İntihar Girişimi Olan Ergen Bireyde Roy Adaptasyon Modeline Dayalı Hemşirelik Bakımının Kullanımı: Olgu Sunumu

Öz

İntihar Girişimi Olan Ergen Bireyde Roy Adaptasyon Modeline Dayalı Hemşirelik Bakımının Kullanımı: Olgu Sunumu ÖZ Hemşirelikte kurama dayalı modeller eğitim, araştırma, bakım verme ve yönetim alanlarında şekillendirici ve yol gösterici olmaları bakımından büyük önem taşımaktadırlar. Psikiyatri hemşireliği uygulamasıyla uyumlu olduğu düşünülen, günümüzde hala varlığını devam ettiren ve en sık kullanılan modellerden biri Roy Adaptasyon Modelidir. Roy Adaptasyon Modeli iyi tanımlanmış bir hemşirelik süreci içermektedir ve böylelikle klinik uygulamaları yönlendirerek verilen hemşirelik bakımının kalitesini arttırmaktadır. Bu nedenle, psikiyatri hemşireliği uygulamalarını Roy Adaptasyon Modeli gibi kavramsal modellere dayandırmak önemlidir. Bu olgu sunumu, intihar girişimi nedeniyle hastaneye yatan ergen bireyde Roy Adaptasyon Modeli’ne dayalı hemşirelik bakımının sağlanması ve modelin intihar riski yüksek olan ergenlerin bakımında rehber olarak kullanılması amacıyla yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: İntihar, Roy Adaptasyon Modeli, hemşirelik bakımı

Anahtar Kelimeler

• İntihar
• Roy Adaptasyon Modeli
• Hemşirelik Bakımı

Use Of Nursing Care Based On The Roy Adaptation Model In Adolescent Individual With Suicide Attempt: A Case Report

Öz

Use Of Nursing Care Based On The Roy Adaptation Model In Adolescent Individual With Suicide Attempt: A Case Report ABSTRACT Theory-based models in nursing are of great importance as they are formative and guiding in the fields of education, research, caregiving and management. One of the most frequently used models that is thought to be compatible with psychiatric nursing practice and still exists today is the Roy Adaptation Model. Roy Adaptation Model includes a well-defined nursing process and thus increases the quality of nursing care provided by guiding clinical practice. Therefore, it is important to base psychiatric nursing practices on conceptual models such as Roy Adaptation Model. This case report was made to provide Roy Adaptation Model -based nursing care to an adolescent hospitalized due to suicide attempt and to use the model as a guide in the care of adolescents at high risk of suicide. Key Words: Suicide, Roy Adaptation Model, nursing care

Anahtar Kelimeler

• Key Words: Suicide
• Roy Adaptation Model
• nursing care

Kaynakça

1. Aghakhani, N., HazratiMarangaloo, A., Vahabzadeh, D., & Tayyar, F. (2019). Theeffect of Roy’sadaptation model-basedcare plan on theseverity of depression, anxietyandstress in hospitalized patients with colorectal cancer. Hayat, 25(2), 208-219. Erişim adresi: https://hayat.tums.ac.ir/article-1-3035-en.html. Erişim Tarihi:15.02.204
2. Alligood, M.R. (2014). NursingTheoristsandTheirWork, Eighth Edition, United States of America: ElsevierInc., 303-323. Erişim adresi: https://www.elsevier-elibrary.com/product/nursing-theorists-their-work. Erişim Tarihi:13.02.204
3. Birol, L. (2004). Hemşirelik süreci: Hemşirelik bakımında sistematik yaklaşım. Etki Matbaacılık Yayıncılık, 334-335.Erişimadresi: https://tarama.pau.edu.tr/client/tr_TR/defaulttr/search/detailnonmodal/ent%3A%24002f%24002fSD_ILS%24002f0%24002fSD_ILS%3A19843/ada Erişim Tarihi:15.02.204
4. Bulechek, G. M.,Butcher, H. K., Dochterman, J. M., Wagner, C., Erdemir, F., Kav, S., & Yılmaz, A. A. (Eds.). (2017). Hemşirelik girişimleri sınıflaması (NIC). Nobel Tıp Kitabebleri.
5. Demirbağ, B.C. (2021). Hemşirelik Kuramları Kavram Haritalarıyla Dokta Öğrencilerinin Kaleminden. Akademisyen Kitabevi, Ankara, 327-337.
6. Erdoğan, B., Celbiş, O., & Öner, B. S. (2021). Çocuk ve Ergenlerde İntiharın Psikolojik Dinamikleri ve Risk Etkenleri, 127-32 x. Erişim adresi: https://www.turkiyeklinikleri.com/article/tr-cocuk-ve-ergenlerde-intiharin-psikolojik-dinamikleri-ve-risk-etkenleri-94078.html. . Erişim Tarihi:13.02.204
7. Eskin, M. (2000). Ergen ruh sağlığı sorunları ve intihar davranışıyla ilişkileri. Klinik Psikiyatri Dergisi, 3(4), 228-234.Erişimadresi:https://www.klinikpsikiyatri.org/tr/jvi.aspx?look4=&pdir=kpd&plng=tur&un=KPD-02256. Erişim Tarihi:15.02.204
8. Fawcett, J. (2005). Contemporary Nursing Knowledge Analysis and Evaluation of Nursing Models and Theories. 2th ed. Philadelphia: Fa DavisCompany, 364-437. Erişim adresi: https://www.fadavis.com/product/nursing/contemporary-nursing-knowledge-2nd-edition

9. Çetinkaya, H., & Gözen, D. (2016). Ergenlerde Özkıyım, Risk Faktörleri ve Hemşirelik Yaklaşımı. Journal of Pediatric Research, 3(3). p: 133-135 DOI’si: 10.4274/jpr.96268
10. Kacaroğlu Vicdan, A.,&Gülseven Karabacak, B. (2014). Hemşirelik modellerinden: Roy adaptasyon modeli, 5(4):255259.Erişimadresi:https://journal.acibadem.edu.tr/en/pub/acusaglik/issue/61305/914285. Erişim Tarihi:16.02.2024
11. Kang, N., You, J., Huang, J., Ren, Y., Lin, M. P., & Xu, S. (2019). Understanding the pathways from depression to suicidal risk from the perspective of the interpersonal–psychologicaltheory of suicide. Suicideand Life‐Threatening Behavior, 49(3), 684-694. DOI: 10.1111/sltb.12455
12. Kapucu, S., Akyar, İ., Korkmaz, F. (2018). Pearson hemşirelik tanıları, Pelikan Yayınevi.
13. Üstün, B., Demir, S. (2019). Hemşirelikte İletişim. İstanbul: Akademi Basın ve Yayıncılık
14. Lim, K., Wong, C., McIntyre, R., Wang, J., Zhang, Z., Tran, B., Tan, W., Ho, C., & Ho, R. (2019). Global lifetimeand 12-month prevalence of suicidalbehavior, deliberate self-harmandnon-suicidal self-injury in children and adolescents between 1989 and 2018: A meta-analysis. International Journal of Environmental Research and PublicHealth,16(22),4581. DOI: 10.3390/ijerph16224581
15. Önder, M., & Karakaya, D. (2020). İntihar girişiminde bulunan ergenlerin ebeveynlerinin öğrenim gereksinimleri. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 7(1), 67-72.DOI. https://doi.org/10.31125/hunhemsire.715172
16. Pedrero, E. F., Pérez-Albéniz, A., & Al-Halabí, S. (2022). Suicidal behavior in adolescent sunderreview: Fostering hope throughaction. Papeles del Psicólogo, 43(3), 173-184. DOI: 10.23923/pap.psicol.3000
17. Pektekin, Ç. (2013). Hemşirelik Felsefesi Kuramlar-Bakım Modelleri ve Politik Yaklaşımlar. 1. Baskı. istanbul: istanbul Medikal Yayıncılık. Erişim adresi: https://www.illakitap.com/hemsirelik-felsefesi. Erişim Tarihi:16.02.2024
18. Roy,C .(2009). TheRoy Adaptation Model. 3rd ed. New Jersey Upper Saddle River: Pearson Prentice HallHealth ;p:35–50. Erişim adresi: https://www.pearson.com/store/p/the-roy-adaptation-model/P100000212574. Erişim Tarihi:16.02.2024
19. Runcan, R. (2020). Suicide in adolescence: A review of Literature. Revista de Asistenţă Socială, 19(3), 109-120. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/profile/Remus. Erişim Tarihi:15.02.2024
20. Şevik, AE., Özcan, H., Uysal, E.(2012) İntihar girişimlerinin incelenmesi: risk faktörleri ve takip. Klinik Psikiyatri, 15(4):218-25. Erişim adresi: https://klinikpsikiyatri.org/tr/jvi.aspx?. Erişim Tarihi:10.02.2024
21. Tosun, Ö., Kadiroğlu, T. (2016). Tip I diyabetes mellitusu olan adölesanın insülin pompası uyum sorunlarının çözümünde model kullanımı: Roy adaptasyon modeli. Sağlık Bilimleri Dergisi, 25 (3); 165-169. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/eujhs/issue/44563/552925. Erişim Tarihi:15.02.2024
22. Türkiye İstatistik Kurumu, Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri (2019), 33710 sayılı Haber Bülteni, Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-ve-Olum-NedeniIstatistikleri-2019-33710, 2023
23. Uzun, Ş. (2017). Sister Callistta Roy: Adaptasyon Modeli. Içinde: Karadağ A, Çalışkan N, Baykara ZG (Editörler), Hemşirelik Teorileri ve Modelleri. İstanbul: Akademi Basın ve Yayıncılık.,370–442. Erişim adresi: https://www.akademibasinyayin.com/hemsirelik-teorileri-ve-mod. Erişim Tarihi:10.02.2024
24. Gülşen, Ü. N. L. Ü., Aksoy, Z., & Ersan, E. E. (2014). İntihar girişiminde bulunan çocuk ve ergenlerin değerlendirilmesi. Pamukkale Medical Journal, 7(3), 176. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/patd/issue/35413/393432. Erişim Tarihi:15.02.2024
25. Vicdan, A. K., & Karabacak, B. G. (2014). Hemşirelik Modellerinden: Roy Adaptasyon Modeli. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (4), 255-259. Erişim adresi: https://journal.acibadem.edu.tr/en/pub/acusaglik/issue/61305/914285. Erişim Tarihi:15.02.2024
26. World Health Organization (2016). Adolescent suicidal behaviours in 32 lowand middle-income countries. Bulletin of the World health Organization, 94(5):340- 50. DOI’si: 10.2471/BLT.15.163295
27. World Health Organization (2019) Working together to prevent suicide. Available from: https://www.who.int/docs/default-source/mental-health/suicide/flyer 40secondsweb.pdf?sfvrsn=5ba643c_2 (Accessed 2024 january 02).