Communication and Attitudes Toward Premarital Sexuality: Role of the University Class Level and Gender

Melisa Ebeoğlu [1] , Eda Karacan [2]


Cinsel tutum ve davranışlar erken yaşlarda temel olarak aileden etkilenirken, sonrasında akran etkileri daha önemli hale gelmektedir. Üniversite döneminde, ailenin denetiminin azalması ve üniversite ortamının kendi içindeki kültürü cinselliğe yönelik tutum ve davranışları etkileyen önemli faktörler olmaktadır. Mevcut çalışmada, cinsiyete ve üniversitenin başlarında veya sonlarında olmaya bağlı olarak üniversite öğrencilerinin anne, baba ve akranla cinsel konularda iletişimleri, anne, baba ve akrandan algıladıkları cinsel onayları ve evlilik öncesi cinsellik ile namusa yönelik tutumlarındaki farklılıkların belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, Ankara’da çeşitli üniversitelerde öğrenim gören 18-27 yaş aralığındaki 377 katılımcıya (263 kadın; 114 erkek) Cinsel Konularda İletişim ve Onay Ölçeği, Evlilik Öncesi Cinselliğe Bakış Ölçeği, Cinsel Tutum Ölçeği, Namusa İlişkin Tutumlar Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Analizler sonucunda, özellikle kadınlar arasında üniversitenin son yıllarında cinselliğe yönelik tutumlarda izin vericiliğin arttığı bulunmuştur. Ayrıca evlilik öncesi cinselliğe yönelik tutumu hem kadınlarda hem de erkeklerde cinsel izin vericilik, namusa ilişkin tutum ve arkadaşın cinsel onayının anlamlı olarak yordadığı, ancak erkeklerde kadınlardan farklı olarak annenin cinsel onayının da evlilik öncesi cinselliğe yönelik tutumu anlamlı olarak yordadığı elde edilmiştir. Bu bulgular doğrultusunda kadın ve erkekler için cinselliğe yönelik atfedilen kültürel değer ve tutumların halen devam ettiği görülmüştür. Çalışmanın bulguları, toplumsal cinsiyet rolleri ve sosyo-kültürel yaklaşımlar temelinde tartışılmıştır.

Sexual attitudes and behaviors are mainly affected by parents at early ages, and then peer influence becomes more important. During college years, less parental control and cultural environment of universities have significant effect on sexual attitudes and behaviors. It was aimed to determine the difference in individuals’ sexual communication level with their parents and best friends, perceived sexual approval from parents and best friends, attitudes toward premarital sexuality and honor, according to university class level and gender. Sexual Communication and Approval Scale, Attitude Toward Premarital Sexuality Scale, Sexual Attitude Scale, Attitudes Toward Honor Scale and Demographic Information Form were collected from 377 university students (263 female; 114 male) studying in Ankara, whose age ranged between 18-27. Results revealed that sexual permissiveness in the last years of university have increased especially among women. In addition, sexual permissiveness, attitudes toward honor, and peers’ approval of sexuality emerged as significant predictors of premarital sexual attitudes among men and women, while mother's approval of sexual activity is also a significant predictor among men. This study shows that the cultural values and attitudes attributed to sexuality for men and women are still continuing. The results were discussed in terms of gender roles and socio-cultural approaches

  • Akalın, A. (2000). Cinsel kimlik gelişimi. N. Fincancıoğlu ve A. Bulut (Ed.), Cinsel sağlık bilgileri eğitimi öğretmen el kitabı. İstanbul: İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı.
  • Akın, A. ve Özvarış, Ş. B. (2004). Study on the influental factors of sexual and reproductive health of adolescents/Young people in Turkey. Hacettepe University Public Health Department-WHO Collborating Center on RH. Project Report, Ankara.
  • Akgün, E. (2000). Predictors of adolescent sexual attitudes and behavior: the role of parents and best friends (Unpublished master’s thesis). Middle East Technical University, Ankara.
  • Allison, P. (2012). When can you safely ignore multicollinearity. Statistical Horizons, 5(1).
  • Arnett, J.J. (2007). Emerging adulthood: what is it, and what is it good for? Child Development Perspectives, 1, 68-73.
  • Aşkun, D. (2000). Türk üniversite öğrencilerinin cinsel tutum ve davranışlarının bir incelemesi: cinsiyet farklılıklarına kültürel bir bakış (Yüksek lisans tezi). Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul.
  • Aşkun, D. ve Ataca, B. (2007). Sexuality related attitudes and behaviors of Turkish university students. Archives of Sexual Behavior, 36(5), 741-752.
  • Babacan, S. S. (2003). İnsan seksüalitesinin kültürel ve psikososyal yönleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 11(1), 131-136.
  • Bağlı, M. ve Sever, A. (2005). Tabulaştırılan/tabulaşan kurumun (ailenin) kurbanlıklar edinme pratiği: levirat ve sororat. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 8(8).
  • Basset, M. T. ve Kaim, B. (2000). What they don't know can hurt them: how school-based reproductive health programmes can help adolescent lead healtly reproductive lives. Adolescent Reproductive Health Project Training And Research Support Centre, Zimbabwe.
  • Bayhan, V. (2012). Beden sosyolojisi ve toplumsal cinsiyet. Doğu Batı Dergisi, 63, 147- 164.
  • Billy, J. O. G. ve Udry, J. R. (1985). The influence of male and female best friends on adolescent sexual behavior. Adolescence, 20, 21-32.
  • Bogle, K. (2008). Hooking up: sex, dating and relationships. New York: New York University Press.
  • Bulut A, Nalbant H ve Çokar M. (2002). Ergenlerin sağlık bilincinin geliştirilmesi projesi. Kadın ve Çocuk Sağlığı Eğitim ve Araştırma Birimi, İstanbul Tıp Fakültesi. Proje No: TUR/03/01.07/P07.
  • Büyüköztürk, Ş. (2005). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi EI Kitabı (5. Baskı). Ankara:Cantekin.
  • Cindoğlu, D. (2004). Modern Türk tıbbında bekaret testleri ve suni bekaret. P. İlkkaracan (Ed.) Müslüman toplumlarda kadın ve cinsellik içinde, 115-132. İstanbul: İletişim.
  • Civil, B. ve Yıldız, H. (2010). Erkek öğrencilerin cinsel deneyimleri ve toplumdaki cinsel tabulara yönelik görüşleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 3(2), 58-64.
  • Coleman E. (2007). Creating a sexually healthier world through effective public policy, International Journal of Sexual Health, 19(3), 5-24.
  • Coşkun, A. ve Gökdemirel, S. (1997). Toplumsal yaşamın cinsiyet rollerine etkisi. Şişli Etfal Hastanesi Hemşirelik Dergisi, 1(3–4), 45-50.
  • Çevik, E., Tapucu, A. ve Aksoy, Ş. (2003). Toplumsal ve etik bir sorun olarak kızlık zarı incelemesi. Turkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics-Law and History, 11(3), 170- 177.
  • Darroch, J. E., S. Singh ve J. J. Frost. (2005). Differences in teenage pregnancy rates among five developed countries: The role of sexual activity and contraceptive use. Family Plan Perspective, 33, 244-250.
  • DeLamater, J. (1981). The social control of sexuality. Annual Review of Sociology, 7, 263- 290.
  • Deptula, D.P., Henry, D.B. ve Schoeny, M.E. (2010). How can parents make a difference? Longitudinal associations with adolescent sexual behaviour. Journal of Family Psychology, 24, 731-739.
  • Dittus, P.J. ve Jaccard, J. (2000). Adolescents’ perceptions of maternal disapproval of sex: Relationship to sexual outcomes. Journal Adolescent Health, 26, 268-78.
  • Dutra, R., Miller, K. S., ve Forehand, R. (1999). The process and content of sexual communication with adolescents in two-parent families: Associations with sexual risk taking behavior. AIDS and Behavior, 3(1), 59-66.
  • Duyan, V. (2004). Cinsel tutum ölçeği. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler Bölümü Yayınları, 2-12.
  • Ekşi, A. (1990). Gençlerimiz ve sorunları, İstanbul Üniversitesi Yayını, Yayın No:91.
  • Eroğlu, K. ve Gölbaşı, Z. (2005). Cinsel eğitimde ebeveynlerin yeri: ne yapıyorlar, ne yaşıyorlar? Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 8(2), 12-21.
  • Finer L.B. (2007). Trends in premarital sex in The United States 1957-2003. Public Health Reports. 122, 73-78.
  • Fingerson, L. (2005). Do mothers’ opinions matter in teens’ sexual activity? Journal of Family Issues, 26, 947-974.
  • Fortenberry, J.D. (2013). Puberty and adolescent sexuality. Hormones and Behavior, 64(2), 280-287.
  • Furstenberg, F. F., Herceg-Baron, R. ve Jemail, J. (1981). Bringing in the family: Kinship support and contraceptive behavior. In Ooms, T. (ed.), Teenage Pregnancy in a Family Context, Temple University Press, Philadelphia.
  • Gökengin D., Yamazhan T., Özkaya D., Aytuğ S., Ertem E., Arda B. ve Serter D. (2003). Sexual knowledge, attitudes, and risk behaviors of students in Turkey. Journal of School Health, 73(7), 258- 263.
  • Gölbaşı Z. (2002). Adölesan kızlara yönelik okula dayalı üreme sağlığı eğitim programının etkinliği (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
  • Guzman, B., Schlehofer-Sutton, M., Villanueva, C., Stritto, M., Casad, B., ve Feria, A. (2003). Let's Talk About Sex: How Comfortable Discussions About Sex Impact Teen Sexual Behavior. Journal of Health Communication, 583-598.
  • Gülsün, M., Ak, M., ve Bozkurt, A. (2009). Psikiyatrik açıdan evlilik ve cinsellik. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 1(1), 68-79.
  • Hampton, M. R., McWatters, B., Jeffery, B., ve Smith, P. (2005). Influence of teens'perceptions of parental disapproval and peer behaviour on their initiation of sexual intercourse. The Canadian Journal of Human Sexuality, 14(3-4), 105.
  • Harris, L. (1986). American Teens Speak: Sex, myths, TV, and birth control: the planned parenthood poll.
  • Hendrick, S. ve Hendrick, C. (1987). Multidimensionality of sexual attitudes. Journal of Sex Research, 23(4), 502-526.
  • Işık, R. ve Sakallı-Uğurlu, N. (2009). Namusa ve namus adına kadına uygulanan şiddete ilişkin tutumlar ölçeklerinin öğrenci örneklemiyle geliştirilmesi. Türk Psikoloji Yazıları, 12(24), 16-24.
  • İnanç, N. (2003). Toplumsal cinsiyet. 3.Uluslararası Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması Kongresi (Kongre Kitabı). Ankara, 123-125.
  • Jaccard, J, Dittus, P.J. ve Gordon, V.V. (1996). Maternal correlates of adolescent sexual and contraceptive behavior. Family Planning Perspectives, 28, 159-65.
  • Jaccard, J., Dittus, P. J. ve Gordon, V. V. (1998). Parent‐adolescent congruency in reports of adolescent sexual behavior and in communications about sexual behavior. Child Development, 69(1), 247-261.
  • Jaccard, J., Dodge, T. ve Dittus, P. (2002). Parent-adolescent communication about sex and birth control: A conceptual framework. New Directions for Child and Adolescent Development, 97, 9-42.
  • Jessor, S. L. ve Jessor, R. (1975). Transition from virginity to nonvirginity among youth: A socialpsychological study overtime. Developmental Psychology, 11, 473-484.
  • Jordan, T. R., Price, J. H. ve Fitzgerald, S. (2000). Rural parents’ communication with their teenagers about sexual issues. Journal of School Health, 70, 338-344.
  • Karabulutlu, Ö. ve Kılıç, M. (2011). Üniversite öğrencilerinin cinsel sağlık ve üreme sağlığı hakkındaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(2), 39-45.
  • Karacan, E. ve Balamir Bektaş, R. (2016). The social control of sexuality: An examination of gender and regional effects on Turkish young adults. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 33(1), 87-106.
  • Karaçam, Ö., Totan, T., Korkmaz, Y. B., ve Koyuncu, M. (2012). Hendrick cinsel tutum ölçeği kısa formunun Türkçeye uyarlanması, geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anatolian Journal of Psychiatry/Anadolu Psikiyatri Dergisi, 13(2).
  • Karakurt, G. (2000). Development of a suitable premarital sexual permissiveness scale for Turkish culture. Attitude measurement and scale development, ODTÜ-Psikoloji.
  • Kardam, F. (2005). Türkiye’de namus cinayetlerinin dinamikleri: Eylem programı için öneriler sonuç raporu. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, Nüfus Bilim Derneği, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı. Ankara: Koza.
  • Kaya, F., Serin, Ö. ve Genç, A. (2007). Eğitim fakültesi birinci sınıf öğrencilerinin cinsel yaşamlarına ilişkin yaklaşımlarının belirlenmesi. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 6(6), 441-448.
  • Khurana, A. ve Cooksey, E. C. (2012). Examining the effect of maternal sexual communication and adolescents' perceptions of maternal disapproval on adolescent risky sexual involvement. Journal of Adolescent Health, 51(6), 557-565.
  • Koçoğlu, M.H. (2000). Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar, Toplum Hekimliği Bülteni, 21(1).
  • Kotchick, B. A., Shaffer, A., Miller, K. S. ve Forehand, R. (2001). Adolescent sexual risk behavior: A multi-system perspective. Clinical Psychology Review, 21(4), 493-519.
  • Lefkowitz, E. S. (2005). “Things Have Gotten Better” Developmental changes among emerging adults after the transition to university. Journal of Adolescent Research, 20(1), 40-63.
  • Moore, S. ve Rosenthal, D. (1991). Adolescents’ perceptions of friends’ and parents’ attitudes to sex and sexual risk-taking. Journal of Community & Applied Social Psychology, 1, 189-200.
  • Newcomer, S. F. ve Udry, J. R. (1984). Mother's influence on the sexual behavior of their teenage children. Journal of Marriage and the Family, 477-485.
  • Newcomer, S. F., Udry, J. R. ve Cameron, F. (1983). Adolescent sexual behavior and popularity. Adolescence, l8, 515-522.
  • Ogle S., Glasier A. ve Riley S.C. (2008). Communication between parents and their children about sexual health. Contraception, 77, 283-288.
  • Okyay, G. (2007). Women victimization: In the case of family honor in Turkey (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
  • Orçın, E., Aras, Ş. ve Açık, R. (2003) Üniversiteli gençlerin cinsel tutum ve davranışları. Jinekoloji ve Obstetrik Dergisi, 17(3), 169-174.
  • Özan, S., Aras, Ş., Şemin, S. ve Orçın, E. (2004). Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin cinsel tutum ve davranış özellikleri. DEÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 18, 27-39.
  • Özan, S., Timbil, S., Aras, Ş., Bilgin, A.C., Orçın, E. ve Şemin, S. (2010). Sexual attitudes and behaviour changes and opinions of interns in İzmir, Turkey. The European Journal of Contraception & Reproductive Health Care, 15(5), 367-375.
  • Parla, A. (2001). The" honor" of the state: virginity examinations in Turkey. Feminist Studies, 27(1), 65-88.
  • Poroy, A. (2005). Türkiye'de cinsellik (1. basım). İstanbul: Alfa Yayınları.
  • Potard, C., Courtois, R. ve Rusch, E. (2008). The influence of peers on risky sexual behaviour during adolescence. The European Journal of Contraception & Reproductive Health Care, 13(3), 264-270.
  • Prinstein, M. J. ve Dodge, K. A. (2008). Current issues in peer influence research. Understanding Peer Influence in Children and Adolescents, 3-13.
  • Reiss, I. L. (1981). Some observations on ideology and sexuality in America. Journal of Marriage and the Family, 271-283.
  • Resnick, M. D., Bearman, P. S., Blum, R. W., Bauman, K. E., Harris, K. M., Jones, J., ... ve Ireland, M. (1997). Protecting adolescents from harm: findings from the National Longitudinal Study onAdolescent Health. Jama, 278(10), 823-832.
  • Rickwood, D., Deane, F. P., Wilson, C. J. ve Ciarrochi, J. (2005). Young people’s help-seeking for mental health problems. Australian E-journal For The Advancement of Mental Health, 4(3), 218-251.
  • Romer, D., Stanton, B., Galbraith, J., Feigelman, S., Black, M. M. ve Li, X. (1999). Parental influence on adolescent sexual behavior in high-poverty settings. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 153(10), 1055-1062.
  • Sakallı Uğurlu, N. ve Akbaş, G. (2013). Namus kültürlerinde “namus” ve “namus adına kadına şiddet”: sosyal psikolojik açıklamalar. Türk Psikoloji Yazıları, 16(32), 76-91.
  • Sakallı-Uğurlu, N. ve Glick, P. (2003). Ambivalent sexism and attitudes toward women who engage in premarital sex in Turkey. Journal of Sex Research, 40(3), 296-302.
  • Sakallı, N., Karakurt, G. ve Uğurlu, O. (2001). Evlilik öncesi yaşanan cinsel ilişkiye ve kadınların evlilik öncesi cinsel ilişkide bulunmasına karşı tutumlar. Tecrübi Psikoloji Çalışmaları, 22, 15-29.
  • Sancar, S. (2013). Erkeklik: İmkansız İktidar, Ailede, piyasada ve sokakta erkekler. İstanbul:Metis.
  • Sancar, S. (2012). Türk Modernleşmesinin Cinsiyeti: Erkekler devlet, kadınlar aile kurar. İstanbul: İletişim.
  • Santrock, J.W. (2012). Life Span Development. Galip Yüksel (Çev.). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
  • Schulz, B., Bohrnstedt, G. W., Borgatta, E. F. ve Evans, R. R. (1977). Explaining premarital sexual intercourse among college students: A causal model. Social Forces, 56(1), 148-165.
  • Set, T., Dağdeviren, N. ve Aktürk, Z. (2006). Ergenlerde cinsellik. Genel Tıp Dergisi, 16(3), 137-141.
  • Shtarkshall, R. A., Santelli, J. S. ve Hirsch, J. S. (2007). Sex education and sexual socialization: Roles for educators and parents. Perspectives on Sexual and Reproductive Health, 39(2), 116-119.
  • Somers, C. L. ve Paulson, S. E. (2000). Students' perceptions of parent–adolescent closeness and communication about sexuality: relations with sexual knowledge, attitudes, and behaviors. Journal of Adolescence, 23(5), 629-644.
  • Tezcan, M. (1999). Ülkemizde aile içi töre ya da namus cinayetleri. Töre Cinayetleri, Ankara: TC Başbakanlık Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü Yayınları, 21-27.
  • Topkaya, N. (2012). Parental communication and perceived parental attitudes about sexuality among Turkish college students. Journal of Educational Sciences Research, 2(2), 155-168.
  • Traeen, B. ve I. L. Kvalem. (2007). Investigating the relationship between past contraceptive behaviour, self-efficacy, and anticipated shame and guilt in sexual contexts among Norwegian adolescents. J of Community & Applied Soc Psych, 17, 19–34.
  • Üskül, A. K., Cross, S. E., Sunbay, Z., Gercek-Swing, B. ve Ataca, B. (2012). Honor bound:The cultural construction of honor in Turkey and the Northern United States. Journal of Cross Cultural Psychology, 43, 1131-1151.
  • Vandello, J. A. ve Cohen, D. (2003). Male honor and female fidelity: implicit cultural scripts that perpetuate domestic violence. Journal of Personality and Social Psychology, 84(5), 997.
  • Vargün, B. (2002). Orta Doğu Teknik Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi ve Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi öğrencileri arasında bir kültür değeri olarak bekaret kavramının sosyal antropolojik açıdan incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi.
  • Velez-Pastrana, M.C., Gonzalez-Rodriguez, R. A. ve Borges-Hernandez, A. (2005). Family functioning and early onset of sexual intercourse in Latino adolescents. Adolescence, 40, 777-791.
  • Widman, L., Choukas-Bradley, S., Helms, S. W., Golin, C. E., ve Prinstein, M. J. (2014). Sexual communication between early adolescents and their dating partners, parents, and best friends. The Journal of Sex Research, 51(7), 731-741.
  • World Health Organization (WHO). (2005) http://www.who.int/reproductivehealth/gender/sexual_health.html.
  • Woodroof, J. T. (1985). Premarital premarital sexual behavior and religious adolescents. Journal for the Scientific Study of Religion, 343-366.
  • Yasan, A., Tamam, L., Özkan, M. ve Gürgen, F. (2009). Premarital sexual attitudes and experiences in university students. Anatolia Journal Clinical Investigation, 3(3), 174- 184.
  • Yıldırım, T. (2008). Üniversite çağındaki ergenlerin cinsel bilgi, tutum ve davranışları (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Trakya Üniversitesi, Edirne.
  • Zhang, L., Li, X., Shah, I. H., Baldwin, W. ve Stanton, B. (2007). Parent–adolescent sex communication in China. The European Journal of Contraception & Reproductive Health Care, 12(2), 138-147.
Birincil Dil tr
Konular Eğitim, Eğitim Araştırmaları
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-8893-1237
Yazar: Melisa Ebeoğlu (Sorumlu Yazar)
Kurum: UFUK ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-9963-8666
Yazar: Eda Karacan
Kurum: UFUK ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 31 Temmuz 2019

APA Ebeoğlu, M , Karacan, E . (2019). Cinsellikle İlgili Konularda İletişim ile Evlilik Öncesi Cinselliğe Yönelik Tutum: Üniversite Sınıf Düzeyinin ve Cinsiyetin Rolü. Ege Eğitim Dergisi , 20 (1) , 1-19 . DOI: 10.12984/egeefd.442010