Farklı Türde Araç Kullanan Şoförlerde Duruş Bozukları, Egzersize Yönelik İnançlar ve Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutumlar

Yıl 2025, Cilt: 41 Sayı: 3, 457 - 468, 25.12.2025

Esma Akgül , Halit Çelik , Kaan Tekoğlu , Mehmet Sadık Ülgen

https://doi.org/10.53490/egehemsire.1476124

https://izlik.org/JA34JX74PW

Öz

Farklı Türde Araç Kullanan Şoförlerde Duruş Bozukları, Egzersize Yönelik İnançlar ve Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutumlar

Amaç: Sağlığı etkileyen faktörlerden birisi, bireyin sahip olduğu meslek ve çalışma koşullarıdır. Çalışanların sağlıkla ilgili davranışlarının belirlenmesi, ihtiyaç duyulan sağlığı geliştirme programlarının planlanması için gereklidir. Bu çalışmanın amacı, farklı türde araç kullanan şoförlerdeki duruş bozuklarının, egzersize yönelik inançların ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumların incelenmesidir. Yöntem: Bu tanımlayıcı çalışma, Kasım 2023-Ocak 2024 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmanın evrenini Marmara Bölgesi’nde bir ilçede çalışan minibüs, şehirler arası otobüs, şehir içi otobüs ve taksi kullanan şoförler oluşturmuştur. Kartopu örnekleme yöntemiyle ulaşılabilen 164 şoför ile çalışma tamamlanmıştır. Araştırmanın verileri, Kişisel Bilgi Formu, Egzersiz Sağlık İnanç Modeli Ölçeği ve Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği ile öz bildirime dayalı olarak toplanmıştır. Araştırmacılar tarafından Flexicurve cetvel kullanılarak şoförlerden tek tek ölçüm yapılmış ve matematiksel formül ile Torakal Kifoz Açısı hesaplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler Jamovi 2.3.26 programı ile yapılmıştır. Bulgular: Şoförlerin yaş ortalaması 40.05±11.4’tür ve ortalama 12.77±10.9 yıldır bu işi yapmaktadır. Tamamı vardiyasız çalışmakta olup %37.8’i minibüs, %12.2’si şehirler arası otobüs, %25’i şehir içi otobüs ve %25’i taksi kullanmaktadır. Kifoz açıları 10.8° ile 37.5° arasında değişmekte olup ortalama 23.50°±5.18°’dir. Egzersiz Sağlık İnanç Modeli Ölçeği toplam puan ortalaması 120.4±17.52 ve Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği toplam puan ortalaması 84.2±15.43’tür. Sonuç: Şoförlerin, kifoz açıları normal değer aralığında, egzersize yönelik inançları orta düzeyde ve sağlıklı beslenmeye yönelik tutumları yüksek düzeydedir. Çalışmamızdaki şoförlerin yaşları ve meslekteki çalışma süreleri göz önünde bulundurulduğunda ileriki yıllarda duruş bozukluğunun oluşmaması adına koruyucu girişimlerde bulunulması, egzersize yönelik inançlarının arttırılması için egzersize yönelik inancı etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve bu faktörlere yönelik girişimlerin planlanması önerilir.

Anahtar Kelimeler: Beslenme; çalışan sağlığı; duruş bozukluğu; egzersiz; şoför.

Destekleyen kurumlar: Yok

Anahtar Kelimeler

Beslenme , Çalışan sağlığı , Duruş bozukluğu , Egzersiz , Şoför

Posture Disorders, Beliefs Towards Exercise and Attitudes Towards Healthy Nutrition Among Drivers Using Different Types of Vehicles

https://izlik.org/JA34JX74PW

Öz

Posture Disorders, Beliefs Towards Exercise and Attitudes Towards Healthy Nutrition Among Drivers Using Different Types of Vehicles

Objective: One of the factors influencing health is the profession and working conditions of individuals. Identifying the health-related behaviors of employees is necessary for planning the required health promotion programs. The aim of this study is to examine the posture disorders, exercise-related beliefs, and attitudes towards healthy nutrition among drivers using different types of vehicles. Methods: This descriptive study was conducted between November 2023 and January 2024. The study population consisted of drivers working in a district in the Marmara Region, including minibus, intercity bus, city bus, and taxi drivers. The study was completed with 164 drivers reached through snowball sampling. Data were collected through a Personal Information Form, Exercise Health Belief Model Scale and Healthy Nutrition Attitude Scale through self-report. Researchers individually measured drivers using a Flexicurve ruler and calculated the Thoracic Kyphosis Angle using a mathematical formula. Descriptive statistics were used to analyze the data with Jamovi 2.3.26 software. Results: The mean age of drivers was 40.05 ± 11.4, with an average of 12.77 ± 10.9 years in the profession. All of them worked without shifts, with 37.8% driving minibuses, 12.2% intercity buses, 25% city buses, and 25% taxis. Kyphosis angles ranged from 10.8° to 37.5°, with a mean of 23.50° ± 5.18°. The Exercise Health Belief Model Scale had a mean total score of 120.4 ± 17.52, and the Healthy Nutrition Attitude Scale had a mean total score of 84.2 ± 15.43. Conclusion: The drivers in our study had kyphosis angles within the normal range, moderate exercise-related beliefs, and high attitudes towards healthy eating. Considering the ages and years of service of the drivers in our study, preventive interventions should be taken to avoid posture disorders in the future, efforts should be made to increase exercise-related beliefs, and interventions should be planned for factors affecting exercise-related beliefs.

Keywords: Driver; exercise; nutrition; occupational health; postural disorder.

Supporting institution: None

Anahtar Kelimeler

Driver , exercise , nutrition , occupational health , postural disorder

Kaynakça

• Arslan, P. (2021). “Egzersizin omurga üzerindeki etkisi”. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi, 4(1), 13-22. doi: 10.36415/dagcilik.960226
• Arslan, S. A., Daşkapan, A., Serter, M., Kurtoğlu, F. (2017). “Şehiriçi toplu taşıma araçlarını kullanan şoförlerde kardiyovasküler risk faktörleri, fiziksel aktivite düzeyi ve anksiyete durumunun değerlendirmesi”. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 5(2), 87-92. doi: 10.30720/ered.441826
• Büyükturan, B., Karartı, C., Özsoy, İ., Ceylan, İ., & Büyükturan, Ö. (2019). Torakal ve lumbal eğrilikler ile gövde kaslarının güç ve enduransı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(2), 88-92. doi.org/10.22312/sdusbed.496423
• Crespo, N. C., Manzo, D., Perez, V., Walsh-Buhi, E. R., & Calzo, J. P. (2024). Qualitative Study of Multilevel Barriers and Facilitators Associated With Physical Activity and Diet Among Long-haul Truck Drivers. Safety and Health at Work, 15(3), 263-270. doi.org/10.1016/j.shaw.2024.04.005
• Cvetkovic, M., Soares, D., Fonseca, P., Ferreira, S., & Baptista, J. S. (2020). Changes in postures of male drivers caused by long-time driving. In Occupational and Environmental Safety and Health II (pp. 491-498). Cham: Springer International Publishing. doi.org/10.1007/978-3-030-41486-3_53
• Çelebiler, N. Y., & Şerifi, B. A. (2012). Low back pain among Turkish drivers. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(2), 4-7 https://dergipark.org.tr/en/pub/duzcesbed/issue/4840/66574
• Ciftci, N., Kadıoğlu, H. (2020). “Validity and reliability of the exercise health belief model scale”. Clinical and Experimental Health Sciences, 10(4), 369-374. doi:10.33808/clinexphealthsci.659112
• Demir, G. T., Cicioğlu, H. İ. (2019). “Sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeği (SBİTÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması”. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(2), 256-274. doi: 10.31680/gaunjss.559462
• Demircioğlu, A., Baş, S. S., Uysal, S. A. (2019). “Farklı tipte araç kullanan sürücülerde ağrı, yorgunluk, uyku ve yaşam kalitesinin karşılaştırılması”. Journal of Exercise Therapy and Rehabilitation, 6(2), 104-111. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/791176
• Durmaz, S., Ozvurmaz, S. (2021). “Şoförlerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları: Bir pilot çalışma”. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 8(4), 290-295. doi: 10.52880/sagakaderg.901689
• Erdoğan, G., Coşansu, G. (2017). “Taksi şoförlerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının belirlenmesi”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 26(5), 144-150. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/profile/Nebahat-Ozerdogan/publication/321030210_Obstetrik_Acillerde_Triyaj/links/5a098b514585157013a798d0/Obstetrik-Acillerde-Triyaj.pdf#page=16
• Ge, Y., He, S., Xu, Y., & Qu, W. (2021). Effects of dietary patterns on driving behaviours among professional truck drivers: the mediating effect of fatigue. Occupational and environmental medicine, 78(9), 669-675. doi.org/10.1136/oemed-2020-107206
• George, D., & Mallery, P. (2001). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference, 10.0 update (3rd ed.), Boston: Allyn & Bacon.
• Güler, N., Karac, S., & Demirel, Y. (2016). Halk Otobüsü Şoförlerinin Sigara İçme ve Bağimlılık Durumları, Sivas. ODÜ Tıp Dergisi, 3(1). https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/150883
• Hirata, R. P., Sampaio, L. M. M., Leitao Filho, F. S. S., Braghiroli, A., Balbi, B., Romano, S., Insalaco, G., Oliveira, L. V. F. D. (2012). “General characteristics and risk factors of cardiovascular disease among interstate bus drivers”. The Scientific World Journal, 2012, 1-7. doi: 10.1100/2012/216702
• Joseph, L., Standen, M., Paungmali, A., Kuisma, R., Sitilertpisan, P., & Pirunsan, U. (2020). Prevalence of musculoskeletal pain among professional drivers: A systematic review. Journal of occupational health, 62(1), e12150. doi.org/10.1002/1348-9585.12150
• The jamovi project (2023). “Jamovi (Version 2.3) [Computer Software]”. Erişim Adresi: https://www.jamovi.org (Erişim Tarihi: 17.03.2024).
• Karacan, K., Çelik, H., & Erdoğan, M. (2021). Evaluation of the relationship between internet addiction and the thoracal kyphosis angle on medical faculty students. Journal of Contemporary Medicine, 11(1), 57-61. doi.org/10.16899/jcm.791882
• Keskin, E. T., Kütük, F., Özmen, B. B., Özyörük, E., Yazır, Y., Aslan, D. (2012). “Ankara’da bazı semt duraklarında çalışan taksi şoförlerinin sağlıklı/riskli yaşam davranışları”. STED, 21(4), 222-229. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/198322#page=6
• Lui, F., Finik, J., Wu, M., Leng, J., & Gany, F. (2023). The association of untreated mental health problems with alcohol and tobacco use among New York City taxi drivers. Journal of community health, 48(6), 1015-1025. doi.org/10.1007/s10900-023-01246-0
• Okawara, M., Tokutsu, K., Hirashima, K., Ishimaru, T., & Fujino, Y. (2024). Presenteeism and traffic accident among taxi drivers: a prospective cohort study in Japan. Safety and health at work, 15(2), 208-212. doi.org/10.1016/j.shaw.2024.04.002
• Oğuzöncül, A. F., Kurt, O. (2020). Halk sağlığı bakışıyla Türkiye’de kas iskelet hastalıkları. Halk Sağlığı Bakışıyla Türkiye’de Kronik Hastalıklar, 1, 52-4. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/profile/Osman-Kurt/publication/344553443_Halk_Sagligi_Bakisiyla_Turkiye'de_Kronik_Hastaliklar/links/600b1ac645851553a0630270/Halk-Sagligi-Bakisiyla-Tuerkiyede-Kronik-Hastaliklar.pdf
• Özenoğlu, A., Gün, B., Karadeniz, B., Koç, F., Bilgin, V., Bembeyaz, Z., Saha, B. S. (2021). Yetişkinlerde beslenme okuryazarlığın sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlar ve beden kütle indeksi ile ilişkisi. Life Sciences, 16(1), 1-18. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1206199
• Pickard, O., Burton, P., Yamada, H., Schram, B., Canetti, E. F., & Orr, R. (2022). Musculoskeletal disorders associated with occupational driving: a systematic review spanning 2006–2021. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(11), 6837. doi.org/10.3390/ijerph19116837
• Senthanar, S., & Bigelow, P. L. (2018). Factors associated with musculoskeletal pain and discomfort among Canadian truck drivers: A cross-sectional study of worker perspectives. Journal of Transport & Health, 11, 244-252. doi.org/10.1016/j.jth.2018.08.013
• Sevim, M. K., Hızlı, H., Duman, S. Ö. (2021). Vardiyalı çalışan şoförlerde beslenme alışkanlığı ile uyku kalitesi arasındaki ilişkinin araştırılması. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(3), 145-153. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1484599
• Teixeira, F. A., Carvalho, G. A. (2007). Reliability and validity of thoracic kyphosis measurements using flexicurve method. Brazilian Journal of Physical Therapy, 11, 199-204. Erişim adresi: https://www.scielo.br/j/rbfis/a/xy7tWRM8XZJ8bvQz4RPTyhj/?format=pdf&lang=en
• Teng, M. M. H., Wei, C. J., Wei, L. C., Luo, C. B., Lirng, J. F., Chang, F. C., ... Chang, C. Y. (2003). Kyphosis correction and height restoration effects of percutaneous vertebroplasty. American Journal of Neuroradiology, 24(9), 1893-1900. Erişim adresi: https://www.ajnr.org/content/ajnr/24/9/1893.full.pdf
• Torlak, M. S., Ünüvar, B. S., & Tüfekçi, O. (2019). Artmış torasik kifozu bulunan hastalarda kinezyo bant uygulamasının ağrı ve yaşam kalitesi üzerine etkileri: Randomize kontrollü bir çalışma. Fizyoterapi Rehabilitasyon, 30(2), 97-103. doi.org/10.21653/tfrd.437242
• Turon-Skrzypinska, A., Tomska, N., Ptak, M., Mosiejczuk, H., Ciosek, Ż., Pelczar, M., & Rotter, I. (2018). Impact of sitting position on the formation of spinal curvatures in the sagittal plane of taxi drivers-preliminary report. Journal of Education, Health and Sport, 8(4), 326-337. doi.org/10.5281/zenodo.1226750
• Uludağ, A., Cevizci, S., Tekin, M., Ertekin, Y. H., Sevim, S., & Babaoğlu, Ü. (2015). Taksi ve otobüs şoförlerinin çalışma koşullarının sağlık durumlarına etkisi, Çanakkale; toplum tabanlı çalışma. J Clin Anal Med, 6(6), 835-838. https://web.archive.org/web/20171202055919id_/http://www.jcam.com.tr/files/JCAM-3796.pdf
• Ünal, A., Çelik, A., Tıkaç, G., Altuğ, F. (2022). Genç yetişkinlerde egzersiz inanışları, fiziksel aktivite düzeyi ve egzersiz motivasyonu arasındaki ilişki. Göbeklitepe Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(7), 163-170. Erişim adresi: https://www.gobeklitepejournal.com/index.php/pub/article/view/86
• Villar, O. A. E. D., Montañez-Alvarado, P., Gutiérrez-Vega, M., Carrillo-Saucedo, I. C., Gurrola-Peña, G. M., Ruvalcaba-Romero, N. A., ... Ochoa-Alcaraz, S. G. (2017). Factor structure and internal reliability of an exercise health belief model scale in a Mexican population. BMC public health, 17, 1-9. Erişim adresi: https://link.springer.com/content/pdf/10.1186/s12889-017-4150-x.pdf
• Yavuz, Y. (2019). Ağır Vasıta Sürücülerinde Ağrı, Postür, Uyku Kalitesi, Yorgunluk, Stres ve Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Bezmialem Üniversiresi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. https://openaccess.bezmialem.edu.tr/entities/publication/c28f4bf6-a248-4050-8fe4-b6832deb2a54
• Yen, W. J. J., Ayodele, O., & McCarthy, A. (2019). Predictors of intentions to make healthier eating choices among midwestern truck drivers. Journal of epidemiology and global health, 9(4), 309-314. https://doi.org/10.2991/jegh.k.191029.001
• Yeşiltepe, A., Karadağ, G. (2019). Meslek hastalığının boyutları ve meslek hastalıklarından korunmada iş sağlığı hemşiresinin rolleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(4), 294-302. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/831115