EVIDENCE-BASED PRACTICE RECOMMENDA TİON ABOUT EN O-OF-LiFE CARE DURING THE LAST DA YS AND HOURS

Öz

The end of life is defined as the organism loses the ability to renew itself and the end of the /ive status. Also the /ast period of life is defined; the process of reduced hea/th connected to the terminal stages of the disease. The process of death affects the individua/ as we/1 as family in many ways. Al/ hea/th team should be in cooperation for individua/s who are in the /ast days and hours of life and their families about eliminating their physical, psychological and spiritual needs and nurses within this team also has an important p/ace. This process is utilized in the provision of care in evidencebased practice. This article aims sharing evidence-based approaches that can be applied on end of life care for individua/s living in the /ast days and hours of life.

Anahtar Kelimeler

• End of life care, nursing care, guidelines

SON GÜN VE SAATLERDEKİ YAŞAM SONU BAKIMINDA KANITA DAYALI UYGULAMA ÖNERİLERİ

Öz

Yaşam sonu dönem; organizmanın kendini yenileme yeteneğini yitirdiği, hastalığın son dönemine bağlı sağlığın azaldığı ve canlı olma durumunun sona erdiği süreçtir. Bu süreç hem hastayı hem de ailesini birçok yönden etkilemektedir. Yaşamın son gün ve saatlerinde olan hastalar ve ailelerinin fiziksel, psikolojik ve spiritüel gereksinimlerinin karşılanmasında tüm sağlık ekibi iş birliği içinde olmalıdır. Bu ekibin içinde yer alan hemşireler de önemli bir yere sahiptir. Bu derleme yaşamın son gün ve saatlerinde olan hastalarda uygulanabilecek yaşam sonu bakımı ile ilgili kanıta dayalı yaklaşımları paylaşmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yaşam sonu bakımı, hemşirelik bakımı, rehberler

Kaynakça

1. Akdemir N, Birol L. İç Hastalıkları ve Hemşirelik Bakımı 2005; Ankara: Sistem Ofset Matbaacılık.
2. Akyol A. Yetişkinde Ölüm Süreci ve Hemşirelik Bakımı. Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2010; 26(3): 59-72.
3. American Association of Critical-Care Nurses. Peaceful Death: Recommended Competencies and Curricular Guidelines for End-of-Life Nursing Care. 2000. Erişim: 02.01.2016. http:// www.aacn.nche.edu/elnec/ publications/ peaceful-death.
4. Elçigil A. Palyatif Bakım Hemşireliği. Gülhane Askeri Tıp Akademisi Dergisi 2012; 54:329-334.
5. Guidelines and Audit Implementation Network. Guidelines for Palliative and End of Life Care in Nursing Homes and Residential Care Homes. 2013. Erişim: 28.12.2015. http:/ /www.rqia.org.uk/ cms_resources/Palliative_Care_Guidelines-20_November2013.pdf.
6. Gulanik M, Myers J. Death and Dying: End Life Issues. Nursing Care Plans. Nursing Diagnosis and Intervention 2007; 6th Edition. USA, Mosby & Elsevier Company, St Louis, 1131-1140.
7. Heitkemper McLean M. Palliative Care at End of Life. Edt. Lewis L. Sharon, , Dirksen Ruff Shannon, Heitkemper McLean Margaret and Bucher Lindai. Medical Surgical Nursing: Assesment and Management of Clinical Problems, Canada, 2014; 140-153.
8. Işık E, Fadıloğlu Ç, Demir Y. Ölüme Karşı Tutum Ölçeğinin Türkçe Çevirisinin Hemşire Populasyonunda Geçerlik ve Güvenirlilik Çalışması. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi 2009; 11(2): 28-43.

9. Keskin GÜ. Ölmekte Olan Hastaya Kognitif Davranışsal Hemşirelik Yaklaşımı. Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 2005; 21(2):125-134.
10. Kisorio CL, Langley C. G. Intensive Care Nurses’ Experiences of End-of-Life Care. Intensive and Critical Care Nursing, 2016; 33:30-38.
11. Kubler Ross, E. Ölüm ve Ölmek Üzerine. Boyner Yayınları. İstanbul. 1997. 73-78.
12. National Clinical Guideline Centre. Care of the Dying Adult Clinical Guideline. 2015. Erişim: 10.01.2016. https://www.nice.org.uk/guidance/NG31/documents/care-of-the-dying-adult-appendices2.
13. Missouri End of Life Coalition. Guidelines for End-of-Life Care in Long-Term Care Facilities. 2003. Erişim: 11.12.2013. http://health.mo.gov/safety/showmelongtermcare/pdf/EndofLifeManual.pdf
14. National Instütute for Health and Care Excellence. End of Life Car efor Adults. 2011. Erişim: 24.11.2015. https://www.nice.org.uk/guidance/qs13/resources/end-of-life-care-for-adults-2098483631557.
15. National Instütute for Health and Care Excellence. Care of Dying Adults in the Last Days of Life Guideline. 2015. Erişim: 31.12.2015. https://www.nice.org.uk/guidance/ng31/resources/care-of-dying- adults-in-the-last-days-of-life-1837387324357.
16. North of England Cancer Network. Palliative and End of Life Care Guidelines for Cancer and Non-Cancer Patients. 2012. Erişim: 22.11.2015. http://southtees.nhs.uk/content/uploads/NECN-palliative-care- guidelines.pdf.
17. North Sydney Ministry of Health. End-of-Life Care and Decision-Making-Guidelines. 2005. Erişim: 12.12.2015. http://www0.health.nsw.gov.au/policies/gl/2005/pdf/GL2005_057.pdf.
18. Professional Development Committee of the Nursing Council of Hong Kong. Guide to Good Nursing Practice End-of-Life Care. 2006. Erişim: 20.12.2015. http://www.nchk.org.hk/ filemanager/ en/pdf/end_of_life_e.pdf.
19. Registered Nurses’ Association of Ontario-RNAO. Nursing Best Practice Guideline, End-of-Life Care During the Last Days and Hours. 2011. Erişim: 22.04.2015. http://rnao.ca/bpg/guidelines/endoflife- care-during-last-days-and-hours.
20. Yakışan RŞ, Set T. Klinik Uygulama Rehberleri. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care 2013; 7(2):26-28.