Araştırma Makalesi

Antikoagülan ilaç kullanan hastalarda ilaç uyumu, öz yeterlilik ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Kesitsel Bir Çalışma

Cilt: 41 Sayı: 2 22 Ağustos 2025
PDF İndir
TR EN

Antikoagülan ilaç kullanan hastalarda ilaç uyumu, öz yeterlilik ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Kesitsel Bir Çalışma

Öz

Antikoagülan ilaç kullanan hastalarda ilaç uyumu, öz yeterlilik ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi : Kesitsel Bir Çalışma Öz: Bu çalışmanın amacı, yeni nesil antikoagulan ve varfarin kullanan hastalarda öz yeterlilik ve sağlık okuryazarlığı ile tedavi uyumu arasındaki ilişkiyi incelemektir. Yöntem: Bu çalışma kesitsel ve korelasyoneldir. Çalışma bir üniversite hastanesinin kardiyovasküler cerrahi yatan hasta kliniğinde yürütülmüştür. Veriler Eylül 2021-Eylül 2022 tarihleri arasında araştırmacılar tarafından sosyodemografik-klinik özellikler formu, Öz Yeterlilik Ölçeği, Antikoagülan Tedaviye Uyum Ölçeği ve Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği kullanılarak ve hastalarla yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 61.34±17.43 yıl olup, %62.61'i (n=67) erkektir. İlaç kullanımı ve komplikasyonlardan korunma alt ölçeklerinde cinsiyet (p=0.06; p=0.052), medeni durum (p=0.65; p=0.98) ve eğitim durumuna (p=0.25; p=0.26) göre gruplar arasında fark olmadığı saptandı. Sağlık okuryazarlığı ile ilaç kullanımı arasında pozitif yönde zayıf bir korelasyon (ρ=0.344, p<0.001); komplikasyondan korunma alt boyutu arasında ise pozitif yönde orta düzeyde bir korelasyon (r=0.44, p<0.001) olduğu tespit edilmiştir. Hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve öz yeterlik düzeyleri arttıkça antikoagülan tedavi ilaç kullanımı ve antikoagülan tedavinin komplikasyonlardan koruma puan ortalamaları da artmıştır. Sonuç: Öz yeterlilik ve sağlık okuryazarlığı antikoagülan tedavi alan hastalarda ilaç uyumu ve komplikasyonlardan korunmayı arttırabilir. Anahtar kelimeler: Hemşirelik, ilaç uyumu, sağlık okur yazarlığı, öz yeterlik

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agralı, H., & Akyar, I. (2018). Diyabetli erişkin hastalarda sağlık okuryazarlığı: Ölçek geçerlik ve güvenirlik çalışması. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (3), 314-321. https://doi.org/10.31067/0.2018.31
  2. An, N., & Park, I.S. (2016). The effect of health literacy and self-efficacy on treatment adherence of hypertensive elders. Indian Journal of Science and Technology, 9, 25. https://doi.org/10.17485/ijst/2016/v9i25/97205
  3. Aras, Z., & Bayık Temel, A. (2017). Evaluation of validity and reliability of the Turkish version of health literacy scale. Florence Nightingale Journal of Nursing, 25(2), 85-94. https://dergipark.org.tr/en/pub/fnjn/issue/30823/333466
  4. Bandura, A. (1994). Regulative function of perceived self-efficacy. In M. G. Rumsey, C. B. Walker, & J. H. Harris (Eds.), Personnel selection and classification (pp. 261–271). Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
  5. Cabellos-García, A. C., Martínez-Sabater, A., Castro-Sánchez, E., Kangasniemi, M., Juárez-Vela, R., & Gea-Caballero, V. (2018). Relation between health literacy, self-care and adherence to treatment with oral anticoagulants in adults: a narrative systematic review. BMC Public Health, 18(1), 1157. https://doi.org/10.1186/s12889-018-6070-9
  6. Cabellos-García, A. C., Martínez-Sabater, A., Díaz-Herrera, M. Á., Gea-Caballero, V., & Castro-Sánchez, E. (2021). Health literacy of patients on oral anticoagulation treatment- individual and social determinants and effect on health and treatment outcomes. BMC Public Health, 21(1), 1363. https://doi.org/10.1186/s12889-021-11259-w
  7. Castellucci, L. A., Shaw, J., van der Salm, K., Erkens, P., Le Gal, G., Petrcich, W., & Carrier, M. (2015). Self-reported adherence to anticoagulation and its determinants using the Morisky medication adherence scale. Thrombosis Research, 136(4), 727–731. https://doi.org/10.1016/j.thromres.2015.07.007
  8. Chen, A. M., Yehle, K. S., Albert, N. M., Ferraro, K. F., Mason, H. L., Murawski, M. M., & Plake, K. S. (2013). Health Literacy Influences Heart Failure Knowledge Attainment but Not Self-Efficacy for Self-Care or Adherence to Self-Care over Time. Nursing Research and Practice, 353290. http://dx.doi.org/10.1155/2013/353290

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Cerrahi Hastalıklar Hemşireliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

22 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

14 Aralık 2023

Kabul Tarihi

1 Şubat 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 41 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Kankaya, E. A., Bilik, Ö., & Durmaz Edeer, A. (2025). Antikoagülan ilaç kullanan hastalarda ilaç uyumu, öz yeterlilik ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Kesitsel Bir Çalışma. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 41(2), 239-247. https://doi.org/10.53490/egehemsire.1404894
AMA
1.Kankaya EA, Bilik Ö, Durmaz Edeer A. Antikoagülan ilaç kullanan hastalarda ilaç uyumu, öz yeterlilik ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Kesitsel Bir Çalışma. EGEHFD. 2025;41(2):239-247. doi:10.53490/egehemsire.1404894
Chicago
Kankaya, Eda Ayten, Özlem Bilik, ve Aylin Durmaz Edeer. 2025. “Antikoagülan ilaç kullanan hastalarda ilaç uyumu, öz yeterlilik ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Kesitsel Bir Çalışma”. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 41 (2): 239-47. https://doi.org/10.53490/egehemsire.1404894.
EndNote
Kankaya EA, Bilik Ö, Durmaz Edeer A (01 Ağustos 2025) Antikoagülan ilaç kullanan hastalarda ilaç uyumu, öz yeterlilik ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Kesitsel Bir Çalışma. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 41 2 239–247.
IEEE
[1]E. A. Kankaya, Ö. Bilik, ve A. Durmaz Edeer, “Antikoagülan ilaç kullanan hastalarda ilaç uyumu, öz yeterlilik ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Kesitsel Bir Çalışma”, EGEHFD, c. 41, sy 2, ss. 239–247, Ağu. 2025, doi: 10.53490/egehemsire.1404894.
ISNAD
Kankaya, Eda Ayten - Bilik, Özlem - Durmaz Edeer, Aylin. “Antikoagülan ilaç kullanan hastalarda ilaç uyumu, öz yeterlilik ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Kesitsel Bir Çalışma”. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 41/2 (01 Ağustos 2025): 239-247. https://doi.org/10.53490/egehemsire.1404894.
JAMA
1.Kankaya EA, Bilik Ö, Durmaz Edeer A. Antikoagülan ilaç kullanan hastalarda ilaç uyumu, öz yeterlilik ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Kesitsel Bir Çalışma. EGEHFD. 2025;41:239–247.
MLA
Kankaya, Eda Ayten, vd. “Antikoagülan ilaç kullanan hastalarda ilaç uyumu, öz yeterlilik ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Kesitsel Bir Çalışma”. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, c. 41, sy 2, Ağustos 2025, ss. 239-47, doi:10.53490/egehemsire.1404894.
Vancouver
1.Eda Ayten Kankaya, Özlem Bilik, Aylin Durmaz Edeer. Antikoagülan ilaç kullanan hastalarda ilaç uyumu, öz yeterlilik ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Kesitsel Bir Çalışma. EGEHFD. 01 Ağustos 2025;41(2):239-47. doi:10.53490/egehemsire.1404894