Asperger Sendromu Olan Ergene Roy Adaptasyon Modeline Göre Hemşirelik Yaklaşımı: Olgu Sunumu

Yıl 2025, Cilt: 41 Sayı: 3, 633 - 641, 25.12.2025

Melike Kara , Mahire Olcay Çam

https://doi.org/10.53490/egehemsire.1389905

https://izlik.org/JA85LK79WE

Öz

SPERGER SENDROMU OLAN ERGENE ROY ADAPTASYON MODELİNE GÖRE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMI: OLGU SUNUMU

Hemşirelikte modeller eğitim, araştırma, bakım verme ve yönetim alanlarında şekillendirici ve yol gösterici olmaları bakımından büyük önem taşımaktadırlar. Psikiyatri hemşireliği uygulamasıyla uyumlu olduğu düşünülen, günümüzde varlığını devam ettiren ve en sık kullanılan modellerden biri Roy Adaptasyon Modelidir. Roy adaptasyon modeli iyi tanımlanmış bir hemşirelik süreci içermekte, böylelikle klinik uygulamaları yönlendirerek verilen hemşirelik bakımının kalitesini artırmaktadır. Bu nedenle Psikiyatri hemşireliği girişimlerini de, değerlendirme, tanı ve müdahale sürecinde izlenecek yol açısından, Roy Adaptasyon Modeli gibi kavramsal modellere dayandırmak önemlidir. Bu çalışma Asperger Sendromlu ergen hastaya Roy Adaptasyon Modeli ışığında hemşirelik bakımının sağlanması ve modelin Asperger Sendromlu ergenlerin bakımında rehber olarak kullanılması amacıyla planlanmıştır.

Asperger sendromu, roy adaptasyon modeli, psikiyatri hemşireliği.

KAYNAKLAR
American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual ofMental Disorders Text Revision DSM IV–TR 4th Ed. 2000; Washington,DC: American Psychiatric Association 2000; p 80-84

Bozkurt S. (2010) Çalışan Ergenlerin Öfke Yönetiminde Roy Adaptasyon Kuramı Temelli Hemşirelik Yaklaşımının Etkisi,Yüksek Lisans Tezi.

Demirbağ, B.C. (2021). Hemşirelik Kuramları Kavram Haritalarıyla Dokta Öğrencilerinin Kaleminden. Akademisyen Kitabevi, Ankara, 327-337.

Ehlers S, Gillberg C. ( 2006) Asperger syndrome: an overview. The National Autistic Society. London; .

Erermiş S, Köse S, Bildik T, ve ark. Asperger bozukluğu izlem süreci: Ergenlik döneminde yaşanan sorunlar bağlamında beş olgu üzerinden tartışma. J Pediatr Res. 2016; 3: 91-96.

Girli A, Atasoy S. Otizm tanılı kaynaştırma öğrencilerine uygulanan bilişsel süreç yaklaşımına dayalı sosyal beceri programının etkililiğinin incelenmesi. İlköğretim Online. 2010; 9: 990-1006.

Grant R, Noyzce M. Proposed changes to the American Pychiatric Association diagnostic criteria for autism spectrum disorder: Implications for young children and their families. Matern Child Nutr. 2013; 17: 586-592.

Lugnegard T, Hallerback MU, Gillberg C. Psychiatric comorbidities in young adults with a clinical diagnosis of Asperger syndrome. Res Dev Disabil 2011;32:1910-7.

Magalhães, J. M., Lima, F. S. V., Silva, F. R. D. O., Rodrigues, A. B. M., Gomes, A. V. (2020). Asistencia de enfermería al niño autista: revisión

Manav, G., & Altın, K. (2020). Asperger Sendromu İle İzlenen Çocuğun Peplau’nun Kişilerarası İlişkiler Modeline Göre Değerlendirmesi: Durum Çalışması. Karya Journal of Health Science, 1(1), 25-28.

Mazzone L, Ruta L, Reale L. Psychiatric comorbidities in asperger syndrome and high functioning autism: diagnostic challenges. Ann Gen Psychiatry 2012;11:16.

…Myles, B. S. (2004) An overview of asperger syndrome. J. E. Baker (ed.), Social Skills Training (9-15). Kansas: Autism Asperger Publishing Co

Roy C.(2009). The Roy Adaptation Model. 3rd ed. New Jersey Upper Saddle River: Pearson Prentice Hall Health;p:35–50

Pektekin Ç.( 2013) Hemşirelik Felsefesi Kuramlar-Bakım Modelleri ve Politik Yaklaşımlar. 1. Baskı. istanbul: istanbul Medikal Yayıncılık;

Roy C. (2011) Extending the Roy adaptation model to meet changing global needs. Nurs Sci Q.;24(4):345-51. [Crossref] [Pubmed]

Tosun Ö, & Kadiroğlu T. (2016). Tip I diyabetes mellitusu olan adölesanın insülin pompası uyum sorunlarının çözümünde model kullanımı: Roy adaptasyon modeli. Sağlık Bilimleri Dergisi, 25 (3); 165-169.

Uzun, Ş. (2017). Sister Callistta Roy: Adaptasyon Modeli. Içinde: Karadağ A, Çalışkan N, Baykara ZG (Editörler), Hemşirelik Teorileri ve Modelleri. İstanbul: Akademi Basın ve Yayıncılık.,370–44

Anahtar Kelimeler

Asperger sendromu , roy adaptasyon modeli , psikiyatri hemşireliği.

Nursing Approach to Adolescent with Asperger Syndrome According to Roy Adaptation Model: Case Report

https://izlik.org/JA85LK79WE

Öz

Nursing Approach to Adolescent with Asperger Syndrome According to Roy Adaptation Model: Case Report


Models in nursing are of great importance in terms of being shapers and guides in the fields of education, research, caregiving and management. One of the most frequently used models that is thought to be compatible with psychiatric nursing practice and continues to exist today is the Roy Adaptation Model.The Roy adaptation model includes a well-defined nursing process, thus improving the quality of nursing care provided by guiding clinical practices. For this reason, it is important to base psychiatric nursing interventions on conceptual models such as Roy Adaptation Model in terms of the path to be followed in the evaluation, diagnosis and intervention process. This study was planned to provide nursing care to an adolescent patient with Asperger Syndrome in the light of the Roy Adaptation Model and to use the model as a guide in the care of adolescents with Asperger Syndrome.

Asperger syndrome, roy adaptation model, psychiatric nursing.

Anahtar Kelimeler

Asperger syndrome , roy adaptation model , psychiatric nursing.

Kaynakça

• American Psychiatric Association. (2000). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (Text revision)(DSM-IVTR). Washington, DC: American Psychiatric Association. Inc.[Google Scholar].p 80-84. DOI: 10.1176/appi.books.9780890420249.dsm-iv-tr
• Bozkurt, S. (2010). Çalışan Ergenlerin Öfke Yönetiminde Roy Adaptasyon Kuramı Temelli Hemşirelik Yaklaşımının Etkisi, Yüksek Lisans Tezi. İzmir, Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü: 3-13. Erişim adresi: https://hdl.handle.net/11454/5876. Erişim Tarihi:15.02.2024
• Demirbağ, B.C. (2021). Hemşirelik Kuramları Kavram Haritalarıyla Dokta Öğrencilerinin Kaleminden. Akademisyen Kitabevi, Ankara, 327-337.
• Ehlers S, Gillberg C. (2006) Asperger syndrome: an overview. The National Autistic Society.p:15-34. Erişim adresi: https://books.google.com/books?id=mldgVKD7vFwC. Erişim Tarihi:10.02.2024
• Erermiş, S., Köse, S., Bildik, T., Özbaran, B., Aydın, C. (2016). Asperger Bozukluğu İzlem Süreci: Ergenlik Döneminde Yaşanan Sorunlar Bağlamında Beş Olgu Üzerinden Tartışma. Journal of Pediatric Research, 3(2):91-95. Erişim adresi: https://books.google.com/books?id=mldgVKD7vFwC. Erişim Tarihi:13.02.2024
• Girli, A., Atasoy, S. (2010). Otizm tanılı kaynaştırma öğrencilerine uygulanan bilişsel süreç yaklaşımına dayalı sosyal beceri programının etkililiğinin incelenmesi. İlköğretim Online. 990-1006. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ilkonline/issue/8594/106890?utm_source=chatgpt.com. Erişim Tarihi:13.02.2024
• Grant, R., Noyzce, M. (2013) Proposed changes to the American Pychiatric Association diagnostic criteria for autism spectrum disorder: Implications for young children and their families. Matern Child Nutr.; 17: 586-592. DOI: 10.1007/s10995-013-1250-9
• Lugnegard, T., Hallerback, M.U., Gillberg, C. (2011) Psychiatric comorbidities in young adults with a clinical diagnosis of Asperger syndrome. Res Dev Disabil;32:1910-7. DOI: 10.1016/j.ridd.2011.03.025
• Magalhães, J.M., Lima, F.S.V., Silva, F.R.D.O., Rodrigues, A.B.M., Gomes, A.V. (2020). Asistencia de enfermería al niño autista: revisión. DOI: 10.6018/eglobal.356741
• Manav, G., Altın, K. (2020). Asperger Sendromu İle İzlenen Çocuğun Peplau’nun Kişilerarası İlişkiler Modeline Göre Değerlendirmesi: Durum Çalışması. Karya Journal of Health Science, 1(1), 25-28. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1262274. Erişim Tarihi:12.02.2024
• Mazzone, L., Ruta, L., Reale, L. (2012). Psychiatric comorbidities in asperger syndrome and high functioning autism: diagnostic challenges. Ann Gen Psychiatry;11:16. DOI: 10.1186/1744-859X-11-16
• Myles, B. (2003). Overview of Asperger syndrome. Social skills training, 9-17.
• Pektekin, Ç. (2013). Hemşirelik Felsefesi Kuramlar-Bakım Modelleri ve Politik Yaklaşımlar. 1. Baskı. istanbul: istanbul Medikal Yayıncılık.
• Roy, C. (2009). The Roy Adaptation Model. 3rd ed. New Jersey Upper Saddle River: Pearson Prentice Hall Health;p:35–50. Erişim adresi: https://www.pearson.com/store/p/the-roy-adaptation-model/P100000212574. Erişim Tarihi:16.02.2024
• Roy, C. (2011). Extending the Roy adaptation model to meet changing global needs. Nurs Sci Q.;24(4):345-51. DOI: 10.1177/0894318411419210
• Tosun, Ö., Kadiroğlu, T. (2016). Tip I diyabetes mellitusu olan adölesanın insülin pompası uyum sorunlarının çözümünde model kullanımı: Roy adaptasyon modeli. Sağlık Bilimleri Dergisi, 25(3); 165-169. Erişim adresi https://dergipark.org.tr/tr/pub/eujhs/issue/44563/552925. Erişim Tarihi:16.02.2024
• Uzun, Ş. (2017). Sister Callistta Roy: Adaptasyon Modeli. Içinde: Karadağ A, Çalışkan N, Baykara ZG (Editörler), Hemşirelik Teorileri ve Modelleri. İstanbul: Akademi Basın ve Yayıncılık.,370–44