Doğumhanede Çalışan Ebelerin Empati Eğilimi, İş Doyumu ve Özsaygı Durumlarına İlişkin Değerlendirilmeleri: Bir Karma Desen Çalışması

Öz

Amaç: Çalışmanın amacı doğumhanede çalışan ebelerin empati eğilimi, iş doyumu ve özsaygı düzeylerinin intrapartum bakım hizmetlerine yansımasını incelemektir. Yöntem: Araştırma karma desende, 1 Mart ve 31 Aralık 2021 tarihleri arasında, İzmir İlindeki üç kamu hastanesinin doğum ünitelerinde yapılmıştır. Araştırmanın nicel bölümüne 48 ve nitel bölümüne de 11 ebe alınmıştır. Veriler anket ve yarı yapılandırılmış görüşme formları ve alan notları ile toplanmıştır. Veriler tanımlayıcı, betimsel ve içerik analizi yöntemleri ile analiz edilmiştir. Bulgular: Ebelerin yaş ortalamasının 35.79 ± 7.75 (Aralık: 22-52) ve %75’inin lisans mezunu olduğu belirlenmiştir. Araştırmada ebelerle yapılan görüşmelerde elde edilen veriler kodlanarak üç tema ve 10 alt tema oluşturulmuştur. Ebelerin nasıl bir ebe olduğu hakkındaki temaya ait “bakım verici ve profesyonel rolleri geliştirici özellikler ve bakıma etkisiz özellikler” alt temaları saptanmıştır. Çalışma ortamı ile ilgili pozitif doğumhane ortamı, çalışma koşulları, ekipman, olumsuz fiziki koşullar ve doğumhane ortamı alt temaları birleştirilmiştir. Kişisel özellikleri hakkındaki temaya ait “olumlu özellikler ve olumsuz özellikler” alt temaları belirlenmiştir. Yapılan gözlemlerde ebelerin aktif dinleme, açıklayıcı konuşma, bilgilendirme (n= 11), cesaretlendirici (n= 8) ve güler yüzlü olma (n= 7), terapötik dokunma (n= 4) yaklaşımlarında bulundukları saptanmıştır. Yine ebelerin aldıkları ücretten (n= 11) ve çalışma şartlarından (n= 7) memnun olmadıkları, çalışma arkadaşlarıyla iyi iletişimde bulundukları (n= 8), samimi, içten (n= 8), yardım sever (n= 5) ve sakin (n= 3) oldukları görülmüştür. Sonuç: Çalışmada ebelerin daha çok kendilerini olumlu algıladıkları ve empatik yaklaşımları kullandıkları, ancak çalışma koşulları ve ücretlendirmeden memnun olmadıkları sonuçları elde edilmiştir. Ebelerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi ile hizmet sunum kalitesinin geliştirilmesine katkı sağlanabilir.

Anahtar Kelimeler

• "ebe"
• "empati"
• "iş doyumu"
• "özsaygı"
• "doğum eylemi"
• "bakım"

Evaluations of Midwives Working in Delivery Room on Empathy Tendency, Job Satisfaction and Selfesteem: A Mixed Design Study

Öz

Objective: The aim of the study is to examine the reflection of the empathy tendency, job satisfaction and self-esteem levels of midwives working in the delivery room on intrapartum care services. Methods: The research was carried out in the maternity units of three public hospitals in Izmir between March 1 and December 31, 2021 in a mixed design. 48 midwives were included in the quantitative part of the study and 11 midwives were included in the qualitative part. Questionnaire and semi-structured interview forms and field notes collected data. Frequency, descriptive and content analysis methods were conducted in the analysis of the data. Results: It was determined that the average age of the midwives was 35.79 ± 7.75 (Dec: 22-52) and 75% of them had bachelor's degree. In the research, three themes and 10 sub-themes were formed by coding the data obtained from the interviews with the midwives. The sub-themes of "characteristics that develop caregiver and professional roles, and characteristics that are ineffective in care" were determined for the theme about what kind of midwives they were. The sub-themes of positive delivery room environment, working conditions, equipment, adverse physical conditions and delivery room environment related to the working environment were combined. The "positive traits and negative traits" sub-themes belonging to the theme about personal traits were determined. In the observations, it was determined that the midwives used active listening, explanatory speaking, informing (n= 11), encouraging (n= 8) and smiling (n= 7), therapeutic touching (n= 4) approaches. It was also seen that midwives were not satisfied with their wages (n= 11) and working conditions (n= 7), they had good communication with their colleagues (n= 8), candid, sincere (n= 8), helpful (n= 5) and calm (n= 3). Conclusion: In the study, it was found that midwives mostly perceived themselves positively and used empathetic approaches, but they were not satisfied with the working conditions and remuneration. Improving the working conditions of midwives could contribute to the improvement of service delivery quality.

Anahtar Kelimeler

• "midwifery"
• "empathy"
• "job satication"
• "self-esteem"
• "labour"
• "care"

Kaynakça

1. Aannestad, M., Herstad, M., Severinsson, E. (2020). A meta-ethnographic synthesis of qualitative research on women's experience of midwifery care. Nursing Health Sciences, 22:171–183. DOI: 10.1111/nhs.12714.
2. Aktaş, S., Pasinlioğlu, T. (2017). Ebelere verilen empati eğitiminin postpartum dönemdeki annelerin beklentilerini karşılama, doğumu ve ebeyi algılama düzeyine etkisi. Jinekoloji- Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi, 14(2): 60 – 65.
3. Altunay, E., Burak, A. (2017). Eğitim Sisteminde Değişimlerin ve Reformların Nitelikleri Bağlamında Okul Yöneticilerinin Görüşlerinin İncelenmesi. Eğitim Yönetimi Araştırmaları (e-kitap), 5.Bölüm. PEGEM Akademi, Ankara, 335.
4. Andrén, A., Begley, C., Dahlberg H. ve Berg M. (2021) The birthing room and its influence on the promotion of a normal physiological childbirth - a qualitative interview study with midwives in Sweden, International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-being, 16:1, 1939937, DOI: 10.1080/17482631.2021.1939937
5. Aydın Kartal, Y., Aker, S. (2020). Ebelik Öğrencilerinin Empatik Eğilimleri ile Özgecilik Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Samsun Sağ Bil Der,5(2):97-102.
6. Bagheri, A., Simbar, M., Nahidi, F., Alavi Majd, H., Eskandari, N., Abbaszadeh, F. (2017). Concepts and Dimensions in Continuous Midwifery Care Models Based on the Experiences and Expectations of Stakeholders: A Meta-Synthesis. Nurs Midwifery Stud., 6(2):e33946.
7. Başkaya, Y. (2018). Türkiye'deki Ebelerin Mesleki Aidiyeti ve Tükenmişlik Düzeyleriyle İlişkisi. (Doktora Tezi). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
8. Batinelli, L., Thaels, E., Leister, N., McCourt, C., Bonciani, M. & Rocca-Ihenacho, L. (2022). What are the strategies for implementing primary care models in maternity? A systematic review on midwifery units. BMC Pregnancy and Childbirth, 22(1), 123. doi: 10.1186/s12884-022-04410-x

9. Baycan, A. (1985). An analysis of the several aspects of job satisfaction between different occupational groups, (Yüksek Lisans Tezi). Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
10. Bekmezci, H., Yurttaş, Ç.B., Özkan, H. (2015). Ebelik Bölümü Öğrencilerinin Empatik Eğilim Düzeylerinin Belirlenmesi. HSP,2(1):46-54.
11. Bekru, E.T., Cherie, A., Alemayehu Anjulo, A. (2017). Job satisfaction and determinant factors among midwives working at health facilities in Addis Ababa city, Ethiopia. PLoS ONE,12(2): e0172397.
12. Bilgin, Z., Kocabey, M.Y., Yeşilyurt, G., Öztürk, D. (2017). Ebelerde Örgütlenme ve İş Doyumunun Belirlenmesi. HSP, 4(1):105-110.
13. Bloxsome, D., Ireson, D., Doleman, G., Bayes, S. (1019). Factors associated with midwives’ job satisfaction and intention to stay in the profession: An integrative review. J Clin Nurs, 28:386–399.
14. Butler, M.M., Fullerton, J., Aman, C. (2020). Competencies for respectful maternity care: Identifying those most important to midwives worldwide. Birth, 00:1–11. https://doi. org/10.1111/birt.12481.
15. Bütün, M., Demir, S.B. (2016). Nitel Araştırma Yöntemleri. Siyasal Kitabevi, Ankara, 343.
16. Croniel, D., Perdok, H., Verhoeven, C., JAns, S., Hermus, M., De Vries, R., Rijnders, M. (2019). Are midwives in the Netherlands satisfied with their jobs? A systematic examination of satisfaction levels among hospital and primary-care midwives in the Netherlands. BMC Health Services Research, 19:832.
17. Çuhadaroğlu, F. (1986). Adolesanlarda Benlik Saygısı. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ankara.
18. Davis, D.L. ve Homer, C.S.E. (2016). Birthplace as the midwife’s work place: How does place of birth impact on midwives? Women Birth, http://dx.doi.org/10.1016/j.wombi.2016.02.004
19. Dede, Y., Demir, S.B. (2015). Karma Yöntem Araştırmaları Tasarımı ve Yürütülmesi. (4. Baskı). Anı Yayıncılık, 76-110.
20. Dökmen, Ü. (1988). Empatinin Yeni Bir Modele Dayanılarak Ölçülmesi ve Psikodrama ile Geliştirilmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 21, 155-190.
21. Elkin, N., Karadağlı, F., Barut, A.Y. (2016). Sağlık Bilimleri Yüksekokulu Öğrencilerinin İletişim Becerileri Düzeyleri ve İlişkili Değişkenlerin Belirlenmesi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2): 70-80.
22. Erol, S., Aygün, S., Çay, H. (2018). Birinci Basamak Sağlık Çalışanlarında Duygusal Zekâ, Benlik Saygısı ve İlişkili Faktörler. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(2):10-20.
23. Ertekin Pınar, Ş., Yıldırım, G. (2020). Öğrenci Ebelerde Empatik Eğilim ve Özgeciliğin İncelenmesi. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10(3): 263-270.
24. Ertekin Pınar, Ş., Yıldırım, G., Sayın, N. (2018). Investigating the psychological resilience, self-confidence. Nurse Education Today 64, 144–149.
25. Evans, J., Taylor, J., Brownea, J., Fergusona, S., Atchana, M., Maherb, P., Homerc, C.S., Davisa, D. (2020). The future in their hands: Graduating student midwives’ plans, job satisfaction and the desire to work in midwifery continuity of care. Women and Birth, 33; e59–e66.
26. Freedman, LP., Kruk, M.E. (2014). Doğumda kadınlara saygısızlık ve istismar: küresel kalite ve hesap verebilirlik gündemlerine meydan okumak. Lancet,384(9948),e42–e44. doi:10.1016/s0140-6736(14)60859-x.
27. Gökçek, A.İ. Ve Saadet Yazıcı, S. Labor Support And Midwifery Care. (2022). Eurasıan Journal Of Health Scıences Eurasian JHS, 5(1): 93-99.
28. Hildingssona, I., Karlströmb, A., Larsson, B. (2019). Childbirth experience in women participating in a continuity of midwifery care Project. Women and Birth, 1120, 7 Irmak, E. (2019). Ebelerde Sabır Davranışının Empatik Beceriye Etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
29. İldan Çalım, S., Demirci, H., Ulaş, S.C. (2021). Gebelerin Doğumda Ebelerden Beklentileri. Haliç Üniv Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(1) 49-57.
30. İldan Çalım, S., Saruhan, A. (2019). Travelbee Kuramı’na Göre Verilen Kişilerarası İletişim Eğitiminin Ebelerin İletişim Becerilerine ve Annelerin Doğum Memnuniyetine Etkisi. Life Sciences (NWSALS), 14(4):104-121.
31. Jane, S. (2021). The contribution of continuity of midwifery care to high quality maternity care. The Royal College of Midwives,https://www.rcm.org.uk/media/2265/continuity-of-care.pdf (30.01.2021).
32. Kaçar, N., Yazıcı, S. (2020). Ebe Tarafından Verilen Sürekli Doğum Desteğinin Mesleki ve Obstetrik Sonuçlara Etkisi. Ebelik Ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3):214-224.
33. Karaca Sivrikaya, S. ve Erişen M. (2019). Sağlık Çalışanlarının Tükenmişlik ve İşe Bağlı Gerginlik Düzeylerinin İncelenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 22(2): 121-129.
34. Karaçam, Z., Şeker, S. (2016). Professional Quality of Life of Turkish Nurses and Midwives and Job Satisfaction, Indıan Journal Of Research, 5(12): 217-223.
35. Kılınç, M. (2016). Sağlık Çalışanlarının Empatik Eğilim Düzeyinin Saldırgan Davranış Düzeyleri ile İlişkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.
36. Leinweber, J., Creedy, D.K., Rowec, H., Gamble, J. (2019). Assessing emotional aspects of midwives’ intrapartum care: Development of the emotional availability and responsiveness in intrapartum care scale. Midwifery, 74:84–90.
37. Macpherson, I., Roqué-Sánchez, M.V., Legget Bn, F.O., Fuertes, F., Segarra, I. (2016). A systematic review of the relationship factor between women and health professionals within the multivariant analysis of maternal satisfaction. Midwifery, 41:68- 78.
38. Mucuk, Ö. ve Özkan H. (2021). Travmatik Doğum Eylemi ve Ebelik Bakımı. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 30(1):218-225 doi:10.17827/aktd.938148.
39. Nal, M., Nal, B. (2018). Sağlık Çalışanlarının İş Doyumu Düzeylerinin İncelenmesi: Bir Kamu Hastanesi Örneği. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 8(1), 131-140.
40. Öztürk, M., Alan, S. ve Kadıoğlu, S. (2018). Çağdaş Obstretride Doğumhane: Yapısal ve İşleyiş Standartları. Lokman Hekim Dergisi, 8(3):198-204.
41. Sevinç, A. (2019). Ebelik Empati Ölçeğinin Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. (Bilim Uzmanlığı Tezi). Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kocaeli.
42. Sigurðardóttir, V.L.Negative birth experience and midwifery counselling intervention: A vision for maternity care. (2020). (Doctora Thesis). School of Health Sciences. University of Iceland.
43. Sökmen, Y. (2018). Ebelerin Mesleki Profesyonel Tutumları ve Etkileyen Faktörler. (Yüksek lisans Tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ebelik Anabilim Dalı. Aydın.
44. Sökmen, Y., Taşpınar, A. (2021). Ebelerin Mesleki Profesyonel Tutumları ve Etkileyen Faktörler. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 24(2): 156-166. DOI: 10.17049/ataunihem.615169
45. Suleiman-Martos, N., Albendín-García, L., Gómez-Urquiza, J.L., Vargas-Román, K., Ramirez-Baena, L., Ortega-Campos, E. ve De La Fuente-Solana E.I. (2020). Prevalence and Predictors of Burnout in Midwives: A Systematic Review and Meta-Analysis. International Journal Environmental Research and Public Health, 17, 641; doi:10.3390/ijerph17020641
46. Sydsjö, G., Blomberg, M., Palmquist, S., Angerbjöm, L., Blandh, M., Josefsson, A. (2015). Effects of continuous midwifery labour support for women with severe fear of childbirth. BMC Pregnancy and Childbirth, 15:115.
47. Şimşek, H.N., Demirci, H., Bolsoy, N. (2018). Sosyal Destek Sistemleri ve Ebelik. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(2): 97-103.
48. Taheri, M., Takian, A., Taghizadeh, Z., Jafari, N., Sarafraz, N. (2018). Creating a positive perception of childbirth experience: systematic review and metaanalysis of prenatal and intrapartum interventions. Reproductive Health, 15:73.
49. Tekin Kaya, N., Bilgin, S. (2015). Çankırı İl Merkezinde Birinci Basamak Sağlık Kuruluşlarında Çalışan Ebe ve Hemşirelerde İş Doyumu Düzeyi Ve Etkileyen Faktörlerin Değerlendirilmesi. Hacettepe University Faculty Of Healty Sciences Journal, 11(1).
50. Tekir, Ö., Yaşar, Ö., Çevik, C., Dikoğlu, M., Özsezer, K. (2018). Sağlık Yüksekokulu Öğrencilerinin Depresyon ve Benlik Saygısı Düzeylerinin İncelenmesi. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(1): 15-21.
51. Tiryaki Şen, H., Taşkın Yılmaz, F., Pekşen-Ünüvar, Ö., Demirkaya F. (2012). Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Görev Yapan Sağlık Çalışanlarının Empatk Beceri Düzeyleri. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 3(1):6-12.
52. Toker, E., Turan, Z., Seçkin, Z. (2020). Bir Hastanede Çalışan Ebelerin Mesleki Örgütlenme Durumu, İş Doyumu ve Tükenmişlik Düzeylerinin Belirlenmesi. Sağlık ve Toplum Dergisi, 1:88-97.
53. Tuna Oran, N., Kurul, Ş. (2019). Ebelik Öğrencilerinin Empatik Eğilim ve Empatik Beceri Düzeyleri. HSP, 6(1):30-38.
54. Turgu, S., Öztora, S., Çaylan, A., Dağdeviren, H.N. (2018). Birinci Basamakta Hasta Memnuniyeti ve Hekim İş Doyumu ile İlişkisi. Türk Aile Hek. Dergisi, 22 (2): 78-91.
55. Uçucu, G. (2019). Aydın İlindeki Ebelerin Örgütsel Bağlılığı İş Doyumu ve Etkileyen Faktörler. (Yüksek lisans Tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ebelik Anabilim Dalı. Aydın.
56. Uğurlu, M., Karahan, N. (2020). Ebelik Öğrencilerinin Ebelik Mesleği Hakkındaki Görüşleri ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi. Medical Sciences, (NWSAMS), 15(2):45-54. Ünver, H., Aksoy Derya, Y., Uçar, T. (2020). Doğumhanede Çalışan Ebelerde İşe Bağlı Gerginlik Düzeyi ile Tükenmişlik, Örgütsel Bağlılık ve Örgütsel Adalet Düzeyleri Arasındaki İlişki. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 8(3), 893-905. doi: 10.33715/inonusaglik.747322.
57. Yalnız, H., Karaca Saydam, B. (2015). Ebelerde iş stresinin iş doyumuna etkisi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(1), 16-23.
58. Yıldırım, A., Şimşek, H. (2016). Nitel Araştırma Yöntemleri. (10. Baskı). Seçkin Yayıncılık, 177.