COVİD-19 Servislerinde Yatan Hastaların Yakınlarının Sıkıntıya Dayanma Düzeyi ile Stresle Başa Çıkma Tarzları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 41 Sayı: 2, 177 - 190, 22.08.2025

Yasin Yavaş Sabahat Coşkun

https://doi.org/10.53490/egehemsire.1243077

Öz

Covid 19 Servislerinde Yatan Hastaların Yakınlarının Sıkıntıya Dayanma Düzeyi ile Stresle Başa Çıkma Tarzları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Öz
Amaç: Bu çalışma Covid 19 servislerinde yatan hastaların yakınlarının sıkıntıya dayanma düzeyi ile stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Bu çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, bir pandemi hastanesinin çeşitli kliniklerinde Covid 19 tedavisi gören hastaların yakınları oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise, büyüklüğü bilinmeyen evrende yapılan örneklem hesaplama sonucunda araştırmanın dahil edilme kriterini karşılayan 302 hasta yakını oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, Tanıtıcı Bilgi Formu, Sıkıntıya Dayanma Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde; sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, Student t-testi, Anova, Kruskal-Wallis, Mann Whitney U, Pearson korelasyonu ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 34.79 ± 9.75’dir. Katılımcıların büyük çoğunluğu hastalarının ölüm ve kaybetme korkusu yaşadıkları için sıkıntıya girdiklerini belirtmiştir. Erkeklerin kadınlara göre sıkıntıya dayanma düzeyi (Z=-2.264; p=0.024) ve toleransının (t=-2.352; p=0.019) yüksek olduğu bulunmuştur. Katılımcıların sıkıntıya dayanma düzeyini en çok yordayan değişkenlerin sırasıyla çaresiz yaklaşım (β= -.27, t(296)= -4.410, p< .001), sosyal destek alma (β= .19, t(296)= 1.905, p< .001) ve kendine güvenli yaklaşım (β= .18, t(296)= 2.529, p< .010) olduğu ve toplam varyansın %19’unu açıkladığı tespit edilmiştir.
Sonuç: Bu çalışmanın sonucunda, hasta yakınlarının sıkıntıya dayanmada en çok duygu odaklı başa çıkma tarzlarından biri olan çaresiz yaklaşımı benimsedikleri görülmüştür. Bu yaklaşım yerine sağlık profesyonelleri tarafından problem odaklı başa çıkma tarzlarına yönelik yapılacak müdahalelerin stresle baş etme becerilerini geliştirebileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sıkıntıya dayanma, stresle başa çıkma tarzları, covid 19, hasta yakınları.

Anahtar Kelimeler

sıkıntıya dayanma , stresle başa çıkma tarzları , covid 19 , hasta yakınları

Destekleyen Kurum

yoktur

Proje Numarası

YOK

Teşekkür

Marmara Üniversitesi Prof. Dr. Asaf ATASEVEN Eğitim ve Araştırma Hastanesi Covid 19 servisinde yatan hastaların yakınlarına araştırmaya katkı sundukları için teşekkür ederiz.

Investigation of the Relationship Between the Level of Distress Tolerance and the Ways of Coping with Stress for the Patient Relatives in the COVID-19 Services

Öz

Investigation of the Relationship Between the Level of Distress Tolerance and the Ways of Coping with Stress for the Patient Relatives in the Covid 19 Services
ABSTRACT
Aim: This study it was made to examine the relationship between the level of distress of the relatives of patients lying in Covid 19 services and the way they deal with stress.
Methods: In this study, relational screening model from quantitative research methods was used. The universe of the research has formed relatives of patients receiving Covid 19 treatment in various clinics of a pandemic hospital. The sample of the research is 302 patients who meet the inclusion criteria of the research as a result of the sample calculation made in the universe of unknown size. Data of the research, Introductory Information Form, Distress Scale and Stress Coping Scales Scale obtained using. In the evaluation of the data; number, percentage, mean, standard deviation, tudent t-test, Anova, Kruskal-Wallis, Mann Whitney U analysis, Pearson correlation and multiple linear regression analysis were used.
Results: The average age of the individuals participating in the study is 34.79 ± 9.75. The vast majority of respondents stated that their patients were in trouble because they had fear of death and loss. It has been found that men have a high level of distress (Z=-2.264; p=0.024) and tolerance (t=-2.352; p=0.019) compared to women. It has been determined that the variables that most predict the level of participants' reliance on distress are the helpless approach (β= -.27, t(296)= -4.410, p< .001), social support and self-secure approach, respectively, and explain 19% of the total variance. So; It has been determined that the low helpless approach, high social support (β= .19, t(296)= 1.905, p< .001) and self-secure approach (β= .18, t(296)= 2.529, p< .010) increase the likelihood of enduring trouble.
Conclusions: As a result of this study; It has been observed that patient relatives adopt the desperate approach, which is one of the most emotional coping styles in reliance on boredom. It is thought that instead of this approach, interventions to be made by health professionals for problem-focused coping styles can improve their ability to cope with stress.
Key Words: Distress tolerance, ways of coping with stress, covid 19, patient relatives.

Anahtar Kelimeler

distress tolerance , ways of coping with stress , covid 19 , patient relatives

Proje Numarası

YOK

Kaynakça

• Abay Alyüz, S.B. (2020). Sosyal Desteğin Birey Yaşamında Önemi ve Sosyal Hizmet. Journal of Education in Müslim Societies and Communities, 4(1),115‒134.
• Akcan, G. (2021). COVID-19 pandemi sürecinde duygusal yeme ve yeme farkındalığı. İ.Sanberk (Ed.) Güncel Psikoloji Araştırmaları II (s. 21-35). Ankara: Akademisyen Yayıncılık.
• Akfırat, O.N., Kılçık, D.G. (2021). COVID-19 salgın dönemi duygusal yeme davranışının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Milli Eğitim Özel Eğitim ve Rehberlik Dergisi, 1(2), 240-268.
• Almandoz, J.P., Xie, L., Schellinger, J.N., Mathew, M.S., Gazda, C., Ofori, A., Kukreja, S., Messiah, S.E. (2020). Impact of covıd-19 stay-at-home orders on weight-related behaviours among patients with obesity. Clinical Obesity,10(5),e12386.
• Arici-Ozcan, N., Çekici, F., Arsalan, R. (2019). The relationship between resilience and distress tolerance in college students: the mediator role of cognitive flexibility and difficulties in emotion regulation. International Journal of Educational Methodology,5(4), 525-533.
• Ayakdaş Dağlı, D., Büyükbayram, A., Baysan Arabacı, L. (2020). COVID-19 tanısı alan hasta ve ailesine psikososyal yaklaşım. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 5(2), 191-195.
• Bozkurt, Y., Zeybek, Z., & Aşkın, R. (2020). Covid-19 pandemisi: psikolojik etkilerivle terapötik müdahaleler. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(37), 304-318.
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E.K., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. (15. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
• Centers for Disease Control and Prevention. Symptoms of Coronavirus. Erişim adresi: [https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/symptom](https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/symptom) testing/symptoms.html, 14.01.2020.
• Chew, Q.H., Wei, K.C., Vasoo, S., Chua, H.C., & Sim, K. (2020). Narrative synthesis of psychological and coping responses towards emerging infectious disease outbreaks in the general population: practical considerations for the COVID-19 pandemic. Singapore Medical Journal, 61(7), 350-356.
• Compas, B.E., Connor-Smith, J.K., Saltzman, H., Thomsen, A.H., & Wadsworth, M.E. (2001), Coping with stress during childhood and adolescence: problems, progress, and potential in theory and research. Psychological Bulletin, 127(1), 87–127.
• Cox, W\.M. ve Klinger, E. (1988). A motivational model of alcohol use. Journal of Abnormal Psychology, 97,168-180.
• Çakır, H., Baş H., (2018). Cinsiyetler ve cinsiyetlerle özdeşleşen davranışların sosyolojik ve biyolojik açıdan değerlendirilmesi. ASEAD, 5(5),176-191.
• Davoodi, R., Ghahari, S.H., (2018). Effectiveness of emotion regulation and distress tolerance skills training on coping strategies, emotion regulation, and perceived stress in prisoners. Social Determinants of Health, 4(3),145-153.
• Dawson, D.L., Golijani-Moghaddam, N. (2020). COVID-19: Psychological flexibility, coping, mental health, and wellbeing in the uk during the pandemic. Journal of Contextual Behavioral Science, 17, 126–134.
• Di Renzo, L., Gualtieri, P, Pivari, F., Soldati, L., Attinà, A., Cinelli, G., et al. (2020). Eating habits and lifestyle changes during covıd-19 lockdown: an Italian survey. Journal of Translational Medicine, 18,229:1-15.
• Dilmaç, B. ve Yılmaz, M. (2019). Öğretmen adaylarında bilişsel farkındalık düzeyleri, öznel mutluluk ve sıkıntıyı tolere etme arasındaki yordayıcı ilişkiler. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 10(17), 1125-1155.
• Dişkaya, A.N. (2020). Genç Yetişkinlerin Hayata Verdikleri Anlamın Belirsizliğe Tahammülsüzlük ve Sıkıntıya Dayanma Üzerindeki Etkileri. (Yüksek Lisans Tezi), Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
• Dumanlı, Ş., Köroğlu, Ö. (2018). Turist rehberlerinin stresle başa çıkma tarzları ile mizah tarzları arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Journal of Yaşar University, 13(52), 328-342.
• Emami, A.S., Woodcock, A., Swanson, H.E., Kapphahn, T., Pulvers, K., (2016). Distress tolerance is linked to unhealthy eating through pain catastrophizing. Appetite, 107,454e459.
• Fidan, G., Çalışkan, D. (2022). COVID-19 salgını sürecinde hemşirelerin algılanan stres düzeylerinin belirlenmesi: Sosyal ağ tabanlı tanımlayıcı bir çalışma. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 38(1), 21-28.
• Folkman, S., ve Moskowitz, J.T. (2004). Coping: Pitfalls and promises. An Annual Review of Psychology, 55, 745–774.
• George, D., Mallery, M. (2019). SPSS for window step by step: a simple guide and reference, Fifteenth ed., (pp.114), Routledge press.
• Górnicka, M., Drywień, M.E., Zielinska, M.A., Hamułka, J. (2020). Dietary and lifestyle changes during covıd-19 and the subsequent lockdowns among polish adults: a cross-sectional online survey plifecovıd-19 study. Nutrients, 3,12(8):2324.
• Güngör Uygurtaş, G. (2020). Ceza İnfaz Kurumunda Çalışan Personellerin İkincil Travmatik Stres Düzeylerini Sıkıntıya Dayanma Gücü, Psikolojik Sağlamlık ve Tükenmişlik Algısının Yordayıcılığı. (Yüksek Lisans Tezi) Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
• İmre, A., & Özer, Z. (2021). Yoğun bakım ünitelerinde hasta yakınlarının memnuniyet düzeyleri ve stresle baş etme tarzlarının değerlendirilmesi. Kocaeli Tıp Dergisi, 10(3), 242-251.
• Jayne, J.M., Ayala, R., Karl, J.P., Deschamps, B.A., McGraw, S.M., O’Connor, K., DiChiara, A.J., Cole, R.E., (2020). Body weight status, perceived stress, and emotional eating among us army soldiers: a mediator model. Eat Behav, 36,101367.
• Khodabakhshi Koolaee, A., Moghimi Nargh, S. (2016). Effectiveness of group stress management training on affective control and distress tolerance of mothers of children with sensory -motor disabilities. Caspian J Pediatr March, 2(1),100-106.
• Kirshbaum‐Moriah, D., Harel, C., Benbenishty, J. (2018). Family members' experience of intensive care unit support group: qualitative analysis of intervention. Nursing in Critical Care,23(5),256-262.
• Kozak, A. T., Fought, A. (2011). Beyond alcohol and drug addiction. does the negative trait of low distress tolerance have an association with overeating? Appetite, 57(3), 578–585.
• Kunzler, A.M., Stoffers-Winterling J., Stoll1 M., Mancini A.L., Lehmann S., Blessin M., Gilan D., Helmreich I., Hufert F., Lieb K. (2021). Mental health and psychosocial support strategies in highly contagious emerging disease outbreaks of substantial public concern: a systematic scoping review. PLOS ONE, 3,1- 19.
• Lass, A.N.S, Winner E.S. (2020). Distress tolerance and symptoms of depression: A review and integration of literatures. Clin Psychol Sci Pract, 27,e12336.
• O’Cleirigh, C., Ironson, G., Smits, J.A.J. (2007). Does distress tolerance moderate the ımpact of major life events on psychosocial variables and behaviors important in the management of HIV? Behav Ther, 38(3), 314–323.
• Özer, S., & Okat, Ç. (2021). Yeni koronavirüs (Covid-19) günlerinde bireylerin yeme tutumlarının İncelenmesi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1), 84-102.
• Petrinec, A. B., Mazanec, P. M., Burant, C. J., Hoffer, A., & Daly, B. J. (2015). Coping strategies and posttraumatic stress symptoms in post-ıcu family decision makers. Critical Care Medicine, 43(6),1205.
• Polizzi, C., Lynn, S.J., Perry, A. (2020). Stress and coping in the time of covıd-19: pathways to resilience and recovery. Clinical Neuropsychiatry, 17(2), 59-62.
• Sample Size Calculator: Determines the Minimum Number of Subjects for Adequate Study Power. Erişim adresi: [https://clincalc.com/stats/samplesize.aspx](https://clincalc.com/stats/samplesize.aspx). 27.01.2021.
• Sargın, A. E., Özdel, K., Çisem U., Kuru, E., Yalçınkaya-Alkar, Ö., Türkçapar, M.H. (2012). Sıkıntıya dayanma ölçeği: geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 1, 152-161.
• Scheenen, M.E., Spikman, J.M., De Koning, M.E, van der Horn, H.J., Roks, G., Hageman, G., et al., (2017). Patients “at risk” of suffering from persistent complaints after mild traumatic brain ınjury: the role of coping, mood disorders, and post- traumatic stress. Journal of Neurotrauma, 34(1),31–37.
• Sezgin, M. ve Şimşek, İ. (2019). Bireyin sıkıntıya dayanması üzerine sosyal medyanın rolü. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 11(18), 1259- 1281.
• Shrivastava, S.R., Shrivastava, P.S., (2020). Necessity to prioritize research activities for a better public health response to coronavirus disease- 2019 pandemic. Adv Biomed Res, 9:34.
• Simons, J.S., Gaher, R.M. (2005). The distress tolerance scale: development and validation of a self-report measure. Motivation and Emotion, 29,83-102.
• Şahin, N.H. ve Durak, A. (1995). Stresle başa çıkma tarzları ölçeği: üniversite öğrencileri için uyarlanması. Türk Psikoloji Dergisi, 10(34), 56-73.
• Varsak, E.E., (2017). Nikotin Bağımlılığında Aleksitimi ve Sıkıntıya Dayanmanın Rolü. (Yüksek Lisans Tezi) Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Vojoudi, B., Hashemi, T., Abdolpour, G., Abbasi, N.M. (2015). Predicting suicide ideation based on identity styles and coping strategies. Contemporary Psychology, 10(1),47-56.
• Wang, C., Pan, R., Wan, X., Tan, Y., Xu, L., Ho, C.S., et al., (2019). Immediate psychological responses and associated factors during the initial stage of the 2019 coronavirus disease (covıd-19) epidemic among the general population in China. Int J Environ Res Public Health, 17(5),1729.
• Wang, H., Xia, Q., Xiong, Z., Li, Z., Xiang, W., Yuan, Y., et al. (2020). The psychological distress and coping styles in the early stages of the 2019 coronavirus disease (covıd-19) epidemic in the general mainland chinese population: a web-based survey. PLoS ONE, 15(5), e0233410.
• Wang, M., Del Toro, J., Scanlon, C.L., Schall, J.D., Zhang, A.L., Belmont, A.M., Voltin S.E., Plevniak K.A., (2021). The roles of stress, coping, and parental support in adolescent psychological well-being in the context of covıd- 19: A daily-diary study. Journal of Affective Disorders, 294, 245–253.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5.Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yuen, K.S, Ye, Z.W, Fung, S.Y, Chan, C.P, Jin, D.Y. (2020). SARS- CoV- 2 and covıd- 19: the most important research questions. Cell Biosci, 10,40, 1-5.
• Zvolensky, M.J., Vujanovic, A.A., Bernstein, A., Leyro, T., (2010). Distress tolerance: theory, measurement, and relations to psychopathology. Current Directions in Psychological Science, 19(6),406-410.